Кога зборуваме за градежниот сектор во Северна Македонија, едно од првите имиња што им паѓа на ум на инвеститорите е „Гранит“ АД Скопје. Таа е една од најголемите и најстарите градежни компании во земјата, чии корени датираат од 1952 година. Низ децениите „Гранит“ прерасна од локален градежен субјект во регионална компанија која сега работи на неколку пазари во Југоисточна Европа.
Оперативните приходи се намалија од околу 5,1 милијарди македонски денари во 2023 година на 3,6 милијарди во 2024 година, додека во 2025 година тие беа дополнително намалени на околу 2,9 милијарди. Таквиот тренд делумно може да се поврзе со динамиката на големите инфраструктурни проекти, каде што завршувањето на еден голем проект може привремено да создаде пад на приходите пред почетокот на новите договори. „Гранит“ како причини ги наведува геополитичките ризици, енергетските притисоци и недостигот од работници во градежната индустрија.
Од друга страна, нето добивката покажува постабилна слика. По послабата 2024 година, кога оствари профит од околу 37 милиони денари, „Гранит“ во 2025 година оствари речиси 195 милиони нето добивка, што е повеќе од пет пати поголем резултат отколку во претходната година. Ова закрепнување не дојде од раст на приходите, бидејќи приходите продолжија да паѓаат, туку од дисциплинирано намалување на трошоците: вкупните трошоци беа намалени за 21 процент, побрзо од падот на приходите од 18 проценти. Тоа сугерира дека компанијата успева да ја одржи профитабилноста дури и во периоди кога приходите не се толку силни.
Прочитај повеќе
Фрчат мултимилионски подароци во акции од македонски компании
На 7 ноември бил извршен нетрговски трансфер на 16.250 акции од „Комерцијална банка“.
11.11.2024
Една од спецификите на „Гранит“ е нејзиното релативно високо ниво на вертикална интеграција. Компанијата со години развива сопствена производствена мрежа за да ја намали зависноста од надворешни добавувачи и да обезбеди клучни градежни суровини. Денес, има девет бетонски фабрики, седум асфалтни бази, седум каменоломи и вкупно 11 производствени погони, што ѝ овозможува на компанијата да има поголема контрола врз трошоците и синџирот на снабдување.
Македонскиот градежен сектор во последно време поминува низ активен период. Земјата продолжува да инвестира во патна инфраструктура, градски патишта и јавни проекти, а токму таквите проекти претставуваат основа на работењето на компании како „Гранит“. Ова е очигледно и од структурата на проектите во 2025 година; „Гранит“ главно работеше на домашни проекти таа година: автопатот Кичево-Охрид, обиколницата Тетово, локални патишта, училишни спортски сали.
Компанијата има и меѓународно присуство преку мрежа на подружници во Германија, Албанија, Бугарија, Хрватска, Црна Гора, Полска и други земји, иако најголемиот дел од нејзиното работење сè уште останува поврзано со македонскиот пазар. Ова значи дека инвеститорите не само што добиваат изложеност на домашниот пазар, туку и одредена регионална диверзификација на бизнисот.
Макроекономскиот контекст на пазарите каде што „Гранит“ активно работи денес, исто така, дава причина за оптимизам. Западен Балкан останува еден од помалку развиените региони на Европа во однос на инфраструктурата, со континуиран притисок од европските фондови и меѓународните финансиски институции кон инвестиции во транспортната инфраструктура. Северна Македонија, Албанија и Косово се во различни фази на приближување кон Европската Унија, што би можело да отвори простор за значителни инвестиции во инфраструктурата во текот на следната деценија. За компании како „Гранит“, ова значи потенцијално поголем број проекти и долгорочна видливост на приходите.
Акцијата на „Гранит“ забележа пад во набљудуваниот едногодишен период, што ја одразува резервата на инвеститорите кон трендот на опаѓање на приходите, кој трае веќе трета година по ред. Во годишниот извештај за 2025 година, „Гранит“ ги наведува геополитичката нестабилност, енергетските притисоци и глобалната економска неизвесност како клучни деловни ризици - фактори кои се надвор од контрола на компанијата, но чие влијание директно се чувствува во деловните резултати.
Споредувајќи ги медијана резултатите на споредната група со „Гранит“, доаѓаме до заклучок дека според индикаторите за вреднување, избраните конкуренти се поевтини од македонската градежна компанија. Интересна е и споредбата со поширокиот европски градежен сектор. Индексот Euro Stoxx 600 Construction & Materials моментално се тргува со коефициент цена/заработка (P/E) од приближно 16,7, додека „Гранит“ е околу 24,7. Тоа нужно не мора да значи дека акцијата е преценета бидејќи на разликата може да влијаат големината на пазарот, пониската ликвидност или спецификите на локалниот пазар, но покажува дека инвеститорите во моментов плаќаат повисока цена за единица остварена добивка отколку кај просечната европска градежна компанија. Исто така, приносот од почетокот на годината за наведениот индекс е околу два проценти, додека за „Гранит“, за истиот период, е околу минус два проценти.
За некои инвеститори можеби уште поинтересна е дивидендната политика на компанијата. Дивидендниот принос во последните години се движи помеѓу солидни два и четири проценти. Во 2023 година, тој беше околу 3,6 проценти, во 2024 година приближно 2 проценти, додека во 2025 година повторно се зголеми на малку повеќе од 3 проценти.
Од инвестициска страна, „Гранит“ може да се смета за компанија која им обезбедува на инвеститорите изложеност на инвестиции во инфраструктурата во Северна Македонија и регионот со релативно конзервативен деловен профил. За инвеститорите кои бараат брз раст, можеби не претставува најатрактивна можност, но за оние кои ценат стабилни средства, континуитет на работењето и редовна дивиденда, „Гранит“ останува една од поинтересните регионални градежни компании за следење.
