ЕЦБ одново ги задржа каматите, но војната во Иран ја менува играта

Европската централна банка (ЕЦБ) ја задржа референтната каматна стапка непроменета на ниво од два отсто шести состанок по ред, во услови на зголемена неизвесност околу економските последици од војната во Иран врз инфлацијата и економскиот раст во еврозоната. Одлуката беше очекувана од сите аналитичари, а креаторите на монетарната политика повторно нагласија дека ќе продолжат да одлучуваат од состанок до состанок, врз основа на пристигнатите економски податоци, без однапред да даваат насоки за идните чекори.

Сепак, во најновото соопштение банката зазема поостар тон во однос на ризиците, посочувајќи дека конфликтот на Блискиот Исток значително ја зголемува неизвесноста, создавајќи нагорни притисоци врз инфлацијата и надолни ризици за економскиот раст. Особено се истакнува дека поскапувањето на енергентите ќе има директно влијание врз краткорочната инфлација, додека среднорочните ефекти ќе зависат од времетраењето и интензитетот на конфликтот, како и од преносот на цените на енергијата врз потрошувачките цени и економската активност.

Ескалацијата на нападите врз клучна енергетска инфраструктура веќе предизвика раст на цените на нафтата и гасот, што ги поттикна очекувањата на инвеститорите дека банката може да биде принудена да ги зголеми каматните стапки до крајот на годината. Иако европските креатори на политики се во подобра позиција отколку за време на руската инвазија врз Украина во 2022 година, дел од нив веќе ја отвораат можноста за нови зголемувања на стапките, и покрај знаците за ранлив економски раст, што пак ги разгорува стравувањата од стагфлација.

Најновите квартални проекции на ЕЦБ укажуваат на побрза инфлација и послаб економски раст, иако аналитичарите предупредуваат дека нивната релевантност може да биде ограничена поради тоа што дел од влезните податоци се базирани на период пред избувнувањето на конфликтот. 

Нови прогнози од ЕЦБ за инфлацијата и растот Bloomberg

 

Дополнителните сценарија покажуваат дека продолжено нарушување во снабдувањето со нафта и гас би резултирало со инфлација над основните проекции и раст под очекуваното ниво.

Во меѓувреме, и другите големи централни банки остануваат претпазливи: Банката на Англија и Банката на Јапонија исто така ги задржаа каматните стапки непроменети, откако претходно истата одлука ја донесоа и Федералните резерви на САД (Фед). Според процените на Европската унија, инфлацијата може да надмине три отсто во 2026 година доколку цената на нафтата остане околу 100 долари за барел, додека дел од економистите предупредуваат дека во случај на подолготрајна криза таа може да порасне и над четири отсто.

Претседателката на ЕЦБ, Кристин Лагард, најави дека институцијата нема да дозволи повторување на претходниот инфлациски шок, но истовремено нагласи дека нема простор за избрзани одлуки. Таа посочува дека сегашната ситуација се разликува од онаа пред неколку години, кога закрепнувањето по пандемијата и ниските каматни стапки создадоа силен раст на побарувачката. И покрај тоа што инвеститорите веќе вградуваат очекувања за повеќе зголемувања на каматите во текот на годината, голем дел од економистите сметаат дека стапките ќе останат непроменети најмалку до 2027 година, додека меѓународните финансиски институции предупредуваат дека долготраен конфликт би можел да предизвика сериозни турбуленции на пазарите, дополнителни фискални трошоци и нарушување на инфлациските очекувања.