ЕСГ влегува во македонската регулатива преку законот за сметководство

ЕСГ (животна средина, социјални прашања и управување, од англиски: ESG - environmental, social and governance) во 2025 година ќе влезе во македонската регулатива. Новиот закон за сметководство ќе биде донесен во текот на годинава и ќе содржи обврски за известување што се однесуваат на управувањето, животната средина и прашањата за вработените.

Првичниот текст на новиот закон за сметководство Министерството за финансии го објави на ЕНЕР во јуни 2024 година, но потоа беше повлечен. Јавна расправа не се одржа, неофицијално, текстот треба да се доработи.

Сметководители, пак, велат за „Блумберг Адрија“ дека законот секако ќе биде донесен во текот на 2025 година, а дека е повлечен затоа што во него треба да се допрецизираат обврските што се однесуваат токму на ЕСГ-сегментот.

Според нашите извори, новиот закон за сметководство ќе мора да се применува од почетокот на 2026 година, како што е предвидено со европските директиви.

Што превидува новиот закон за сметководство?

Во извештајот на Министерството за финансии за потребата за овој закон на веб-страницата на ЕНЕР се наведува дека земјава мора да се усогласи со европските директиви од 2013, 2014, 2021 и 2022 година што се однесуваат на обврските за објавување финансиски и нефинансиски извештаи.

Најважната новина се токму нефинансиските извештаи и известувањата за корпоративна одржливост односно ЕСГ.

Главните цели на предлог-законот, меѓу другото, се дефинирање на регулаторната рамка за финансиско известување што ќе се користи од страна на друштвата со различна големина, во смисла на примена на меѓународните сметководствени стандарди, прецизирање на обврските на трговските друштва во рамките на годишното известување со подготвени финансиски извештаи и консолидирани финансиски извештаи, пропишување на обврската за друштвата од јавен интерес да подготват извештај за корпоративно управување и дефинирање на одредбите што се однесуваат на содржината на извештајот.

„Пропишување на обврската за транспарентност на нефинансиски информации што треба бидат содржани во годишниот извештај за работењето подготвен од страна на големите трговци што се друштва од јавен интерес и имаат повеќе од 500 вработени“, се наведува во образложението на законот.

Што треба да содржат нефинансиските извештаи?

Нефинансиски извештај ќе имаат обврска да поднесат „големите трговски друштва што се правни лица од јавен интерес, кои на датумот на билансот на состојбата го надминуваат критериумот од просечен број од 500 вработени во текот на претходната деловна година“. Тие во рамките на годишниот извештај за работењето се должни да вклучат и нефинансиски извештај.

„Нефинансискиот извештај содржи информации потребни за разбирање на развојот на друштвото, деловните резултати и состојбата на друштвото, како и резултатите од неговите активности врз животната средина, социјални прашања и прашања поврзани со вработените, почитување на човековите права, борбата против корупцијата и прашања поврзани со поткуп“, се наведува во законот.

Членот 32 од новиот закон за сметководство наведува дека друштвата што ќе поднесуваат нефинансиски извештаи се должни и да го консолидираат.

Што содржат европските директиви?

Известувањата за одржливост треба да бидат разбирливи, релевантни, проверливи, споредливи и верно презентирани, се истакнува во европските директиви.

Компаниите што имаат обврска за поднесување такви извештаи треба да известат за мерките што ги преземаат за ублажување на климатските промени, за загадувањето, за емисиите на стакленички гасови, за нивниот начин за адаптација на климатските промени, за заштитата на водните ресурси, за преземените мерки за циркуларна економија.

Во областа за човековите права извештаите треба да содржат информации за еднаков третман и еднакви можности за сите, вклучувајќи и родова еднаквост и еднаква плата за работа со еднаква вредност, за вработување и вклучување на лицата со попреченост, мерки против насилство и вознемирување на работното место. Се известува и за балансот за работата и приватниот живот, работните услови, работното време, за соодветни плати, социјален дијалог, слобода на здружување, постоење работни совети, колективно договарање, за почитување на меѓународните конвенции што се однесуваат на човековите и работничките права.

Во однос на сегментот за управување, нефинансиските извештаи треба да содржат информации за улогите на административните, раководните и надзорните тела на компанијата во однос на прашањата за одржливост, главните карактеристики на системите за внатрешна контрола и управување со ризици на компанијата, во врска со процесот на известување за одржливост и донесување одлуки. Известувањата треба да содржат и начела на деловна етика и корпоративна култура, вклучувајќи и борба против корупција и мито и заштита на укажувачите, како и информации за активностите и напорите на компанијата поврзани со вршење политичко влијание, вклучувајќи ги и нејзините активности за лобирање. Се известува и за управувањето и квалитетот на односите со клиентите, доставувачите и заедниците засегнати од активностите на компанијата, вклучувајќи ги и практиките на плаќање, особено кога станува збор за задоцнети плаќања на малите и средните претпријатија.