Проблемите со меморијата за ВИ нè удираат по џебот

Една од фрустрациите од брзиот развој на вештачката интелигенција (ВИ) е тоа што трошоците за тоа на крајот ги плаќаат сите, дури и оние што воопшто не сакаат да ја користат. За некои тоа ќе значи поголеми сметки за струја, бидејќи центрите за податоци го оптоваруваат електричниот систем. За многу поширок круг луѓе тоа ќе се почувствува преку растот на цените на речиси сите електронски уреди, лаптопи, паметни телефони и телевизори, па можеби и автомобили.

Причина е сериозниот глобален недостиг од мемориски чипови, кој, според прогнозите, ќе се влоши оваа година и во иднина. Тоа ќе го парализира технолошкиот синџир на снабдување за сите освен за најголемите и најбогатите ВИ-гиганти што можат да платат и да бидат први во редот за набавка. Потрошувачката на овие клучни компоненти отвори пат за најдолг и најстабилен период на раст во историјата, напиша во белешка Чае Минсук, аналитичарка во компанијата КИС (Korea Investment & Securities).

Недостигот се појави откако трите најголеми производители на меморија ги променија своите приоритети. Компаниите „СК Хајникс“ (SK Hynix Inc.), „Микрон“ (Micron Technology Inc.) и „Самсунг“ (Samsung Electronics Co), кои заедно произведуваат повеќе од 90 отсто од светската динамичка меморија со произволен пристап (DRAM, вид на брза, променлива работна меморија во компјутерите што привремено складира податоци што процесорот ги обработува), ги пренасочија своите капацитети кон производство на меморија со висок опсег на пропуштање (HBM) потребна за ВИ-чипови, постигнувајќи притоа значително поголеми профити. Опишувајќи го ова како пазар со исклучително силен раст, истражувачката компанија „Каунтерпоинт рисрч“ (Counterpoint Research) укажува дека цената на RDIMM-меморијата од 64 гигабајти (тип меморија што се користи во сервери) од 255 долари во третиот квартал на 2025 година скокнала на 450 долари во четвртиот квартал на 2025 година и дека може да достигне 700 долари до март 2026 година.

Најголемите производители на компјутери со проблеми при набавка на меморија

И покрај напорите да направат резерви, водечките производители се соочуваат со неизвесни времиња во снабдувањето за 2026 година, а веројатно и потоа. Bloomberg

„Самсунг“ во јануари извести за тројно зголемување на кварталната добивка благодарение на огромниот скок на цените на меморијата. Јужнокорејскиот гигант исто така има голем договор за испорака на меморија на компанијата „Енвидија“ (Nvidia Corp). Меѓутоа, побарувачката далеку ја надминува понудата: „СК Хајникс“, лидер на пазарот, соопшти дека веќе ја распродал својата квота за меморија за 2026 година. Аналитичарите на компанијата КС (Capital Securities) предвидуваат дека кризата со меморијата ќе трае и цела 2027 година.

Пренасочувањето на ресурсите доведува до тоа што овој вид меморија, која се користи во други технолошки производи, сега е значително помалку достапна. Со оваа реалност ќе се соочите веќе следниот пат кога ќе се обидете да купите некој уред за широка потрошувачка. „Тука е во прашање или-или: додека една страна е во добивка, друга е во загуба“, констатираат аналитичарите на компанијата за истражување и анализа на пазарот ИДЦ (International Data Corporation). „Секоја полупроводничка плоча (wafer) доделена за HBM-меморија за графички процесор (GPU) од ‘Енвидија’ е една плоча помалку“ за паметен телефон или лаптоп.

Недостигот и поголемите профитни маржи поттикнати од ВИ го движат растот на производителите на меморија

Големата побарувачка од технолошките гиганти за HBM-меморија ја подигна вредноста на трите водечки производители на овие компоненти до рекордни нивоа. (Напомена: процентуална промена на цената во американски долари) Bloomberg

Последиците ќе се чувствуваат силно низ целата сезона на објавување финансиски извештаи на технолошките компании, кои се под притисок од сè поголемите цени на меморијата. Компанијата „Интел“ (Intel Corp), која произведува централни процесори (CPU) за поголемиот дел од компјутерите низ светот, предупреди дека недостигот од меморија може да ги намали нејзините шанси за остварување приходи годинава. Помалите играчи на пазарот водат жестока борба да најдат меморија, изјави извршниот директор на „Интел“, Лип-Бу Тан, бидејќи не можат да ја завршат планираната продукција на уреди со чипови од „Интел“.

