Македонски бизнисмени плаќаат тренери за личен развој ама помалку од западните колеги

Лајф коучинг (англ. life coaching) или тренинг за личен развој одамна не е само популарен термин, туку веќе стана почитувана, истражувачки поткрепена професија што трансформира животи и бизнис-организации. Водечката нишка на оваа професија е посветеност да им се помогне на другите да си ги разјаснат целите, да ги надминат пречките и да преземат значајни чекори напред, индивидуално, но и професионално.

„Мордор интелиџенс“ (www.mordorintelligence.com), компанија за истражување пазари, проценува дека глобално пазарот на тренинг за личен развој во моментов вреди 3,64 милијарди долари, а во 2030 година ќе достигне 5,79 милијарди долари со сложена годишна стапка на раст од 9,71 отсто. Најголем удел има Северна Америка, а најбрзорастечки е азиско-пацифичкиот регион.

Според Меѓународната федерација за тренинг за личен развој (ICF), оваа индустрија е во подем на глобално ниво, со над 109.000 сертифицирани тренери низ целиот свет, од кои речиси третина, поточно повеќе од 34.000 се само во Северна Америка, регионот каде што оваа професија е најразвиена.

Што е тренер за личен развој?

Тој е обучен професионалец што им помага на поединците да ги постигнат личните и професионалните цели и обезбедува водство, поддршка и одговорност, оспособувајќи ги клиентите да направат позитивни промени кај себе.

Тренерите работат на различни прашања, вклучувајќи личен развој и развој на кариерата и на здравјето. Преку структурирани разговори, тие им помагаат на клиентите да добијат јасна слика за себе и да ги кристализираат целите што сакаат да ги постигнат, да креираат акциски планови и да ги надминат пречките за нивна комплетна реализација. Тие служат како доверливи партнери во трансформирањето на животот и отклучувањето на потенцијалот.

Depositphotos

Тренингот за личен развој е процес што се базира на соработка, во кој тренерот им помага на поединците да постават и да постигнат лични или професионални цели. Целта е индивидуата да ја зголеми самосвеста и да ги надмине пречките за да се создадат предуслови за исполнет живот. Оваа професија оди малку подалеку од давање совети и слушање - се фокусира на раст ориентиран кон иднината и акциски стратегии.

Тренингот за личен развој е различен од терапијата. Терапијата се фокусира на дијагностицирање и лекување на минатите трауми. Спротивно на тоа, тренингот за личен развој се фокусира на иднината и постигнување значајни цели и целосна благосостојба.

Денес тренинг за личен развој користат не само индивидуи туку и цели организации: стартапи и корпорации што сакаат да развијат лидерски таленти, здравствени организации што имаат цел да ја намалат исцрпеноста од работа и да ја подобрат благосостојбата, потоа училишта и универзитети веќе нудат такви тренинзи како за студентите, така и за персоналот, а тука се и технолошките компании, кои инвестираат во начин на размислување, емоционална интелигенција и тимска култура.

Во меѓувреме, многу сертифицирани тренери нудат услуги, односно тренинзи во живо преку различни онлајн платформи или го пакуваат својот тренинг во онлајн курсеви и програми што може да се следат во секое време.
На оваа тема разговаравме со Катерина Златановска Попова, која работи како советничка за кариерен развој и тренерка за меки вештини.

„Моја страст е едукацијата, а мојата животна мисија да им дадам поддршка на луѓето да ги откријат и достигнат своите потенцијали преку доживотно учење и пронаоѓање на своето ИКИГАИ (јапонски концепт за долг и среќен живот). Водејќи се од овие патокази, меѓу другото дефинирани на онлајн тренинг-сесија со тренер од Канада за време на пандемијата на ковид, секој мој ангажман, активност и работна обврска имаат јасна цел и насока, што, пак, мене ми дава чувство на исполнетост и задоволство“, вели Златановска Попова, која во последните осум години активно е ангажирана во областа на кариерно советување, тренинг за личен развој и обуки и развој на меки вештини. Со своето над 20-годишно искуство во формалното (како професорка во средно училиште - седум години) и неформалното образование (како обучувачка за возрасни), таа активно учествува во развој на курикулуми, прирачници и дигитални алатки за едукатори, наставници и младински работници.

