Од туристите на поминување ќар имаат само патарините и Дојран

Доцни електронскиот систем за наплата на патарини во две од земјите од Отворен Балкан. Уникатниот систем што требаше да овозможи граѓаните од Македонија и Србија од 1 јуни да поминуваат низ наплатните рампи без застанување сѐ уште не е ставен во функција.

Ваквиот систем, кој требаше да ги намали редиците на патарините со почетокот на туристичката сезона, беше најавен уште во март, но од Јавното претпријатие за државни патишта (ЈПДП) велат дека сѐ уште се прават последните подготовки и не прецизираат кога ќе почне примената.

„Завршува интеграцијата на двата система за наплата на патарина, а деновиве следува тестирање на системите, кое ќе трае неколку дена, и ако сè биде во ред, веднаш ќе биде овозможено плаќање на патарина со тагови ’Опен Балкан’ на патарините во двете држави“, велат од ЈПДП за „Блумберг Адрија“.

Системот треба да овозможи со еден ист таг, кој ќе биде поврзан со платежни картички, без да се дополнува, да се поминува побрзо на рампите во двете земји. На овој начин корисниците би добиле и попуст од шест отсто.

Јавното претпријатие за патишта – државна златна кокошка

Со почетокот на јуни почна и метежот на граничните премини за влез и излез во земјава. Петок попладне и сабота наутро се критичните термини. Километарски колони има и на Табановце и на Богородица, но и на патарините по должината на коридорот 10, кој ги поврзува граничните премини со Србија и Грција.

Ако за премин преку граница мора да се испочитува процедурата, за патарините може да се најде полесен начин, односно да се плаќа само со намалување на брзината, без застанување. Оттука, единствениот систем меѓу Македонија и Србија е долгоочекуван, меѓу другото и заради пониските цени.

Во земјава важат различни цени за плаќање патарина во денари и евра. На пример, првата патарина по влез од Табановце ако се плаќа во домашна валута чини 60 денари, ако се плаќа во евра чини речиси исто – едно евро. Но втората, кај Велес, е за десет денари поевтина ако се плати во македонската валута. Кај последната патарина во Гевгелија разликата е повеќе од 20 денари, или во двата правца од Табановце до Богородица плаќањето во европската валута е за две евра поскапо.

Од овие цени на патарините лани ЈПДП инкасира над 53 милиони евра, а низ патиштата во земјава транзитирале 52 милиони возила. Приходот на јавното претпријатие во 2022 година е за 15 отсто повисок во однос на претходната година. Третина од парите се преку системот за електронска наплата, 15 отсто се со платежни картички, а најголем дел и натаму се собира во кеш.

Ова претпријатие е едно од ретките во сопственост на државата што секоја година се наоѓа на листата најпрофитабилни компании, секогаш меѓу првите десет по остварена добивка. За 2023 година има оптимизам дека ќе биде уште подобра. Се очекува низ земјава, по коридорите 8 и 10, да бидат наплатени патарини во вредност од 56 милиони евра.

Што да се направи за земјава да не биде само транзитна зона за туристите?

Засега, ќар од зголемениот број патници преку лето имаат само државното претпријатие за патишта и општината Дојран, каде што некои од туристите што одат кон Грција остануваат за ноќевање.

Но туристичките работници велат дека коридорот 10, односно долината на реката Вардар, нуди потенцијал за привлекување туристи, кој не е искористен.

 Биљана Пејоска Ристеска, организаторка по туризам и угостителство, во изјава за „Блумберг Адрија“ вели дека за да се поттикне дополнителна потрошувачка  кај транзитните туристи, понудата треба да биде комплетирана, и тоа од промоција, сместување до продажба на локалните производи (приказни) од секаков вид.

Биљана Пејоска Ристеска / Приватна архива

„Важноста и значењето на транзитниот туризам се недоволно искористен потенцијал, кој може да привлече добар дел од транзитните посетители, особено кога говориме за патниците туристи што го користат коридорот 10 како маршрута до крајната дестинација. Недалеку од самиот автопат постојат атрактивни локалитети и места што вредат да се посетат“, вели таа.

