Светското првенство се соочува со закани - можни се прекини на натпреварите

По минатогодишното клупско Светско првенство во САД, кое беше обележано со опасно високи температури и голема влажност, вниманието сè повеќе се насочува кон тоа како ФИФА ќе одговори на екстремните горештини за време на најголемиот турнир во својата историја - Светското првенство 2026, кое започнува на 11 јуни. Досега најмногу се зборуваше за тоа како временските услови би можеле да влијаат врз фудбалерите, но првенството повторно го отвора прашањето за оние кои всушност се најизложени на ризик - навивачите и идните генерации спортисти.

Помалку од еден месец пред првиот натпревар, појасно се гледа на каков топлински стрес ќе бидат изложени сите 16 стадиони во САД, Канада и Мексико. Анализа на организацијата „Ворлд Ведер Атрибјушн“ (World Weather Attribution), меѓународна научна мрежа која го проучува влијанието на климатските промени врз екстремните временски појави, покажува дека четвртина од натпреварите би можеле да се играат во услови кога температурата ќе ја надминува границата од 26 степени Целзиусови. Тоа е показател кој мери колку ефикасно телото може да се лади, а оваа вредност се смета за опасна и бара бројни паузи за разладување.

Околу пет натпревари би можеле да се играат при температура од 28 степени Целзиусови - граница по која Американскиот колеџ за спортска медицина препорачува одложување или прекин на спортски настани. Еден од авторите на истражувањето при претставувањето на резултатите изјавил дека овие проценки всушност се „конзервативни“, што значи дека реалните услови би можеле да бидат уште полоши.

Сè уште не е јасно каков протокол ФИФА ќе применува во врска со екстремните горештини. Засега организацијата најави пауза за хидратација од три минути во секое полувреме, без оглед на температурата. За време на минатогодишното клупско Светско првенство, ФИФА дозволи дополнителни паузи за разладување само кога температурата на термометарот достигнуваше 28 степени Целзиусови, и тоа по интервенција на Меѓународниот сојуз на професионални фудбалери. Но, ниту една од овие мерки, според критичарите, не е доволна.

Околу четвртина од натпреварите на Светското првенство би можеле да се играат  во услови кои експертите ги сметаат за опасни по здравјето | Bloomberg

Иако фудбалерите би можеле да имаат проблеми со горештините, многу е поверојатно дека ќе гледаме побавни и помалку атрактивни натпревари, во кои најдобрите светски фудбалери ќе се штедат и ќе го приспособуваат темпото поради високите температури, отколку сериозни медицински инциденти на теренот. Станува збор за врвни спортисти навикнати да играат во тешки услови, а фудбалот, поради честите прекини и промени на ритамот, сепак се разликува од спортови како трчање или триатлон.

Вистинската опасност затоа им се заканува на навивачите. Додека фудбалерите и другите елитни спортисти постојано ги следат лекари и стручни тимови, истото не може да се каже за гледачите. На Светското првенство се очекуваат меѓу пет и седум милиони луѓе на стадионите, а меѓу нив ќе има лица од различна возраст, физичка подготвеност и здравствена состојба, вклучувајќи и оние за кои екстремните температури претставуваат сериозен ризик.

Дури и ако натпреварот се игра на еден од трите климатизирани стадиони, навивачите ќе бидат изложени на горештината за време на доаѓањето и заминувањето од натпреварите, чекањето во редици или престојот во надворешните фан - зони. Притоа, многумина веројатно нема да ги следат препораките за однесување за време на големи горештини. Пивото, на пример, не е баш идеално за хидратација.

Заштитата на луѓето притоа не бара комплицирани решенија. ФИФА треба да обезбеди лесно достапна и бесплатна вода, доволно сенка и пунктови за разладување околу стадионите и во фан - зоните, но и јасно да предупредува на ризиците што ги носат високите температури и да објаснува како да се заштитиме. Но ако организацијата веќе сега тешко успева да ја убеди јавноста дека сериозно ја сфаќа безбедноста на играчите, не би било изненадување здравјето на навивачите да остане во втор план.

Притоа често се занемарува уште еден проблем: екстремните временски услови не се закана само за големите спортски настани, туку и за самото практикување спорт. Децата не можат нормално да тренираат фудбал на поплавени терени, исто како што за време на топлотен бран е потешко и поопасно рекреативно да се трча. А кога државите мораат сè повеќе пари да насочуваат кон санирање на последиците од временските непогоди, помалку останува за локални спортски програми и развој на спортот во заедницата.

Глобално истражување кое „Ипсос“ го спроведе во 2021 година покажа дека повеќе од половина испитаници сакаат да бидат физички поактивни, но 17 проценти како една од главните пречки ги наведуваат неповолните временски услови.

Климатските промени веќе ги менуваат условите во кои тренираат идните генерации спортисти низ светот | Bloomberg

Според извештајот на Светскиот економски форум, продолжувањето на сегашните трендови би можело да има сериозни последици за целата спортска индустрија. Комбинираните ефекти од сè помалата физичка активност, климатските промени и губењето на природата би можеле до 2030 година да ги намалат годишните приходи на спортската економија за дури 14 проценти, односно околу 517 милијарди долари. До 2050 година тој пад би можел да се зголеми на 18 проценти, најмногу поради помалото практикување спорт и послабата побарувачка за спортска опрема.

Кевин Векеса, кениски рагбист, изјавил за „Гардијан“ дека морал да откаже бесплатен тренинг за деца во училиште во дел од Кенија познат по зеленилото, бидејќи теренот бил целосно исушен и неупотреблив. Учениците му рекле дека во таква состојба е веќе со месеци. Ако децата повеќе не можат безгрижно да трчаат по топката и да играат спорт на училишните игралишта, се поставува прашањето од каде ќе доаѓаат идните спортски ѕвезди.

Анализа на непрофитната организација „Фудбал фор фјучр“ (Football for Future) ги проучувала климатските проекции за 18 локации ширум светот, каде што првите фудбалски чекори ги направиле играчи како Дејвид Бекам, Килијан Мбапе и Лионел Меси. Истражувањето покажува дека до 2050 година бројот на денови кога температурата на термометарот достигнува 32 степени Целзиусови би можел да се зголеми за 45 проценти, додека бројот на денови со температури над 35 степени би можел да скокне дури за 150 проценти. Малкумина сакаат да тренираат или со часови да играат фудбал во такви услови.

Ако идните спортски ѕвезди, но и рекреативците, повеќе не можат нормално да тренираат и да се занимаваат со спорт, иднината на спортот не изгледа нималку оптимистично. Но последиците не застануваат само на економските загуби и здравствените ризици. Спортот и рекреацијата им носат на луѓето задоволство, дружење и чувство на слобода. Затоа климатските промени не се закана само за безбедноста и здравјето, туку и за едноставните нешта што го прават секојдневниот живот поубав.