Почна блокадата на САД на Ормускиот Теснец, Трамп се закани со напад врз ирански бродови

Претседателот Доналд Трамп изјави дека САД ќе нападнат секој ирански брод што ќе се приближи до американските бродови во Ормускиот Теснец, откако неговата поморска блокада на виталниот воден пат стапи на сила во понеделник. 

„Предупредување: Доколку некој од овие бродови се приближи до нашата БЛОКАДА, тие веднаш ќе бидат ЕЛИМИНИРАНИ“, напиша Трамп во објава на социјалните мрежи. Тој рече дека САД ќе ја користат истата тактика што ја користеа против наводните бродови за трговија со дрога во Карипското Море во последните месеци.

Блокадата на Трамп ќе ја тестира издржливоста на кревкото примирје со Иран и ќе ја интензивира глобалната енергетска криза по шестнеделната војна во која загинаа илјадници луѓе низ регионот. Ова го означува најновиот потег на американскиот претседател да го принуди Иран да го олесни сопствениот притисок врз теснецот откако разговорите во Пакистан за продолжување на примирјето не успеаја да постигнат договор.

Цените на нафтата скокнаа додека инвеститорите се подготвуваа за понатамошен недостиг од снабдување ако блокадата на САД го ограничи протокот на иранска нафта на глобалните пазари. Сепак, цените останаа нестабилни, бидејќи трошоците за тргување се зголемија, што пак ја исцрпи ликвидноста. Брент суровата нафта се тргуваше близу 102 долари за барел, додека мајските фјучерси за сурова нафта во САД се тргуваа близу 103 долари за барел до 11:52 часот наутро во Њујорк.

Иран соопшти дека ќе ги нападне сите пристаништа во Персискиот Залив ако неговите сопствени бродски центри се загрозени, создавајќи нов застој во водите каде што обично се забележува проток на околу една петтина од светската нафта и течен природен гас.

Безбедноста на пристаништата во регионот е „или за сите или за никого“, соопштија во понеделник вооружените сили на Иран, според државниот „ИРИБ њјуз“ (IRIB News). Блокирањето на теснецот од страна на САД би било „чин на пиратство“, се вели во соопштението, повторувајќи ги плановите за трајна контрола на критичниот воден пат дури и по војната.

Кратко пред крајниот рок, САД објавија известување до бродовите во регионот во кое се вели дека ќе пресретнат, пренасочуваат или заробуваат бродови што го напуштаат Иран по тој рок. Во нотата се вели дека неутралните бродови што не се упатиле кон Иран нема да бидат попречени, иако може да бидат претресени за контрабандиран товар.

Блокадата на САД ќе биде „спроведена непристрасно против бродовите на сите нации што влегуваат или излегуваат од иранските пристаништа и крајбрежните области“, според соопштението од Централната команда на САД во неделата, во кое се вели дека американските сили нема да ги попречуваат бродовите што транзитираат низ Ормуз до и од неиранските пристаништа.

Британска поморска група која е врска меѓу војската и бродарството соопшти дека е информирана за ограничувањата и додаде дека се развиваат дополнителни упатства, вклучувајќи процедури за рутирање, верификација и одобрен транзит.

Преговорите во Исламабад пропаднаа поради разлики околу иднината на нуклеарната програма на Иран, според американските претставници. Ниту една страна не се обврзала на уште една рунда преговори. Иран возврати дека САД не успеале да ја заработат довербата во разговорите.

„САД мора да научат: не можете да му диктирате услови на Иран“, објави поранешниот министер за надворешни работи на Иран, Мохамед Џавад Зариф, на X. „Не е предоцна да се научи“.

Иако САД и Израел го прекинаа бомбардирањето на Иран - а Техеран, пак, престана да испукува ракети кон земјите од Персискиот Залив - Израел ја продолжи својата инвазија на Либан за да ја таргетира Хезболах, милитантна група поддржана од Техеран.

Таа тековна офанзива, за која либанската влада вели дека убила повеќе од 2.000 луѓе, беше јаболко на раздорот додека се прецизираа условите за прекин на огнот меѓу САД и Иран, постигнат минатата недела. Разговорите меѓу Израел и либанската влада - која долго време ветуваше дека ќе го разоружа Хезболах без успех - треба да се одржат оваа недела.

Двонеделниот договор за прекин на огнот меѓу САД и Иран треба да истече на 22 април, доколку блокадата на САД не доведе до негово пропаѓање пред тоа.

— Со помош од Лаура Дејвисон, Девика Кришна Кумар и Џон Боукер