Забрзува инфлацијата во САД - растат цените на горивата, храната и кириите

Инфлацијата во САД продолжи да забрзува во април поради постојаниот раст на цените на бензинот предизвикан од војната со Иран и растот на трошоците за прехранбени производи.

Индексот на потрошувачки цени (CPI) се зголеми за 3,8 отсто во споредба со истиот месец минатата година, според податоците на Бирото за трудова статистика објавени во вторник, што е најбрз раст од 2023 година. Во однос на претходниот месец, цените пораснаа за 0,6 отсто.

Основниот CPI, кој ги исклучува храната и енергијата, се зголеми за 0,4 отсто месечно и 2,8 отсто годишно, делумно поттикнат од статистичка аномалија во мерењето на кириите поради владината блокада во 2025 година.

Извештајот покажува како влијанието на војната ја погодува американската економија со раст на енергетските трошоци. Цените на бензинот пораснаа за повеќе од 5 отсто минатиот месец, по скок од 21 отсто во март. Цените на храната и авионските билети исто така забележаа големи зголемувања. Долготрајно поскапување, особено на основните производи, може да ги натера потрошувачите да го намалат трошењето.

Фјучерсите на акции и државните обврзници останаа пониски по објавувањето на податоците.

Дури и ако тековниот прекин на огнот се одржи и Ормускиот Теснец наскоро се отвори, економистите очекуваат високите трошоци да продолжат во наредните месеци додека производството на нафта се нормализира и транспортните текови се обноват. Растот на цените на ѓубривото се очекува да доведе до повисоки сметки за храна, а високите цени на нафтата би можеле да ги зголемат и цените на други производи и услуги, бидејќи компаниите ќе ги префрлат зголемените транспортни трошоци врз потрошувачите.

Еден од главните примери во априлските податоци за CPI беа авионските билети: тие пораснаа за 2,8 отсто месечно, бидејќи растот на цената на керозинот ги натера авиокомпаниите да ги зголемат цените и таксите за багаж и да ја намалат понудата. Цените на хотелите пораснаа за 2,8 отсто, најмногу од 2024 година.

Цените на храната пораснаа за 0,7 отсто, најмногу во речиси четири години. Месото, млечните производи, свежото овошје и зеленчук забележаа значителни зголемувања. Храната е голем фактор за загриженоста околу достапноста во последниве години и може да влијае врз ставовите на Американците за економијата пред меѓуизборите.

Одделен извештај во вторник покажа дека реалната просечна часовна заработка паднала за 0,3 отсто во однос на минатата година, што е прв пад во три години.

Основната инфлација доби поттик во април од индексот за кириите, кој беше искривен поради минатогодишната блокада на владата. Трошоците за домување пораснаа за 0,6 отсто, најмногу во повеќе од две години.

Во меѓувреме, цените на таканаречените основни добра (без храна и енергија) останаа непроменети поради падот на цените на новите автомобили. Економистите внимателно следат дали трговците престанале да ги пренесуваат повисоките трошоци од тарифите на претседателот Доналд Трамп, иако постои ризик дека повисоките цени на горивото повторно ќе ги зголемат цените на производите подоцна годинава. Некои категории изложени на тарифи - како облека и играчки - пораснаа со умерено темпо во споредба со март. Цените на половните автомобили останаа стабилни.

Со оглед на тоа што пазарот на труд во САД останува стабилен, Федералните резерви внимателно го следат влијанието на војната врз цените. Инвеститорите гледаат мала веројатност за ново намалување на каматните стапки во 2026 година, иако некои економисти сè уште предвидуваат намалување подоцна во годината.

Мерката на инфлација што ја преферираат Федералните резерви, базирана на индексот на лична потрошувачка (PCE), не дава толку голема тежина на домувањето како CPI. Владин извештај за цените на производителите што треба да биде објавен во среда ќе понуди дополнителен увид - вклучувајќи мерка за авионските билети - кои директно влегуваат во PCE, чија објава е закажана за подоцна овој месец.