Трамп склучи договор за критични минерали со Австралија за да ѝ се спротивстави на Кина

Претседателот Доналд Трамп, потпиша историски договор со австралискиот премиер Ентони Албанезе, кој е во посета на САД, со цел да се подобри пристапот на Америка до ретки земни елементи и други критични минерали — напор за спротивставување на цврстата контрола на Кина врз синџирите на снабдување со клучни метали.

Двете влади заеднички ќе инвестираат во низа рудници и проекти за преработка во Австралија, со цел да се зголеми производството на суровини што се користат во напредни технологии — од електрични возила до полуспроводници и борбени авиони.

„Имаме подготвена инвестициона линија од 8,5 милијарди долари,“ рече Албанезе на состанокот со Трамп во Белата куќа.

„За околу една година ќе имаме толку многу критични минерали и ретки земни елементи што нема да знаете што да правите со нив,“ изјави Трамп.

САД се во судир со Кина околу ретките земни елементи откако Пекинг возврати на трговската офанзива на Трамп воведувајќи ограничувања на извозот на овие материјали. Потоа тие ограничувања беа проширени. Можноста за уште построга контрола го поттикна американскиот напор за изградба на алтернативни производствени капацитети, иако индустриските експерти предупредуваат дека замената на постоечката мрежа на рудници и рафинерии нема да биде брза.

Лидерите изјавија дека договорот ќе вклучува преработка на ретки земни елементи и други критични минерали, а Албанезе додаде дека Австралија има „капацитет“ да ги прошири тие напори. САД и Австралија се обврзаа да ги заштитат своите домашни пазари од „нефер трговски практики“, вклучително и преку усвојување трговски стандарди што вклучуваат „минимални цени или слични мерки“, според текстот на договорот објавен од канцеларијата на Албанезе.

„Ова е најзначајната билатерална соработка за минерали што сме ја виделе меѓу две големи западни земји,“ изјави Грејслин Баскаран, директорка фокусирана на критични минерали во Центарот за стратешки и меѓународни студии. „Денешната најава покажува дека САД не се обидуваат сами да ги решат прашањата со критичните минерали — туку бараат вистински партнери.“

Договорот, кој предизвика раст на акциите на австралиските компании за ретки земни елементи и критични минерали во вторникот, ќе започне со тоа што и САД и Австралија ќе вложат по повеќе од 1 милијарда долари во наредните шест месеци за почетни проекти, со дополнителни проекти во двете земји, рече австралискиот премиер. Документот не содржи детали за тоа кои институции ќе го обезбедат финансирањето.

Bloomberg

Ретките земни елементи се подгрупа на критични минерали — поширока група на основни материјали која во САД вклучува десетици метали. Дури и пред неодамнешните ограничувања на извозот, Кина веќе имаше воведено рестрикции на снабдувањето со витални компоненти како галиум, германиум и антимон.

Пентагон ќе помогне во финансирањето на изградбата на планираната рафинерија за галиум „Алкоа Соџитс“ со капацитет од 100 тони годишно во Западна Австралија, како дел од договорот, според Белата куќа. Банката за извоз и увоз на САД исто така издава писма за интерес за финансирање над 2,2 милијарди долари за проекти поврзани со критични минерали.

Средбата, прва посета на Белата куќа на Албанезе откако Трамп се врати на власт, доаѓа во момент кога австралискиот лидер се обидува да ги зацврсти врските со САД, користејќи го минералното богатство на својата земја како средство за влијание. Ограничувањата на Кина за извоз на ретки земни елементи ги потресоа економиите ширум светот, при што американскиот секретар за финансии, Скот Бесент, минатата недела изјави дека сојузниците — вклучително и Австралија — водат разговори за заеднички одговор.

Австралија, која ги поседува едни од најголемите резерви на ретки земни елементи во светот, долго време се обидува да се позиционира како одржлива алтернатива на Кина за снабдување со материјали клучни за индустрии како што се полуспроводници, одбранбена технологија, обновлива енергија и други сектори. Земјата е исто така седиште на единствениот производител на т.н. „тешки ретки земни елементи“ надвор од Кина.

