ММФ: Нафтениот шок го тестира светот со ограничен фискален простор

Меѓународниот монетарен фонд соопшти дека конфликтот на Блискиот Исток е голем шок во снабдувањето што ќе ја тестира отпорноста на светот со ограничен простор за фискална поддршка, без оглед на тоа што САД и Иран преговараа за двонеделен прекин на огнот.

Со оглед на неизвесностите околу конфликтот на Блискиот Исток, фондот со седиште во Вашингтон ќе објави низа сценарија во својот извештај за Светските економски перспективи следната недела. Но, дури и во најпозитивниот случај, ММФ ги намалува своите прогнози за раст, изјави директорката Кристалина Георгиева.

„Она што го знаеме е дека растот ќе биде побавен - дури и ако новиот мир е траен“, рече Георгиева во подготвените забелешки во четвртокот пред пролетните состаноци на ММФ и Светската банка што започнуваат следната недела во Вашингтон.

Пред да започне нападот на САД и Израел врз Иран на 28 февруари, ММФ планираше да ги подобри своите глобални перспективи за раст, рече Георгиева. САД и Иран се согласија оваа недела на примирје кое останува кревко. Но, штетата врз инфраструктурата и синџирите на снабдување бара намалување на економските перспективи, дури и во најоптимистичкиот случај, рече шефицата на ММФ.

Како одговор на шокот во снабдувањето што ги зголеми цените на нафтата и ја зголеми несигурноста за храна во многу делови од светот, Георгиева ги повика креаторите на политики да преземат внимателен пристап. Со оглед на тоа што многу земји се преоптоварени со јавен долг, тие не можат да си дозволат целосна фискална поддршка.

„Апелирам до сите земји да ги отфрлат мерките ‚одете сами‘“ - контрола на извозот, контрола на цените и така натаму - што можат дополнително да ги нарушат глобалните услови: не долевајте бензин на огнот“, рече таа.

Во јануари, ММФ малку ги зголеми своите прогнози за глобалниот раст на 3,3 проценти оваа година, велејќи дека економиите биле извонредно отпорни во услови на трговија и геополитички тензии.

Во својот следен извештај за светската економија, кој треба да биде објавен во вторник, ММФ ќе понуди три сценарија, рече Георгиева: релативно брзо враќање во нормала, средно сценарио и случај каде што цените на нафтата и гасот остануваат многу повисоки многу подолго. Таа не откри никакви бројки.

ММФ очекува земјите да побараат од 20 до 50 милијарди долари за потребите на платниот биланс, исто така рече Георгиева. Тоа е значително зголемување покрај околу 140 милијарди долари од ваков вид финансирање што беа неплатени пред војната.

 

Зголемувањето на цените на нафтата предизвика загриженост за потрошувачките цени, комплицирајќи ја перспективата за централните банкари низ целиот свет. ОЕЦД предвидува дека инфлацијата во Групата 20 ќе биде во просек околу 4 проценти оваа година, што е нагло зголемување од претходната проценка. Предупреди дека понатамошните нарушувања на извозот од Блискиот Исток би можеле да го погодат растот и да ги вознемират финансиските пазари.

„Доколку инфлациските очекувања се закануваат да го прекинат сидрото и да поттикнат скапа инфлаторна спирала, тогаш централните банки треба цврсто да интервенираат со зголемување на стапките“, рече Георгиева, додавајќи дека засега има вредност во „чекањето и набљудувањето“.

Фискалната политика нуди помала поддршка отколку во минатите кризи, при што владите имаат поголем долг по пандемијата што го ограничува нивниот простор за одговор. Некои воведоа субвенции или ограничувања на цените за да ги заштитат потрошувачите од зголемувањето на трошоците за енергија, но тие мерки ризикуваат да ги оптоварат јавните финансии доколку не се насочени.