Тајни разговори меѓу САД и Русија се кријат зад планот што ја заслепи Украина

Контроверзниот план од 28 точки, кој администрацијата на Доналд Трамп ненадејно го предложи за Украина како предлог „земи или остави“ пред само неколку дена е главно резултат на неколкунеделни преговори зад сцената меѓу Стив Виткоф и неговиот руски колега Кирил Дмитриев, од кои беа исклучени не само Украина и нејзините сојузници, туку дури и некои клучни американски функционери.

Соочени со рокот - Денот на благодарноста, европските функционери се тркаат да му купат повеќе време на украинскиот претседател Володимир Зеленски со свој контрапредлог за тоа како да се стави крај на војната, кој ќе им биде презентиран на американските функционери во недела во Швајцарија.

Оваа реконструкција за тоа како дошло до ултиматумот и кој навистина стоел зад него е базирана на разговори со неколку луѓе запознаени со размислувањата, кои зборуваа под услов на анонимност.

За Европејците, алармот се вклучи кога на сцената се претстави нов играч: секретарот на американската армија, Ден Дрискол, близок пријател на Џ.Д. Венс уште од нивните денови на Правниот факултет во Јеил. Токму тој им кажа на нивните амбасадори и украински претставници со итен тон дека  американскиот претседател Доналд Трамп снемал трпение, дека Украина е во лоша позиција и дека Киев мора да се согласи да отстапи територија.

Bloomberg

Фактот дека станува збор за личност блиска до потпретседателот задолжена да го промовира планот за време на патувањето во Киев минатата недела беше значаен. Тоа беше тешка задача што обично ја преземаат дипломати на високо ниво, како што е државниот секретар Марко Рубио или други странски дипломати. Венс и Рубио имаа различни мислења за тоа како треба да заврши војната, при што Венс имаше поизолационистички став, а Рубио многу повнимателен дека ќе биде манипулиран од Русија.

Пред европските лидери и Зеленски да се фрлат во акција, тие требаше да се обидат да разберат кој е најодговорен за рамката. Тие беа целосно исклучени и не беше јасно кој има најголемо влијание врз Трамп по ова прашање.

Како што полскиот премиер Доналд Туск остро се пошегува на тема X: „Пред да започнеме со нашата работа, би било добро да знаеме со сигурност кој е автор на планот и каде е создаден“.

Кирил Дмитриев/Bloomberg Mercury

Сликата што се појави беше дека Виткоф и Дмитриев го исковале планот за време на октомврискиот состанок во Мајами, на кој учествувал и Џаред Кушнер, зет на Трамп, кој соработувал со Виткоф на мировниот договор меѓу Израел и Газа, според луѓе запознаени со ова прашање.

Рубио не бил целосно информиран до многу подоцна. Трамп, исто така, дознал за тоа во последен момент, но го благословил откако бил информиран.

Договорот би му дал победа додека се соочува со внатрешен политички пад, при што демократите ја „уништуваат“ неговата партија на изборите на почетокот на ноември, зголемувајќи ја можноста за болни резултати од среднорочните избори следната година. Претходно послушниот Конгрес предводен од републиканците, исто така, се спротивставува на неговите желби да објави досиеја поврзани со озлогласениот финансиер Џефри Епштајн, со кого Трамп некогаш имал врска пред да се скараат.

Дополнително, американскиот претседател зазеде сè поагресивен став на Карибите и размислува за можен удар врз Венецуела.

Во меѓувреме, Зеленски се бори со корупциски скандал што се заканува да го зафати и неговиот моќен шеф на кабинет, Андриј Јермак. Значи, и тој го чувствува „вриењето“  дома.

За Трамп, важно е да се постигне договор, а не ситните букви. Но, за Украинците, ѓаволот е во деталите. Нивните стравувања дека Русија составила големи делови од документот без нивна информација се покажаа како точни. Документот сè уште ги носи белезите на директен превод од руски јазик со чудно формулирани реченици.

Мерките би ја принудиле Украина да отстапи големи делови од земјата, да ја намали големината на својата војска и да ѝ забрани некогаш да се приклучи на НАТО. Планот, исто така, би ги обновил економските врски меѓу Русија и САД, најголемата економија во светот.

