Сè повеќе луѓе се одлучуваат за крими-викенди и се пријавуваат за одмори засновани на истраги и интерактивни игри.
Вечерната свеченост се претвора во сцена на незамисливо злосторство. Домаќините, колумнист за озборувања и истакната дама од високото друштво, штотуку ги подготвуваа цвеќињата кога светлата трепнаа и се вратија, откривајќи дека една гостинка е убиена, прободена, а телото ѝ е сè уште топло во соседната просторија.
Другите гости почнуваат да се погледнуваат меѓу себе со сомнеж. Еден несмасен писател и неговиот пијан брат сакаат да поразговараат со сите присутни, вклучувајќи ме и мене.
Овој настан, кој комбинира импровизирана комедија и неконвенционална сценска игра, природно се вклопува во малиот простор за изведби во Бруклин, Њујорк, познат по експериментални комедиски претстави.
Театарската трупа ВМЦИ (What May Come Immersive – WMCI) ги доработува последните детали од претставата пред да тргне на турнеја, прво во „Сикс белс“ (Six Bells Countryside Inn), омилено место на модната сцена во Хадсон Вали, во гратчето Розендејл, а потоа и на други шармантни локации низ североистокот.
Патниците сè почесто сакаат да решаваат убиства за време на одмор
Популарноста на духовитите крими-приказни како „Нож во грб“ (Knives Out), „Белиот лотус“ (The White Lotus) и „Предавниците“ (The Traitors) придонесува сè повеќе луѓе да избираат викенди со детективски игри и одмори исполнети со неизвесност, истраги и интерактивна забава.
Туристичките брендови брзо ја искористија оваа популарност. Луксузниот туристички советник „Блек томато“ (Black Tomato) наведува дека во изминатата година организирал неколку викенди инспирирани од „Белиот лотус“ по барање на приватни клиенти, со цени од нешто над 100.000 долари до 1 милион долари, во зависност од сложеноста, обемот и локацијата.
Американската банка КОФ (Capital One Financial Corp.) им понуди посебна поволност на корисниците на нејзината кредитна картичка „венчр Х“ (Venture X). Имено, банката го ангажира познатиот актер Нил Патрик Харис да биде домаќин на викенд со детективска игра во 2024 година во ресортот „Кањон ранч“ (Canyon Ranch) во Ленокс, Масачусетс, а потоа организира сличен настан со него на приватен остров во архипелагот Флорида Кис во 2025 година. За 10.000 долари, сопствениците на картички можеа да купат пар билети и да се приклучат на измислен велнес-колектив чии собири станувале сè понапнати од час во час.
Лена Волф (36), уметница и танчарка од Менхетн, вели дека овие патувања засновани на приказна имаат слична привлечност како таканаречените игри „соби за бегство“ (escape room) - интерактивни игри во кои тимот следи траги, решава загатки и извршува задачи за да излезе од просторијата во одредено време. „Добивате проблем што вие и вашата група треба заеднички да го решите.“
Таа неодамна го посетила пансионот „Хари Пакер“ (Harry Packer Mansion Inn), познат по тоа што бил инспирација за филмот „Опседната куќа“ (Haunted Mansion). Таму трупата ВМЦИ изведе крвава (но историски верна) реконструкција на животот на имот на индустријалец од позлатената доба во Пенсилванија кон крајот на 19 век.
Собирите со детективски игри најчесто вклучуваат драматични сценарија: бал на високото друштво каде што светлата се исклучуваат и настанува смртоносен хаос; океански брод од 1920-тите каде што наследничка на нафтено богатство исчезнува за време на бура. Актери или избрани учесници оставаат траги во текот на настанот, по што сите треба да ја изнесат својата теорија.
„Тоа е речиси како да си лик во видеоигра“, вели Волф.
Повеќе од 50 отсто од патниците од генерацијата зед сакаат да трошат повеќе на искуства, во споредба со 29 отсто од бебибум-генерацијата, покажува истражување од 2024 година на „Мекинзи“ (McKinsey & Co.). Помладите патници, додава Алекс Герсовиц, коавтор на студијата, се инспирираат од содржините со детективски приказни што ги следат.
„Кога ќе почнат да ви се појавуваат тие теми во алгоритамот, ве тера да си кажете: ‘Сакам да отпатувам и да го доживеам тоа’“, вели тој.
(Во САД, „Трага“ (Clue) е меѓу најпопуларните сценарија што средните училишта ги лиценцираат од „Конкорд тиетрикалс“.)
Актерот Нил Патрик Харис (десно) беше домаќин на викенд со детективска игра во Беркшир, Масачусетс. Фотографии: Адаља Кол и Колин Пек.
