ЕЦБ ќе ги намали каматните стапки иако Трамп носи неизвесност

Европската централна банка е на прагот повторно да ги намали каматните стапки во јануари. Пазарите се веќе во состојба на готовност, според поставувањето на своповите преку (OIS), намалувањето за 25 бп е речиси сигурно, а веројатноста за намалување на каматните стапки во март е релативно висока, над 85 проценти. 

Инфлацијата во еврозоната е блиску до преферираните два процента, а гледаме дека според изјавите на Кристин Лагард во Давос постои доверба во дополнително забавување на инфлацијата. Вниманието се насочува кон економскиот раст. Имајќи предвид дека изгледите за раст во Европската унија се прилично слаби, очекуваме ЕЦБ да тргне по патот на намалување на каматните стапки. Каматните стапки, иако неколкукратно намалени во 2024 година, сè уште се во рестриктивната зона и го ограничуваат задолжувањето на компаниите и домаќинствата, што дополнително се претвора во послабо економско закрепнување. Се очекува дека уште две намалувања за 25 бп би ги доближиле каматните стапки до неутрална територија, иако проценките за тоа каде може да се најде таа неутрална стапка варираат, секако се сугерира дека е над два процента.

Иако одлуката е прилично сигурна, ЕЦБ е во незавидна позиција. Првата работа е надвор од дофатот на ЕЦБ, а тоа се понатамошните одлуки на Доналд Трамп во однос на протекционистичките мерки, кои многу лесно се прелеваат од пазар на пазар. Ако тарифите се зголемат, тоа сигурно ќе ја погоди европската економија, особено затоа што има трговски суфицит со САД. Според податоците на Европската комисија, економските односи меѓу овие две земји директно отвораат околу 9,4 милиони работни места, а индиректно дури 16 милиони. Дополнително, ако овие мерки ја поттикнат инфлацијата во САД, ефектите неизбежно ќе се прелеат во Европа. Потезите на Трамп се најизразениот ризик за европската економија и имаат потенцијал да ги збркаат умовите на носителите на одлуки. Втората работа е од внатрешна природа. ЕЦБ има за цел да постигне инфлација близу два процента, но во тој процес да не и наштети премногу на економијата, која секако слабо расте. Во декември, ЕЦБ ги намали прогнозите за раст за 2025 и 2026 година, при што Германија и Франција се издвојуваат како особено слаби, а присутна е и политичка нестабилност. Што се однесува до инфлацијата, инфлацијата на услугите продолжува да доминира, покажувајќи знаци на опстојување и покрај високата основа од претходните периоди. Сепак, се очекува да забави растот на платите, а со тоа да го намали притисокот од растот на цените во доменот.

Понатамошните намалувања на каматните стапки јасно не се прелеваат во кредитната активност, особено во сегашните услови, што исто така ја поддржува ЕЦБ да го продолжи циклусот на намалување на каматните стапки. Иако каматните стапки се намалуваат, условите за кредитирање не ја покажуваат истата слика. Според истражувањето на ЕЦБ за кредитирање, условите за задолжување на бизнисите се заострија, но врз основа на поголема перцепција за ризик од страна на банките, особено во Германија и Франција поради политичките неизвесности. Условите за станбен кредит не се значително променети, по неколку квартали на олеснување. Банките ги заострија стандардите за потрошувачки кредити, што е последица на загриженоста за квалитетот на побарувањата во овој сегмент од кредитната активност. Во однос на побарувачката за кредити, во економскиот домен, благ раст е забележан во четвртиот квартал под влијание на пониските каматни стапки. За првиот квартал од 2025 година, банките очекуваат непроменета побарувачка, поради слабата економска динамика, особено бавното закрепнување на кредитирањето во инвестицискиот сектор - подрачјето најмногу погодено од неизвесностите. Банките слабото закрепнување на побарувачката го гледаат како резултат на економските и геополитичките несигурности. Побарувачката од домаќинствата интензивно растеше во доменот на станбените кредити, поради пониските каматни стапки и побавно кај потрошувачките кредити, а банките очекуваат натамошен раст на побарувачката на домаќинствата во првиот квартал од 2025 година. Резултатите од истражувањето покажуваат дека влијанието на каматните стапки врз условите за кредитирање е надминато од перцепцијата и одбивноста кон ризик, што дополнително влијае на заострување на стандардите за кредитирање, најмногу во доменот на деловните и потрошувачките кредити на населението.