Водечките производители на уреди вложуваат напори да ги ублажат последиците од недостигот, но дури и оние што имаат најголеми резерви од меморија не можат да направат многу. „Леново“ (Lenovo), најголемиот светски производител на компјутери, ги зголеми своите резерви од меморија за 50 проценти, изјави за „Блумберг“ финансискиот директор на компанијата, но додаде дека компанијата во 2026 година ќе мора да балансира помеѓу цената и достапноста (поради недостигот од  меморија, најверојатно ќе се произведат помалку компјутери, а тие ќе бидат поскапи).

„Самсунг“ има предност што може да произведува чипови за сопствени потреби, но претседателот на компанијата Вонџин Ли призна дека ќе дојде време кога компанијата ќе мора да размисли за промена на цените на своите производи.

Високите цени на производите на „Епл“ (Apple Inc.) и неговите долгогодишни договори за снабдување обезбедуваат некаква заштита. Сепак, аналитичарот на банката УБС (UBS), Давид Вогт, предупреди дека ризикот ќе се зголеми во вториот и третиот квартал, кога ќе започне масовната продукција на новата генерација телефони ајфон, што ќе влијае на трошоците и маржата на профит.

Прогнозите на „Блумберг интелиџенс“ покажуваат дека цените на компјутерите може да се зголемат до 20 проценти. Паметните телефони би можеле да имаат слична судбина, вели аналитичарот на ИДЦ (IDC), Франциско Жеронимо, со тоа што поевтините модели ќе бидат тие што ќе претрпат поголем скок во цената, а истовремено ќе станат послаби. Кинеските производители на паметни телефони, кои се главната поддршка на пазарот за поевтини андроид-уреди, ги намалуваат своите планови за испорака во 2026 година за десетици милиони единици, пишува „Саут Чајна морнинг пост“ (South China Morning Post), весник од Хонгконг. Севкупно, ИДЦ прогнозира пад на глобалниот пазар на паметни телефони и компјутери.

Покрај тоа, аналитичарите на УБС предупредија дека производството на автомобили може да биде нарушено во вториот квартал, бидејќи цените на мемориските чипови што се користат во возилата може да се удвојат.

Недостигот од меморија може да се надмине со зголемување на производството. На тоа се работи интензивно, но ќе биде потребно време за да се почувствуваат ефектите од дополнителните капацитети. „Микрон“, на пример, ја искористи поддршката од Законот за чипови (Chips Act) на поранешниот претседател Џо Бајден за изградба на нова постројка во Ајдахо, но таа нема да започне со работа пред 2027 година. Компанијата вети дека ќе вложи 200 милијарди долари во САД, но реализацијата на овие планови може да трае со децении. „Микрон“ исто така напиша писмо за намери за купување локација за производство на чипови на Тајван за 1,8 милијарда долари и наведе дека се очекува производството да започне во втората половина на следната година, известува „Блумберг“. „Каунтерпоинт рисрч“ прогнозира дека производството на DRAM-меморија во 2026 година ќе порасне за 24 проценти во однос на лани, што нема да биде доволно за да се задоволи побарувачката.

DRAM-мемориски чип од „Самсунг“ Bloomberg

Додека ги чекаме сите овие промени, пазарот за технологија од втора рака веќе доживува вистински процут. Компанијата „Компјутер оверхолс“(Computer Overhauls) од Њујорк, која продава половни компјутерски производи, соопшти дека забележува невиден раст на вредноста на DRAM-меморијата, компонента што порано често била занемарувана при растурање стари компјутери поради делови. „Тоа не беше нешто на што обрнувавме многу внимание бидејќи вредноста беше релативно мала“, изјави Адам Сандерсон, основач на фирмата. „Денес продадовме сет од 16 гигабајти за 160 долари; пред околу една година цената сигурно не би била ниту приближно толкава.“

„Биг дата саплај“ (Big Data Supply Inc), калифорниска компанија за рециклирање стара опрема од центри за податоци, соопшти дека нејзините приходи во јануари скокнале за 300 проценти, главно поради зголемената побарувачка за половна меморија. „Судејќи по бројот на барањата што  ги добиваме, изгледа дека ова нема да престане наскоро“, рече Брајан Мусил, извршен директор на компанијата.

Од лицата што внимателно ја следат оваа индустрија, најчесто можете да слушнете фраза дека крајот не се наѕира. Потрошувачите би било мудро да направат поголеми купувања на технологија сега, пред да дојде до она што изгледа неизбежно - општа инфлација во сите сектори. Во блиска иднина процутот на вештачката интелигенција ќе ги изневери нашите очекувања дека технологијата со текот на времето ќе стане поевтина и помоќна. Недостигот од меморија е само еден од начините на кои потрошувачите ја плаќаат цената за конкуренцијата меѓу ВИ-гигантите во постигнувањето на нивните амбиции.