Напорите за обезбедување договор беа веќе во тек пред посетата на Албанезе. Повеќе од десет австралиски рударски компании минатиот месец одржаа состаноци во Вашингтон со претставници од различни агенции, при што им било кажано дека САД бараат начини да добијат удели слични на капитал во компаниите — дел од пошироката американска стратегија за развој на синџири на снабдување кои ќе се натпреваруваат со Кина.

Австралискиот министер за финансии, Џим Чалмерс, минатата недела се сретна со американски инвеститори од компании како „Блекстон“ и „Блу оул капитал“ во Њујорк, промовирајќи ја Австралија како стабилна дестинација, богата со ресурси за глобален капитал и клучен партнер во напорите за диверзификација на критичните синџири на снабдување.

Постои растечка увереност дека Австралија и САД ќе започнат разговори за тоа како Канбера може да обезбеди сигурни испораки на ретки земни елементи и да ги зајакне капацитетите на САД. Тоа верување поттикна ентузијазам кај инвеститорите, при што акциите на компании како „Линас“пораснаа за над 150% во последните 12 месеци.

Продажба на подморници

Трамп во понеделникот изјави дека двајцата лидери разговараат за „трговија, подморници, многу друга воена опрема“, при што прашањата за национална безбедност се високо на агендата. Претседателот на САД ја притиска Канбера да го зголеми одбранбениот буџет на 3,5 отсто од бруто домашниот производ, од сегашните околу 2 отсто — потег што Австралија досега го одбива.

Австралија се согласи да купи подводни дронови во вредност од 1,2 милијарди долари и да ја прими првата пратка на хеликоптери „Апачи“ во рамки на посебен договор вреден 2,6 милијарди долари, соопшти Белата куќа.

Друго клучно прашање е договорот според кој САД ќе ѝ продадат на Австралија до пет нуклеарно напојувани подморници од класата „Вирџинија“ до почетокот на 2030-тите. Австралија и Обединетото Кралство потоа ќе дизајнираат и изградат подморница од следната генерација, делумно користејќи американска технологија, која треба да биде завршена во 2040-тите.

Овој договор беше потпишан од тимот на поранешниот претседател Џо Бајден во 2021 година, со цел да се спротивстави на кинеската воена експанзија во Индо-Пацифичкиот регион. Договорот за подморници е централна точка во колективниот безбедносен договор меѓу нациите. Сепак, администрацијата на Трамп го ревидира пактот за да утврди дали е „усогласен со агендата „Америка Фрст“ (America First) на претседателот“, според Пентагон, што предизвикува стравувања дека Трамп би можел да се откаже од него.

Сепак, претставници од Австралија и Обединетото Кралство ја минимизираа можноста за откажување од договорот. А Трамп во понеделникот сугерираше дека планира да продолжи со продажбата на подморници.

„Тоа го правиме,“ рече Трамп како одговор на прашање за забрзување на продажбата. „Имаме најдобри подморници во светот, каде било во светот, и градиме уште неколку, моментално се во изградба. И сега започнуваме, сè е договорено со Ентони.“

Претседателот на САД ја пофали и воената соработка меѓу двете сојузнички земји.

Сепак, Трамп даде до знаење дека веројатно нема да ѝ понуди на Австралија олеснување на царините — нешто што Канбера го бара како земја што има трговски дефицит со САД. Трамп воведе 10 отсто царина на австралиските производи, што е основната стапка што ја наметна и на производи од многу други земји.

„Австралија плаќа многу ниски царини — многу, многу ниски царини,“ рече Трамп.

Албанезе се соочува со тешка задача за балансирање на трговските односи додека се среќава со Трамп. Австралискиот премиер исто така се стреми кон поблиски трговски врски со Кина — најголемиот трговски партнер на неговата земја. Албанезе го посети Пекинг во јули, што беше неговата втора посета откако стапи на функција.