Како до отпорност на институциите и силни јавни финансии: форум на ЦЕФ во Скопје

Министри за финансии, гувернери на централните банки и високи јавни службеници од Југоисточна и Источна Европа се собраа денес во Скопје на годишниот состанок на Управниот одбор на Центарот за извонредност во финансиите (ЦЕФ) со седиште во Љубљана, потврдувајќи дека силните институции се неопходни за унапредување на реформите, забрзување на интеграцијата во ЕУ и постигнување резултати за граѓаните.

На состанокот учествуваа високи претставници од Албанија, Бугарија, Хрватска, Молдавија, Црна Гора, Македонија, Романија, Словачка и Словенија. Управниот одбор го одобри годишниот извештај и финансиските извештаи на ЦЕФ за 2025 година и ги разгледа идните стратешки и програмски насоки на ЦЕФ во зајакнувањето на управувањето со јавните финансии, централното банкарство, спроведувањето на реформите и институционалната отпорност низ целиот регион.

Обраќајќи се пред Управниот одбор, премиерот Христијан Мицкоски, ја нагласи важноста на соработката и размената на знаења во зајакнувањето на јавните институции и унапредувањето на реформите.

„Една од најголемите предности на ЦЕФ лежи во неговата способност да ги поврзува институциите и луѓето околу заедничка цел - создавање поефикасни, транспарентни и одговорни системи на управување. Во свет каде што предизвиците не познаваат граници, ниедна институција не може сама да ги има сите одговори. Затоа партнерствата, соработката и размената на искуства се толку важни. Токму преку платформи како оваа се појавуваат нови идеи, се споделуваат добри практики и се градат институции подготвени за иднината.“

Гордана Димитриеска-Кочоска, министерка за финансии на Македонија и претседателка на Управниот одбор на ЦЕФ во заминување, ја нагласи важноста на регионалната соработка во зајакнувањето на институциите и спроведувањето реформи.

„Силните, кредибилни и отпорни институции се основа на одржлив економски раст, фискална стабилност и успешна европска интеграција. Во време на зголемена глобална неизвесност и брзо менувачки предизвици, ниедна земја не може сама да ги унапреди реформите. Регионалната соработка, размената на знаење и искуство и континуираното инвестирање во луѓе и институции се од суштинско значење за градење јавни сектори што можат да испорачаат резултати за граѓаните. Во текот на изминатите 25 години, ЦЕФ покажа дека со заедничко учење и заедничка работа, нашите земји можат да ги трансформираат реформските обврски во опиплив напредок, да го зајакнат управувањето и да се приближат кон нашата заедничка европска иднина“, рече министерката. На денешниот настан, инаку, претседателството со Управниот одбор на ЦЕФ официјално ѝ беше предадено на Романија.

Македонската министерка за финансии Гордана Димитриеска Кочоска со директорката на ЦЕФ - Љубљана, Јана Репаншек на Форумот на ЦЕФ во Скопје, 22.06.2026 Фото: ЦЕФ

 

Претставувајќи ги достигнувањата на организацијата, директорката на ЦЕФ, Јана Репаншек, нагласи дека напредокот на регионот зависи не само од политичките избори, туку и од институционалните способности. „Интеграцијата во ЕУ на крајот ја остваруваат институциите. Веќе 25 години, ЦЕФ им помага на владите да ги изградат капацитетите, партнерствата и лидерството потребни за да ги претворат реформските обврски во опипливи резултати. Силните институции се едни од највредните средства во регионот за справување со неизвесноста и одржување на напредокот.“

Додека ЦЕФ ја слави својата годишнина, на состанокот беше истакнат растечкиот придонес на организацијата во помагањето на земјите да ги преточат реформските обврски во мерлив напредок. Од своето основање, ЦЕФ инволвирал во своите активности повеќе од 30.000 јавни службеници, поддржал над 120 институции, спровел повеќе од 2.000 настани за учење.

Иницијативите поддржани од ЦЕФ придонеле за посилно управување со реформите и напорите за пристапување кон ЕУ низ целиот регион, вклучувајќи ја поддршката за реформите во Македонија поврзани со околу 1,2 милијарди евра зелени инвестиции и до 6.000 работни места, поддршката за спроведување на реформите во Албанија поврзана со 914 милиони евра инвестиции во обновлива енергија и помошта за Црна Гора во унапредувањето на реформите што придонесоа за привремено затворање на Поглавјето 32 на ЕУ за финансиска контрола.

По состанокот на Управниот одбор, ЦЕФ беше домаќин на Форумот 2026: Управување во неизвесност и градење отпорни јавни институции, на кој се собраа високи креатори на политики, централни банкари, раководители од јавната администрација и практичари на реформи за да дискутираат за тоа како владите можат да продолжат да испорачуваат резултати во сè посложена средина.

Дискусиите вклучуваа презентации на високо ниво од Леонардо Бадеа, прв заменик-гувернер на Националната банка на Романија; Тина Жумер, вицегувернер на Банката на  Словенија; Ахмет Исмаили, гувернер на Централната банка на Република Косово; Горан Минчев, министер за јавна администрација во македонската влада; и високи претставници на јавни институции од Словачка, Молдавија, Украина и Грција.

Форумот се фокусираше на две клучни теми: лидерство и донесување одлуки под притисок и институционалните капацитети потребни за претворање на стратегијата во резултати. Учесниците се согласија дека отпорните институции, силното лидерство и континуираното учење се неопходни за одржување на реформите, зајакнување на јавната доверба и унапредување на интеграцијата во ЕУ.

Со влегувањето во следното поглавје на ЦЕФ, учесниците ја потврдија важноста на регионалната соработка во помагањето на владите да одговорат на сè посложените предизвици и да обезбедат опипливи придобивки за граѓаните.