Колку чини автопатска сага во Македонија: Милијарди евра и многу време

За три децении во Македонија се изградени вкупно 209 километри автопат. Според податоците на државната статистика, пред 30 години во земјава имало 138 километри автопатишта, на крајот на минатата година бројката стигнала до 347 километри.

Најмногу се гради во последните десет години, кога се завршени нови 88 километри автопатишта. Најмалку се градело во периодот од 2006 до 2015 година, кога во употреба биле ставени само 43 километри нови автопатишта. Сепак, во овој период почна планирањето, но и изградбата на дел од автопатиштата, и сѐ уште се градат.

Автопатската мрежа во земјава значително треба да се зголеми до 2030 година. Ако бидат навреме завршени проектите на кои во моментов се работи, дотогаш Македонија ќе добие околу 130 километри нови автопатишта. Тоа ќе значи дека земјава ќе има автопатска мрежа во должина од 480 километри.

Што се изгради во последните десет години?

Демир Капија - Смоквица

Во последните десет години беше целосно завршен коридорот 10, од северната до јужната граница. Во 2018 година беше пуштена во употреба делницата Демир Капија - Смоквица со должина од 28 километри.

Оваа делница се градеше шест години. Изградбата почна во времето на владата на премиерот Никола Груевски, во септември 2012 година, а заврши во време на мандатот на премиерот Зоран Заев, во април 2018 година.

Изградбата на оваа важна делница, која автопатски ги поврза граничните премини Табановце и Богородица, чинеше 270 милиони евра. Од нив, 107 милиони евра се обезбедени со кредит од Европската банка за обнова и развој (ЕБОР), 130 милиони евра од Европската инвестициска банка, 45 милиони евра се грант од ЕУ, а шест милиони евра се преку државниот буџет.

Конфигурацијата на теренот е причина за високата цена. На делницата има две клучки, два тунела долги по 1.200 метри, шест моста со должина од 100 до 500 метри, шест потпатници и два натпатника.

Градежните работи ги изврши грчката компанија „Актор“, која потоа беше обвинета од Европската агенција за борба против корупција (ОЛАФ) за измама и за перење пари во износ од 50 милиони евра за изградбата на автопатот.

Министерство за транспорт и врски

Миладиновци - Штип

Една година подоцна во употреба беше пуштен автопатот од Миладиновци до Штип, во должина од 47 километри. И овој автопат беше почнат во времето на владата на Груевски, во 2014 година, а заврши во мандатот на Заев во јуни 2019 година.

Изградбата чинеше 177 милиони евра, парите беа обезбедени  со кредит од кинеската „Ексим банка“, а го градеше кинеската компанија „Синохидро“ заедно до македонски подизведувачи.

Овој автопат има седум клучки, пет големи вијадукти, еден голем мост на реката Пчиња и уште неколку помали моста.

Што се гради во моментов?

„Бехтел и Енка“ треба да заврши четири делници до 2029 година

Според министерот за транспорт Александар Николоски, во земјава во моментов се градат шест автопатишта истовремено, „што е невидено во целиот регион“.

„Динамиката на работите на секоја од овие делници се одвива одлично и во наредните години ќе имаме модерно патно поврзување во сите делови на државата“, изјави тој во едно интервју неодамна. 

„Бехтел и Енка“ работи на делницата Гостивар - Букојчани. Таа е долга 31 километар, а градежни работи се изведуваат на 11 километри. Активно се работи и на два моста, еден натпатник и заштита на косини кај Гостивар и околните населени места. Генералниот напредок на оваа делница изнесува 59,98 отсто.

Министерство за транспорт и врски

На делницата Тетово - Гостивар непречено се работи на околу 14 од вкупно 17,5 километри, со активни инфраструктурни и земјени работи, дислокација на инсталации и изградба на паралелниот пат и дренажната инфраструктура. Констатирано е дека работите се одвиваат во согласност со предвидената динамика, без нарушување на сообраќајот во околните населени места. 

Во рамките на договорот со оваа компанија е изградбата на делницата Букојчани - Кичево, долга 12 километри. Оваа делница треба да го спои автопатот што го гради „Бехтел“ со автопатот Кичево - Охрид. Изградбата не е почната.

Најдолгиот проект на кој се работи во моментов е Битола - Прилеп, кој е дел од коридорот 10д. Од вкупно 40 километри, првите десетина се очекува да бидат пуштени во употреба во првата половина од следната година. Дотогаш сообраќајот е отежнат затоа што се одвива по стариот пат меѓу двата града во Пелагониската Котлина.

Во текот на 2025 година на конзорциумот „Бехтел и Енка“ му се исплатени вкупно 147 милиони евра. За годинава се планирани 103 милиони евра. Четирите делници на кои работи компанијата ќе чинат вкупно 1,3 милијарда евра.

„Гранит“ ќе го гради најскапиот автопат

Домашната компанија „Гранит“ ќе го предводи конзорциумот што ќе го гради автопатот Скопје - Блаце. Проектот ќе содржи пет тунели, две галерии, 12 моста или вкупно околу 40 објекти. Работите ќе почнат летово, а се очекува да завршат за три и пол години.

Проектот е со должина од 10,5 километри, а вреден е 198 милиони евра. Со близу 20 милиони евра по километар, ова во моментов е најскапиот автопат што се гради во земјава. Како грант од ЕУ се обезбедени околу 31 милион евра, што претставува околу 15 проценти од вредноста на проектот. Преостанатите 167,6 милиони евра се кредит од ЕБОР.

„По подолг временски период една домашна, македонска, компанија ќе гради голем инфраструктурен проект. Сметам дека тоа е голем сигнал за целиот градежен сектор во Македонија и е голем сигнал за целата држава дека можеме да градиме големи инфраструктурни проекти“, изјави заменик-претседателот на Владата и министер за транспорт Александар Николоски. 

Сагата со автопатот Кичево - Охрид продолжува

На овој автопат, кој почна да се гради во 2014 година, досега се изградени 37 километри, од кои 34 километри веќе се пуштени во сообраќај. Целосно треба да биде завршен до мај следната година.

Првично автопатот Кичево - Охрид, со должина од 57 километри, требаше да чини 375 милиони евра, но досега проектот однесе над 800 милиони евра. Сумата растеше преку анексите на договорите со кинеската „Ексим банка“ и кинеската градежна компанија „Синохидро“.

Во моментов изградбата на автопатот Охрид - Кичево се реализира со забрзана динамика, изјави неодамна министерот Николоски при увид на изградбата на галериите на потегот од Пресека до Кичево.

Министерство за транспорт и врски

Според него, овие галерии се голем инженерски потфат, се градат првпат не само во Македонија туку и во регионот. Тие се со должина од еден километар и сто метри, а тунелите ќе бидат најдолги во Македонија, едната цевка во должина од два километри, другата цевка во должина од два километри и сто метри.

„Две галерии се целосно завршени, на третата интензивно се работи. Паралелно се работи на стабилизација на земјиштето, на довршување на мостовите, како и на довршување на двете цевки на тунелите. Во следните неколку месеци ќе отвориме уште десет километри, кои се најкомплицирани, десет километри во кои влегуваат тунелите и галериите“, рече тој.