Дел од банките што финансираат зелен челик користат лажни решенија

Речиси сите големи банки што се обврзале да финансираат нискојаглероден челик поддржуваат иницијативи кои ќе доведат до дополнително загадување со стакленички гасови.

Анализа објавена во средата од непрофитната организација „Банк трек“ (BankTrack) открива дека сите освен една од 20-те најголеми кредитори – исклучок е „Лојдс банкинг груп“ (Lloyds Banking Group Plc) - финансираат компании или проекти што ја следат она што групата со седиште во Холандија го нарекува „лажни решенија“. Тука спаѓаат пристапи како намалување на железната руда со природен гас или вбризгување водород во високи печки, за кои „Банк трек“вели дека ризикуваат да го продолжат јаглеродно-интензивниот процес или да предизвикаат уништување на шумите.

Челичната индустрија е голем извор на емисии на јаглерод, при што традиционалното производство на челик испушта јаглерод диоксид двапати: прво кога јагленот се загрева за да се создаде кокс, а потоа повторно кога кокосот се согорува за да се стопи железната руда во печки. Со растечката глобална побарувачка за челик, започна трка за развој на „зелен челик“, при што компаниите истражуваат низа понови и почисти производствени техники.

„Бидејќи челикот учествува со 11 отсто во емисиите, критично е секторот да се трансформира, а за тоа му е потребен капитал,“ изјави Јулија Ховениер, коавторка на извештајот и водечки експерт за банки и челик во„Банк трек“. „Но не е само обемот на капиталот, туку и неговиот квалитет што одредува дали секторот ќе се трансформира.“

Намалувањето на емисиите во челичниот сектор за да се усогласи со Парискиот договор носи висока цена - до 335 милијарди долари до 2050 година, според „Мишн посибл партнершип“ (Mission Possible Partnership). Меѓу 2016 и средината на 2023 година, 354 банки обезбедиле 429 милијарди долари за 100-те најголеми производители на челик, што сугерира дека пронаоѓањето капитал не е главниот предизвик.

И покрај улогата на банките како големи кредитори и гаранти, само 7 отсто од вкупното финансирање на челичниот сектор било наменето за зелени или транзициски активности меѓу 2019 и средината на 2024 година. И само седум од 20-те банки оценети од „Банк  трек“ имаат експлицитни рамки за одржливо финансирање на декарбонизацијата на челикот што дефинираат кои проекти и технологии се квалификуваат според стандардите за намалување на емисиите.

„Банк трек“ разви сопствена таксономија за разликување на она што го смета за „вистински“ и „лажни“ решенија за декарбонизација на челикот. „Постојат добри и лоши начини за декарбонизација,“ рече Ховениер, додавајќи дека некои методи што се промовираат како зелени создаваат „сериозен ризик од зеленo перење (greenwashing) за банките и клиентите од челичната индустрија.“

Технологии и пристапи што најдобро ја поддржуваат декарбонизацијата вклучуваат електрични печки со лак напојувани од обновлива енергија и користење зелен водород за обработка на железна руда во т.н. печки за директна редукција, според „Банк трек“. Осумнаесет банки оценети во извештајот ги вклучуваат електричните печки во своите рамки за одржливо финансирање.

На списокот на „лажни“ решенија „Банк трек“ го вклучува директно редуцираното железо направено со фосилен гас, што е помалку јаглеродно-интензивно од согорување јаглен, но се користи како оправдување за развој на нови гасни полиња и инфраструктура. Непрофитната организација ја критикува и широко распространетата употреба на технологијата за фаќање, искористување и складирање на јаглерод, велејќи дека таа сè уште не е докажана на комерцијално ниво и носи ризик од „глобално заклучување во фосилни горива.“

„Најусогласени“  банки со дефиницијата на „Банк трек“ за вистински решенија за декарбонизација на челикот биле „Лојдс“, „Барклис“ и „Сосиете женерал“, според извештајот.