Катерина Златановска Попова, советничка за кариерен развој и тренерка за меки вештини. Приватна архива

„Мојот фокус е насочен кон поддршка на млади луѓе, возрасни и професионалци преку едукативни програми, обуки и европски проекти, особено во рамките на програмата Еразмус+. Во моментов сум дел од неколку европски конзорциуми каде што работам на иновативни решенија за образование, вклучувајќи примена на нови технологии“, раскажува нашата соговорничка.

Тренингот за личен развој таа го гледа како бизнис во подем, со сериозен потенцијал за раст и влијание – особено во време кога сè повеќе луѓе бараат лична смисла, подобар баланс помеѓу работата и приватниот живот и алатки за справување со секојдневните предизвици.

„Иако во Македонија оваа професија сè уште не е системски препознаена како што е на Запад, веќе се оформува заедница на професионалци, сертифицирани тренери што работат на афирмација на коучингот не само како повик туку и како одржлива професија. Со доволна експертиза, кредибилитет и градење доверба со клиентите, апсолутно верувам дека во блиска иднина ќе може да се живее од оваа професија и кај нас“, вели Златановска Попова.

Експанзија на тренингот за личен развој

Тоа што започна како специјализиран тренд во светот на личниот развој, сега стана моќна и суштинска услуга и за поединци и за организации. Тренингот за личен развој во последните неколку децении брзо се развива, прераснувајќи од мало движење во индустрија од повеќе милијарди долари што има длабоко влијание врз животите на луѓето низ целиот свет.

Според студијата на Меѓународната федерација за тренинг за личен развој, во глобални рамки индустријата е вредна 4,56 милијарди долари, што е зголемување од 60 проценти во однос на претпандемиската 2019 година.

                      

Неколку фактори придонесоа за оваа брза експанзија на тренингот за личен развој: 1. Зголемен фокус на личен развој Луѓето активно бараат начини да ги подобрат своите животи и кариери. Тренингот за личен развој нуди структуриран, целно ориентиран пристап кон личен раст, помагајќи им на поединците да добијат јасност во своите цели, да преземат акциски чекори кон успех и да развијат отпорност, како и самодоверба во своите способности. 2. Посвета на организациски раст Освен за индивидуален, тренингот за личен развој стана клучна алатка и за организациски раст. Многу компании сега инвестираат во тренинг за извршни и лидерски кадри за подобрување на перформансите на тимот и културата на работното место, за подобрување на благосостојбата и задржувањето на вработените, како и за развивање лидерски вештини што го поттикнуваат успехот на компанијата. 3. Фокус на менталното здравје и благосостојба Со зголемената свест за менталното здравје, повеќе поединци се вртат кон тренингот за личен развој како проактивен пристап кон благосостојбата. За разлика од терапијата, која често се фокусира на лекување од минатите искуства, овој пристап им помага на клиентите да создадат просперитетна иднина, да развијат стратегии за ефикасно справување со предизвиците и да изградат емоционална отпорност додека остануваат фокусирани на иднината.

 

  

 

Тренингот за личен развој е сосема различен од психотерапија или мотивациски говор

Пред десетина години тренингот за личен развој кај нас беше релативно непознат концепт за повеќето луѓе и беше привилегија на малкумина, вели Златановска Попова, посочувајќи дека луѓето често го мешаа со психотерапија или мотивациски говор.

„Тука се и предрасудите на луѓето, кои го сметаа(т) за обична измислица и губење време. Од пандемијата наваму, мислам дека нештата почнаа да се менуваат бидејќи сè повеќе луѓе почнаа да бараат цел и смисла на животот во целина. Во последните години гласно се говори за коучингот како една од професиите за помош и е подостапен за сите оние што сакаат да работат на себе и сопствениот раст. Расте и бројот на оние што знаат што значи да се има тренер – некој што не ти кажува што да правиш, туку те води да го најдеш сопствениот пат низ структуриран процес, кој може да потрае неколку месеци бидејќи промените не се лесни и брзи“, вели нашата соговорничка. 

Според нејзиното искуство, бизнисот расте органски – преку препораки, преку социјални медиуми и, секако, преку резултатите што ги добиваат клиентите. „Сведоци сме и на сė поголем број сертифицирани обуки за тренинзи за личен развој, што укажува дека и понудата постепено се професионализира“.

