Во 2017 година Норвешка постави цел постепено да ја укине продажбата на автомобили со фосилни горива до 2025 година. Во тоа време ова изгледаше како утешна фантазија, која требаше да го подобри имиџот на владата предводена од Ерна Солберг, лидерка на конзервативците и поборничка за производство на нафта, која го доби прекарот Челичната Ерна. Меѓутоа, како што тој рок полека се приближува, излегува дека оваа нордиска земја сепак ќе биде чекор поблиску до постигнување на оваа пресвртница.
Сето тоа несомнено беше можно во голем дел благодарение на извозот од Норвешка на фосилни горива, кој во 2023 година изнесуваше 108 милијарди долари. Сепак, ова достигнување само по себе е значајно со оглед на ситуацијата низ Европа, каде што продажбата на електрични возила (ЕВ) опаѓа, како и нејзиниот слаб напредок во САД. Во таа земја прифаќањето на електрични возила сега, со враќањето на Доналд Трамп на власт, е доведено во прашање. Оригиналната цел изгледаше утопистички, вели Харалд Андерсен, шеф на Норвешката асоцијација за увоз на автомобили, трговска организација што застапува различни компании, вклучувајќи ги новите кинески брендови и германскиот гигант „Фолксваген“ (Volkswagen AG - VW). „Поставивме амбициозни цели, но важно е тие да се следат со правилни политики“, вели тој.
Овие политики главно се однесуваат на стимулации, чие воведување започна во 1994 година. Тогаш, „тинк сити“ (think city), мало електрично возило со квадратен дизајн, што првпат беше претставено на Зимските олимписки игри во Лилехамер, беше ослободено од таксите за регистрација на автомобили. Како што се развиваше оваа технологија во следните деценија или две така владите една по друга воведуваа нови бенефиции за возачите на ЕВ: бесплатен паркинг, право на возење по жолта лента, ослободување од патарина и данок на додадена вредност.
Норвешка почна да укинува некои поволности - од 2023 година, на пример, купувачите на поскапи модели мора да плаќаат одредена стапка ДДВ. Сепак, повеќето од главните стимулации останаа во сила, поради што електричните возила сега се вообичаени на норвешките патишта. Поради тоа, автомеханичарските работилници инвестираат во обука за високонапонски возила и се опремуваат за работа со батерии. Синџирите на бензински пумпи, како „Сркл кеј“ (Circle K), ги отстрануваат бензинските пумпи за да направат повеќе простор за електричните полначи. Операторите на мрежата се преоптоварени со барања за поврзување на повисок напон, каков што бараат полначите.
Електричните возила прво станаа популарни во градовите како Осло и Берген, но сега се појавуваат и во оддалечените места, како што се островот Свалбард во Арктичкиот Круг и градот Сиренстер, на само неколку километри од руската граница. Батериите напојуваа најмалку 90 отсто од новите автомобили продадени во секоја област во Норвешка во септември, а на некои места и до 98 отсто, според податоците на Норвешкиот совет за патен сообраќај. И покрај тоа, електричните возила сочинуваат само четвртина од возилата на патиштата и веројатно нема да достигнат удел од 50 проценти пред 2030 година.
Depositphotos
Сега во Норвешка се нудат 170 модели на електричен погон. „Тесла“ (Tesla) ги престигна „Тојота“ (Toyota) и „Фолксваген“ и стана најпродаван бренд. Кинеските производители, како што се „Експенг“ (Xpeng), БЈД (BYD) и „Нио“ (Nio), се натпреваруваат за најдобрите локации во центарот на Осло. Дилерите на автомобили се обидуваат да привлечат купувачи организирајќи хотдог-забави и семејни излети.
Другите земји што се обидуваат да ја забрзаат транзицијата од фосилните горива би можеле да ја усвојат стратегијата на Норвешка за обезбедување стимулации без воведување целосна забрана за автомобилите со мотори со внатрешно согорување. Автомобилите што трошат многу бензин ќе бидат достапни за купување како годинава така и во наредниот период. Сепак, електричните возила сè уште се попристапни благодарение на големите стимулации, кои инаку ја чинат државата милијарди долари даночен приход.
Електричните возила првично беа од интерес само за еколошки свесните Норвежани, но тоа почна да се менува како што се зголемуваа довербата во технологијата и опциите за полнење, вели Кристина Бу, генерална секретарка на Норвешката асоцијација за електрични возила. Првично, вообичаено беше купувачите да ги задржат автомобилите со мотори со внатрешно согорување како резервно решение, но денес речиси две третини од домаќинствата што поседуваат ЕВ користат исклучиво електрични возила. „Луѓето доаѓаат кај мене со сјај во очите и велат дека никогаш не сакале да имаат ЕВ, но сега се многу горди што го имаат. Другите земји може да учат од овој пример“, вели Бу.
.webp){kind=icon}
