ЕУ во страв од поскапо греење и гориво бара помеки климатски правила

Европската Унија планира да воведе построги мерки за да го ограничи растот на трошоците за јаглерод во новиот, контроверзен систем за трговија со емисии, обидувајќи се да ја ублажи загриженоста дека за граѓаните ќе стане прескапо да ги загреваат своите домови и да полнат гориво.

Системот што ќе ги опфати зградите и патниот транспорт треба да започне со примена во 2027 година, но веќе предизвика критики од многу земји членки поради стравот дека цените ќе скокнат нагло по неговото воведување. Комесарот за климатска политика Вопке Хокстра ќе ги презентира мерките што треба да го спречат тој раст на состанок на министрите за клима во вторник, како што наведува претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во писмо до европските лидери.

„Потребна ни е праведна и фер транзиција во која ќе бидат заштитени и поддржани особено ранливите домаќинства, малиот бизнис и регионите што се најпогодени од структурните промени“, истакна Урсула фон дер Лајен.

Оваа најава доаѓа пред напнатиот состанок на европските лидери во Брисел оваа недела, на кој ќе се расправа за предлогот за намалување на емисиите за 90 отсто до 2040 година. Европската Унија е под притисок да им обезбеди доволна поддршка на земјите членки за спроведување на зелената транзиција.

Во писмото се наведени работите на кои Европската комисија моментално работи во различни сектори, со посебен фокус на претстојниот преглед на забраната за продажба на нови автомобили со мотори со внатрешно согорување по 2035 година. Фон дер Лајен истакна дека покрај т.н. е-горива, кои се произведуваат користејќи обновлива енергија и уловен CO₂, се разгледува и улогата на напредни биогорива.

Вопке Хокстра Bloomberg

Таа посочува дека Комисијата ја зголемува поддршката и ги намалува административните пречки за да ѝ помогне на индустријата.

Според нејзините зборови, постојниот европски систем за трговија со емисии, кој ја одредува цената на емисиите за производителите, авиопревозниците и бродските оператори, по 2030 година треба да биде надграден за да се овозможи користење технологии за индустриско отстранување на јаглеродот.

Фон дер Лајен призна дека природните апсорбирачи на јаглерод во Европа можеби не апсорбираат толку CO₂ колку што се очекувало, но дека тоа не би требало да значи дека европската индустрија мора да поднесе уште поголеми намалувања на емисиите за да го надомести тој дефицит.

Поддршка и барања на земјите членки

Иако Фон дер Лајен останува цврсто приврзана за климатските цели, денес се соочува со поголем скептицизам отколку пред пет години, кога Европа вети дека ќе стане првиот климатски неутрален континент до 2050 година. Земјите сега бараат дополнителна поддршка за своите индустрии и граѓани, кои се соочуваат со високи цени на енергијата и силна глобална конкуренција.

Група земји од Средна и Источна Европа, на пример, побарале Комисијата да го одложи применувањето на т.н. систем ETS2. Франција, пак, бара поголема заштита за својата индустрија преку зајакнување на заштитните мерки за челик и системот на наплата на јаглерод на границите на Унијата.

Фон дер Лајен порача дека Комисијата ќе ја зајакне улогата на резервата на дозволи во рамките на ETS2, позната како резерва за стабилност на пазарот. Извршниот орган на Унијата исто така разгледува можност за поскоро започнување на аукциите за тие дозволи, што би можело да го ублажи растот на цените. Во целата ситуација, додаде таа, важна улога би имала и Европската инвестициска банка.

Според процените на „Блумберг НЕФ“ (BloombergNEF), цената на испуштањето една тон јаглерод диоксид во новиот систем може до 2029 година да достигне 149 евра, што е повеќе од 80 отсто над тековната цена на емисиите што ги плаќаат енергетските компании и индустријата во Европската Унија.