                      

Предизвици и заблуди Како и секоја нова и индустрија во развој, и тренингот за личен развој не е без предизвици. И новите и искусните тренери мора да се натпреваруваат со несертифицирани практичари. Тие исто така се соочуваат со предизвици од новата технологија, променливата економија и некои вообичаени заблуди за тренингот за личен развој. Недостигот од регулатива и стандардизација е еден од клучните проблеми, а не постои ниту универзално регулаторно тело. Иако реномирани организации нудат обуки за создавање силни и ефикасни тренери, сепак некои избираат да работат без сертификати. Иако ова не мора да значи дека се неквалификувани, сепак покажува дека нема гаранција дека имаат прифатливо ниво на формална обука или деловни вештини. Овој недостиг од стандардизација исто така значи дека разликите во пристапот кон тренингот, нивото на вештини, заднината и поддршката на клиентите можат значително да се разликуваат од еден тренер до друг. Друг чест проблем е тоа што луѓето не разбираат точно што е тренингот за личен развој. Границите помеѓу тренингот, терапијата, советувањето и консултантските услуги може да бидат нејасни. Иако и тренерите и консултантите може да работат и со поединци и со бизнис-организации, тие функционираат различно. Консултантите работат за да добијат специфичен резултат или да решат специфичен проблем. Тренерите работат за да помогнат во поставување значајни лични цели и да направат позитивни промени индивидуално, како и во рамките на организацијата. И терапевтите и тренерите можат да им помогнат на луѓето во нивниот личен живот, но првите се фокусираат на распакување на минатото и подобрување на менталното здравје, а вторите на идните аспирации и начин на размислување за раст и развој.

  

Пазарот за тренинг за личен развој во Македонија расте

Иако е скромна во споредба со светот, сепак побарувачката за тренер за личен развој во Македонија расте, смета нашата соговорничка. А иста е состојбата и на страната на понудата.

„Во моментов би рекла дека е речиси еднаков соодносот на услугите што се нудат од страна на индивидуалци и компании, со тоа што компаниите нудат и дополнителни обуки и форми на интервенции за развој на тимовите на клиентите или индивидуален развој на вработени. Во споредба со светот, кај нас е сè уште скромна, но побарувачката расте и она што охрабрува е што бизнис-заедницата ја препознава вредноста и се одлучува на инвестиција како што е коучингот“, вели Златановска Попова, додавајќи дека сè повеќе луѓе сакаат да инвестираат во себе – не само за да решат некаков проблем туку и за да се развиваат. Тоа е охрабрувачки тренд, вели таа.

Depositphotos

 

Нејзиното искуство покажува дека ваквите услуги најчесто ги користат млади професионалци, претприемачи, менаџери во компании, лидери во невладиниот сектор, но и луѓе во транзиција – на пример, некој што сака да ја смени кариерата, да започне сопствен бизнис или да изгради поголема самодоверба. „Интересно е што жените сè почесто бараат коучинг – за да се справат со балансирање на улогите или за да бидат подобра поддршка за своите деца“, вели Златановска Попова.

Зошто е потребен тренинг за личен развој?

Во денешниот брз свет луѓето се справуваат со поголема сложеност во нивниот личен и професионален живот од кога било досега, па тренингот за личен развој стана витална услуга за тие што сакаат да постигнат успех, да најдат рамнотежа и да ја подобрат својата целокупна благосостојба.

Користејќи ја јапонската филозофија за живот со смисла или т.н. ИКИГАИ, Златановска Попова вели дека тренингот за личен развој е потребен бидејќи им дава на луѓето простор за размислување, јасност и лична одговорност.

„Им дозволува да ја најдат сопствената животна мисија, да дојдат до точка каде што ќе можат да живеат со смисла, јасна цел и намера. Тоа е процес што ги оспособува луѓето самите да дојдат до решенија, што е многу помоќно од едноставно советување. Во свет во кој сме преплавени со информации и брзина, коучингот е пауза за квалитетен разговор со самите себе“, вели таа.

За популаризација, Златановска Попова смета дека се потребни повеќе отворени сесии, едукативни настани, текстови и интервјуа што ја објаснуваат суштината на тренингот за личен развој. „И секако – добар коучинг што носи резултати е најдобрата препорака. Секој задоволен клиент е амбасадор на коучингот“.