Еуриборот силно осцилира, стравот од инфлација расте - ЕЦБ е на потег

Сеќавањата од инфлацискиот шок од пред четири години го намалија прагот за компаниите да ги зголемуваат цените, а за потрошувачите да бараат поголеми плати, што значи дека ризиците за инфлацијата се зголемени. Членот на Управниот совет на ЕЦБ, Петер Кажимир, вели дека во вакви услови ЕЦБ може да ги зголеми каматните стапки побрзо од планираното.

Тој не сака да шпекулира околу тоа кога ќе се случи реакцијата на ЕЦБ, но и покрај тоа ги поттикна инвеститорите да ги зголемат облозите за заострување на монетарната политика. Сега веројатноста за зголемување на каматните стапки до јуни се проценува на 60 отсто, додека шансата за уште едно зголемување до крајот на годината се поставува на околу 35 отсто.

И членот на Управниот совет на Европската централна банка, Мадис Мулер, изјави дека шансите за зголемување на каматните стапки се зголемени во последно време, но дека официјалните лица не треба пребрзо да реагираат на војната во Иран и нејзините импликации. „Веројатно е следната промена на стапките да биде повеќе во насока на зголемување отколку спротивното“, рече естонскиот функционер. „Таа веројатност се зголеми во последните неколку недели.“

Следниот состанок на ЕЦБ ќе се одржи идната недела, на 19 март. Во пресрет на настанот, претседателката Кристин Лагард вели дека нема да брзаат со одлука затоа што има преголема неизвесност, преголема нестабилност. „Имаме степен на неизвесност и степен на нестабилност што е апсолутно изненадувачки и нема еквивалент во 2022 година“, рече Лагард, додавајќи дека тоа „го прави управувањето со ситуацијата тешко“.

Еуриборот нагло скокна

Таа нестабилност стана многу видлива оваа недела. Нафтата во понеделникот стигна блиску до 120 долари за барел. Само за неколку часа стигна до нивоа што се последен пат видени на средината на 2022 година, во екот на енергетската криза. Во текот на истиот ден расположението нагло се смени и цената на нафтата падна под 90 долари. Веќе вчера црното злато повторно надмина 100 долари за барел.

Турбулентно е и движењето на еуриборот – каматната стапка по која банките меѓусебно си позајмуваат пари. Шестмесечниот еурибор, најчесто користен од банките, во вторникот порасна за над 0,1 процентен поен или повеќе од пет проценти, што е најголем дневен скок по три години. Од понеделникот до средата растот изнесуваше дури 7,3 проценти

Трендот на раст на еуриборот е постојан во последните три недели, но тој раст беше постепен. По почетокот на војната на Блискиот Исток растот забрза и еуриборот се врати на нивото од пред една година. Овој забрзан тренд на раст е показател дека и банките очекуваат зголемување на каматните стапки од страна на ЕЦБ.

Значителен скок од близу осум отсто во вторникот имаше и кај 12-месечниот еурибор, што е најголем дневен скок по околу 18 години, од времето на глобалната финансиска криза. Во текот на два последователни дена растот изнесуваше околу 10 проценти. Ден потоа стапките се смирија, а и покрај ваквиот тренд на раст, еуриборот е значително понизок отколку во 2023 и 2024 година, кога беше на ниво од околу четири проценти.

Заострувањето на политиките може да го повреди еврото

И уште една работа го вклучува алармот во ЕЦБ – движењето на еврото. Само пред неколку недели заедничката валута ја проби границата од 1,20 долар, а оваа недела нагло падна кон 1,15 долар. Ова, според колумнистот на „Блумберг“ Маркус Ашворт, треба да ја држи централната банка во будна состојба.

Тој смета дека политиките на ЕЦБ мора да го балансираат стремежот да ги контролираат инфлаторните очекувања со потребата да се поддржи економијата, која и понатаму е слаба.

„Дозволувањето да се создадат очекувања за зголемување на каматните стапки - пазарот на фјучерси моментално предвидува заострување до средината на годината, откако само пред неколку дена се очекуваа намалувања - носи ризик од губење на контролата“, пишува тој.

„Силно се сомневам дека економијата на еврозоната може да издржи зголемување на каматните стапки, а камоли серија такви, па заострувањето веројатно би ја повредило заедничката валута. ЕЦБ очекува раст од 1,2 отсто оваа година - но тоа зависи од подобрена домашна потрошувачка, раст на приходите на домаќинствата и подобрени услови за финансирање. Не сум сигурен дека шокот од цените на нафтата е компатибилен со таа прогноза“, констатира Ашворт.