Но заинтересираноста за интерактивни игри ги опфаќа сите генерации. „Последниве години има интересна мешавина“, вели Тајлеј Левис, која заедно со своите браќа и сестри го води „Вилбартон ин“ (Wilburton Inn) во Манчестер, Вермонт. „Има млади хипстери од Бруклин што целосно се внесуваат во костимите, има од генерацијата бебибум, а има и семејства со десетгодишни деца што всушност го диктираат одморот.“
Пансионот почнал да организира викенди со крими-игри веднаш по купувањето пред 38 години, во доцните 1980-ти, во времето на популарноста на „Убиство, напиша таа“ (Murder, She Wrote). (Театарот им е во крвта - нивната тетка, драматургот Венди Васерстајн, беше добитничката на Пулицер.)
Денес, како што наведува Левис, настаните што се одржуваат двапати годишно и собираат околу 75 луѓе секогаш се распродаваат. Викенд со мистерија чини дополнителни 150 долари по лице. Сестрите организираат и тематски викенди инспирирани од „Бриџертон“ (Bridgerton) и „Даунтаун Аби“ (Downton Abbey), каде што гостите можат да танцуваат со шармантен војвода на бал или да се прикрадат во кујната на г-ѓа Патмор за полноќна ужина.
Овие интерактивни искуства ја задоволуваат желбата за забава без постојано гледање во телефон. Наедно тие ја поттикнуваат креативноста, давајќи им на патниците можност да влезат во улога и да ја користат својата имагинација.
„Како возрасни, ретко имаме дозвола или простор да бидеме разиграни и спонтани“, вели креативната директорка на ВМЦИ, Сара Сатлиф. „Кога играте лик и комуницирате со актерите, користите креативен дел од себе што не го активирате често.“
Навистина, еден од моите омилени моменти во „Играта на убиството“ во Бруклин е кога ја играм улогата на палав гостин и се обидувам да убедам друг дека дошол на погрешна адреса. Некои посетители остануваат настрана, но јас одбирам да ги заборавам вообичаените правила и целосно да се вклучам во случувањата.
„Мене ми е важно преоблекувањето во костими“, вели Дана Лудмер (35), психолог од Харлем, која во 2019 година прифатила да придружува пријателка на викенд со детективска игра и оттогаш се пријавила уште на два. „Не можам да ви кажам ништо за убиствата, но можам да зборувам со часови за облеката“ - костими од различни епохи што ги наоѓа и ги комбинира за своите улоги како аматерски истражувач.
Кит О’Лири, кој пред 40 години ја основал „Мрдер мистери УСА“ (Мurder Mystery USA), заедно со сопругата Марго, вели дека компанијата, која денес создава и продуцира модерни шоуа во стилот на Си-ес-ај (CSI), бележи стабилен раст.
„Кога почна пандемијата на ковид, мислевме дека ќе згаснеме, но тоа ни беше најдобрата година досега“, вели О’Лири, додавајќи дека неговиот тим едвај успевал да држи чекор со барањата на корпоративните клиенти, кои очајнички барале активности за тим билдинг што вработените можеле да ги играат преку Зум. Сега организираат околу 400 настани годишно.
Овие настани со детективски игри стануваат популарни низ целиот свет. Хотелот „Барг Ајленд“ (Burgh Island Hotel), крајбрежен хотел во Девон, Англија, каде што Агата Кристи била честа гостинка, има дури 11 викенди со ваква тематика во својата програма за 2026 година.
Во Кина, „џубенша“ (jubensha — транскрипција на кинески термин за сценарио со убиство) ја освои генерацијата зед. Како комбинација од решавање убиство и играe „соба за бегство“, џубенша обично се организира во посебно резервирана просторија, каде што водителот им дели сценарија и костими на учесниците и ја води истрагата.
Една од предностите на патувањата со ваква тематика е што ги поттикнуваат посетителите повторно да дојдат за да решаваат нови случаи. Хотелот „Мохонк маунтајн хаус“ (Mohonk Mountain House), сместен на планинскиот гребен Шавангунк во државата Њујорк, го препознал тоа уште пред 50 години, кога се здружил со тогашната книжарница за криминалистички романи „Мрдер“ (Murder Ink) на Менхетн и практично ги вовел ваквите викенди.
Писатели како Ајзак Азимов, Стивен Кинг и Елмор Леонард присуствувале на годишните „игри со убиство“ во овој викторијански ресорт како специјални гости. Продукциите стануваат сè поамбициозни: во едно од поновите изданија, салон од 19 век бил претворен во детално уредено телевизиско студио од 1970-тите, со автентични камери, осветлување и препознатливи теписи од тој период. Наедно, учесниците се сè помлади. „Овие викенди најчесто привлекуваат помлада публика, особено парови и групи пријатели, но се популарни и за момински и ергенски забави“, вели Ентони Чекони, менаџер за тематски програми во „Мохонк“.
Мараја Ланглоа (26), архитектка по професија, вели дека филмот „Трага“ е еден од најпотценетите. Таа го вклучила и своето семејство во оваа страст, кога минатиот ноември ги однела родителите на „откачен“ викенд во „Вилбартон ин“.
„Мојот партнер не беше баш добар во погодување“, вели таа. „Но се здружив со едно 11-годишно дете и успеавме да го решиме случајот.“ Предупредување: виновникот беше кловнот.
.webp){kind=icon}
