Со смртта на Пригожин, Путин ја враќа контролата врз руската елита

Евгениј Пригожин, човекот што го предводеше бунтот што претставуваше најголема закана за речиси четвртвековното владеење на претседателот Владимир Путин, се верува дека е мртов.

Руската агенција за цивилно воздухопловство соопшти дека тој загинал во фаталната авионска несреќа во средата, во која загинаа сите 10 патници на лет од Москва до Санкт Петербург. 

Несреќата се случи точно два месеца по бунтот на Пригожин, кој Путин го осуди како „предавство“, по што брзо се согласи на договор со кој водачот на платеничката војска прифати да се повлече во соседна Белорусија. Многу аналитичари на политиката на Кремљ се сомневаа дека примирјето ќе трае засекогаш, со оглед на досегашните постапки на Путин.

Кремљ повторно е обвинет дека ги осудува на смрт своите противници, што тамошните власти го негираат.

„Ако Пригожин навистина загина во таа несреќа, тоа значи дека Путин е многу ладнокрвен играч. Тој чекаше да се среди ситуацијата со имотот на Пригожин и кога сè беше во ред и подготвено, го направи последниот потег“, вели Андреј Солдатов, експерт за руските тајни служби.

Евгениј Пригожин Bloomberg

„Политички, Путин ги отстрани сите критичари на руските резултати во војната и им покажа на сите дека целосно ја контролира ситуацијата“, додава тој.

Опишуван како „еднократен поданик“ што живее на позајмено време, Пригожин отворено им пркосеше на условите на примирјето. Американскиот претседател Џо Бајден уште во јули за човекот што го нарекуваа готвач на Путин јавно изјави: „Да бев на негово место, ќе внимавав што јадам“.

Пригожин беше познат по договорите на неговите угостителски компании со Кремљ и не беше целосно слеп за опасноста во која се наоѓаше. Шеесет и двегодишникот обично користел два авиона за патувања, од кои едниот бил мамка, за секој случај.

Но се чини дека дури и тој дополнителен слој на заштита не му успеа откако го предизвика Кремљ, познат по безмилосно казнување на предавниците и противниците.

САД и Европа ја обвинија Русија дека искористила нервен агенс „новичок“ против двоен агент во Британија, кого Путин го нарече „ѓубре“ и „предавник“, како и против лидерот на опозицијата Алексеј Навални, кој сега е во затвор откако го преживеа нападот. 

Федералните истражители отворија кривична постапка за потенцијални безбедносни прекршувања како причина за несреќата. Весникот „Комерсант“ наведува дека авионот најверојатно бил урнат од експлозија, повикувајќи се на експерти и очевидци.

Бунтот на Пригожин го разниша имиџот на Путин за целосна контрола, кој веќе е под стрес, бидејќи неговата инвазија во Украина продолжува веќе втора година без никаков повидок за крај. Смртта на водачот на платениците, во околности што можеби никогаш нема да бидат целосно разјаснети, испраќа јасен сигнал до руската елита дека Путин сè уште е главен.

Група Вагнер Bloomberg

Почетоците на Пригожин беа скромни пред да може да ги претвори своите договори во Кремљ во профитабилен угостителски бизнис. Тој е роден во родниот град на Путин, Санкт Петербург, и со години важеше за близок соработник на рускиот лидер.

Како поранешен осуденик, кој помина десет години во затвор за грабеж во 1980-тите, Пригожин ја започна својата кариера како продавач на виршли. Потоа започна со ресторан и угостителски бизнис во Санкт Петербург во 1990-тите и го запозна Путин, кој во тоа време беше заменик-градоначалник на градот зафатен од криминал.

Богатството на Пригожин порасна откако неговата компанија „Конкорд менаџмент“ доби големи владини договори, вклучувајќи ги и оние за училиштата и за војската. Неговата важност се зголеми во 2014 година, кога неговата новооснована „Вагнер груп“, приватна воена компанија, помогна да се поттикне бунтот поддржан од Русија во источна Украина.

Следната година борците на „Вагнер“ одиграа клучна улога на теренот во Сирија, каде што Путин интервенираше со воздушна кампања за поддршка на претседателот Башар ал Асад.

Групата „Вагнер“ Bloomberg

Озлогласеноста на Пригожин во САД беше поттикната од обвинение од страна на федералните власти во кое беше обвинет дека водел „фарма на тролови“ вклучена во руските напори да влијае на претседателските избори во САД во 2016 година.

Тој го прошири својот опсег за поддршка на целите на Кремљ и во низа африкански земји, кои се протегаат од Либија до Централноафриканската Република. Воведе бизнис-модел заснован на давање безбедносни услуги за моќните во замена за пристап до минерални богатства.

Откако Путин ја нападна соседна Украина во февруари 2022 година, „Вагнер“ повторно ѝ дојде на помош на руската држава, со распоредување десетици илјади свои ветерани. На Пригожин му беше дозволено дури и да мобилизира по затворите, нудејќи им амнестија на оние што ќе се пријават.

Но поранешниот штитеник на Путин сè повеќе влегуваше во судир со командантите на армијата, обвинувајќи ги дека не успеале да ја извршат инвазијата доволно агресивно и дека не им снабдувале доволно резерви на неговите борци. Неговите бесни јавни испади на социјалните мрежи му собраа голем број следбеници во Русија со националистички чувства во пораст.