Во обид да го корегираат курсот, Украина и нејзините европски сојузници ќе инсистираат дека разговорите со Русија за какви било територијални размени можат да се одржат само откако ќе престане војната по сегашната линија на контакт. Тие, исто така, сакаат безбедносен договор што ќе ја одрази клаузулата за заемна одбрана од Член 5 на НАТО, меѓу другите мерки.

Напорите за наоѓање решение поминаа низ оперски напади и напливи откако Трамп се врати во Белата куќа во јануари, кога вети дека ќе ги запре борбите за неколку дена.

Пред европските лидери и Зеленски да се фрлат во акција, тие требаше да се обидат да разберат кој е најодговорен за рамката. Тие беа целосно исклучени и не беше јасно кој имаше најголемо влијание врз Трамп по ова прашање.

Сегашната епизода не е помалку драматична од претходните во кои Зеленски беше критикуван од Венс и Трамп на состанок во Овалната соба. Тогаш, европските лидери се упатија кон Белата куќа по брзо организираниот самит со Трамп и рускиот претседател Владимир Путин во Алјаска во август. Нивното сомневање беше дека Путин има чудно влијание врз Трамп. Лукавата насмевка што рускиот претседател ја покажа на задното седиште од автомобилот „ѕверот“ не ги смири многу.

Кога Трамп одеднаш објави во октомври дека е подготвен за втор самит со Путин, овој пат во Будимпешта, се чувствуваше како повторување на летото. Сепак, овој пат, Европејците беа благодарни што го имаа Рубио во нивна близина. Средбата беше откажана откако американскиот висок функционер имаше повик со својот руски колега и сфати дека Русите не се поместиле на нивните прашања.

Она што не го знаеја беше дека во позадина, Виткоф го составуваше она што подоцна стана план од 28 точки. Тие веруваа дека Рубио го заменил специјалниот пратеник и магнат за недвижности како клучен американски соговорник за Украина.

Американскиот сенатор Мајк Раундс, републиканец од Јужна Дакота, рече дека Рубио - додека бил на пат кон Женева - нему и на американската сенаторка Џин Шахин, демократка од Њу Хемпшир, им кажал дека планот од 28 точки е руски предлог и дека „тоа не е наша препорака. Тоа не е наш мировен план“.

Рубио подоцна напиша на X дека мировниот предлог е напишан од САД и дека нуди силна рамка за преговори. Но, неговиот избор на зборови беше внимателен: „Тој се базира на придонес од руската страна. Но, исто така се базира на претходен и тековен придонес од Украина“.

Тој отпатува во Женева за разговорите во недела, придружувајќи им се на Виткоф и Дрискол. Украина е претставена од Јермак. Не е јасно дали Американците воопшто сакаат да ги видат Европејците заедно со Украинците.

Дрискол бил во постојан контакт со Виткоф и Венс, бидејќи станал новиот посредник со европските претставници. Пред изминатата недела, неговите јавни коментари за Русија и Украина во голема мера се темелеа на неговите повици за технолошка реформа во американската војска, врз основа на тоа како двете земји распоредиле беспилотни летала на бојното поле.

Заменик-советникот за национална безбедност на Венс, Енди Бејкер, исто така бил силно вклучен, велат луѓето, што е уште еден знак за влијанието на Венс.

Соочен со отпорот, Трамп не бил лут. Тој изјави за Ен-би-си (NBC) во саботата дека предлогот „не е моја последна понуда“, алудирајќи дека спротивно на она што Дрискол го кажал зад затворени врати, можеби има простор за маневрирање.

Сепак, неговото расположение се влоши во неделата.

Раководството на Украина „ИЗРАЗИ НУЛА БЛАГОДАРНОСТ ЗА НАШИТЕ НАПОРОВИ“, рече тој во објава на социјалните мрежи.

Многу ќе зависи од тоа како ќе се одвиваат разговорите во Швајцарија и во која насока ќе одат американските авиони: назад дома или подалеку на исток, кон Москва.

— Со помош од Џејми Тарабеј и Крис Милер