Според анализата на посебна маркетинг-агенција, која во 2016 година ги следела коментарите на потрошувачите на социјалните мрежи, констатирано е дека маршрутата Римска Империја е најбарана за посета во Македонија.

„Таа ги опфаќа локалитетите Стоби, Скупи и Хераклеја, од кои еден од нив, Стоби, е во самата близина на транзитниот коридор. Истиот тој не ја доживува промоцијата што ја заслужува како атракција, а е одлична можност за задржување на вниманието на посетителите. Градот Велес и околината со езерото Младост се урбана средина со понуда од културно-историски аспект и традиционална храна. Спомен-костурницата, Саат-кулата, како и приготвената велешката пита, се интересни содржини за посета. Езерото Младост во 2019 год. го доби епитетот на смарт-езеро како дел од проект на ЕУ. Да не ја изоставиме и винарницата-ресторан ’Стоби’, кој има одлична понуда на високосортни вина за дегустација и уживање“, набројува Пејоска.

Дури 40 отсто од сите ноќевања во Дојран се од српски туристи

Eдинствената туристичка дестинација што заработува од туристите што се на поминување низ земјава е Дојран. „Крај најмалото природно езеро во Македонија, последните неколку години токму српските туристи играат најважна улога за зајакнување на секторот за време на летото“, вели во изјава за „Блумберг Адрија“ Анго Ангов, градоначалник на Дојран.

„Неодамнешните статистички податоци покажуваат дека српските туристи сочинуваат импресивни 40 отсто од сите регистрирани ноќевања на територијата на Општина Дојран. Познати како транзитни туристи, државјаните на Србија првично доаѓаат во Дојран, ноќеваат и го продолжуваат својот пат кон некоја од летните дестинации во соседна Грција. Сепак, поради воодушевувачката убавина на Дојран и езерото, многу од нив решаваат да го продолжат својот престој и да ѝ се препуштат на локалната култура, да уживаат во нашата вкусна кујна, односно да ги пробаат многуте специјалитети од риба што го има само во Дојран“, вели тој.

Анго Ангов, градоначалник на Општина Дојран / Приватна архива

Ангов додава дека постојано се работи на подобрување на туристичкото искуство, нудејќи удобно сместување, одлични услуги и топла и пријатна атмосфера.

„Како што одиме напред, Општина Дојран останува посветена на поттикнување на растот на туризмот, развивање одржливи иницијативи и дополнително подобрување на нашите понуди за да се осигури дека сите туристи, вклучувајќи ги и нашите ценети српски гости, ќе имаат незаборавни искуства во Дојран“, вели тој.

До Охрид годинава ќе се стигнува уште потешко од претходно

За српските туристи Охрид е атрактивна дестинација, но во пресрет на летото, градот се соочува со сериозен проблем. Поради автопатот од Кичево, кој се гради цела деценија, минатата недела беше затворен влезот во градот, односно делот од Подмоље до Охрид, и сега возилата се пренасочуваат по стариот пат Охрид - Струга. Според надлежните, затворањето е на 45 дена, но охриѓани стравуваат дека тоа ќе трае цела туристичка сезона и загубите во туризмот ќе бидат големи.  

Општината заедно со претставници на Хотелската асоцијација на Македонија, угостителите од Охрид, туроператорите и туристичките агенции побараа од Владата и Министерството за транспорт и врски да се одложат градежните работи меѓу Подмоље и Охрид за септември.

„До ова барање се дојде имајќи предвид дека не станува збор за последни километри за изградба од автопатската делница, па, така, градежните активности може да се насочат на друга точка, а од септември да продолжат на оваа“, стои во барањето.

Во него уште се наведува дека голем број семејства чија главна егзистенција е туризмот ќе останат без приходи. Тука исто така се создава проблем и кај хотелиерите, бидејќи постои веројатност веќе закажаните резервации да ги откажат и тие да останат без приход. Имајќи предвид дека изминатите неколку години беа тешки години за туризмот и туристичките работници, ова би значело крах на туристичкиот сектор во Охрид, а наедно и во Македонија, напишаа засегнатите.