Трамп најавува повлекување од Иран во рок од две до три недели

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека очекува војната со Иран да заврши во рок од две до три недели, сугерирајќи дека САД во голема мера ги исполниле своите воени цели и дека ќе им препуштат на други земји да ги решаваат прашањата поврзани со Ормускиот Теснец.

„Би рекол дека за две недели, можеби две, можеби три“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа во вторникот. „Ќе се повлечеме затоа што нема причина да го правиме ова.“

Трамп посочи дека е можно Иран и САД да постигнат договор во тој период, но нагласи дека договор со Техеран не е неопходен за да заврши војната. Тој додаде дека САД ќе се повлечат кога Иран нема да може да дојде до нуклеарно оружје и оцени дека актуелниот режим е подобар од раководството пред војната.

„Сега имаме промена на режим. Промената на режимот не беше една од моите цели. Имав една цел – тие да немаат нуклеарно оружје, и таа цел е постигната. Тие нема да имаат нуклеарно оружје“, рече Трамп.

Во вторникот вечер портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, објави на X дека Трамп ќе ѝ се обрати на нацијата в среда вечер „за да даде важна информација за Иран“. Таа не даде дополнителни детали.

Нафтените договори благо зајакнаа по изјавите на претседателот во раната трговија. Азиските акции закрепнаа по најлошиот месец во повеќе од 17 години, поттикнати од оптимизмот дека конфликтот што ги потресе глобалните пазари се приближува кон крај.

Сè уште не е јасно колку е цврст рокот што го постави Трамп. Тој често поставува рокови од две недели и редовно ги пробива. САД исто така распоредија дополнителни трупи во регионот, задржувајќи ја можноста за понатамошна ескалација.

Државниот секретар Марко Рубио во интервју за „Фокс њуз“ изјави дека САД „го гледаат финишот“ во Иран, но додаде дека целите на администрацијата нема да бидат постигнати во наредните ден или два. Рубио исто така рече дека САД ќе треба да „ја преиспитаат вредноста“ на НАТО по завршувањето на конфликтот со Иран.

Трамп уште еднаш изрази незадоволство од американските сојузници затоа што не помогнале повторно да се отвори Ормускиот Теснец, клучен воден пат што е во голема мера затворен од почетокот на конфликтот. Тој им рекол на соработниците дека е лут на членките на НАТО и на другите сојузници, велат извори запознаени со неговото размислување.

„Што ќе се случи со теснецот? Ние нема да имаме ништо со тоа, затоа што овие земји, меѓу кои и Кина, ќе дојдат, ќе ги наполнат своите убави бродови и ќе си заминат и сами ќе се снајдат“, рече Трамп во Овалната соба. „Нема причина ние да го правиме тоа.“

Трамп говореше и за напредокот во дипломатските разговори со Техеран, но и за заканите за ескалација на нападите, додека сè поупорно инсистира на постигнување прекин на огнот. Иако во вторникот најави можно повлекување, тој исто така посочи дека САД би можеле да целат на мостови во Иран  за да ја притиснат земјата да седне на преговарачка маса.

Претседателот сфаќа дека сегашната ситуација е неодржлива, вели друго лице запознаено со неговото размислување, кое побара да остане анонимно. 

Во интервју за Ал џезира, иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи изјави дека неговата земја е подготвена за каква било конфронтација со американските сили. Тој потврди директен контакт со специјалниот пратеник на САД, Стив Виткоф, но додаде дека „тоа не значи дека се во преговори“. Тој исто така рече дека Иран нема никаква доверба во Вашингтон и не очекува разговорите да донесат резултати.

Тимот на Трамп неодамна посочи дека повторното отворање на Ормускиот Теснец, низ кој се пренесуваат околу 20 отсто од морскиот транспорт на нафта, можеби не е неопходно за да заврши војната.

Повлекувањето би можело да ги смири инвеститорите, но оставањето на статусот на теснецот нерешен - особено со оглед на тоа што Техеран бара суверенитет - носи ризик од продолжена нестабилност. Брентот порасна за околу 60 отсто од почетокот на војната, а бензинот во САД надмина 4 долари за галон првпат од 2022 година.

Овие случувања сугерираат дека војната што Трамп ја започна заедно со Израел повеќе не е целосно под негова контрола, што носи ризик Републиканската партија да ја изгуби контролата врз Конгресот на изборите во ноември.

„Претседателот Трамп отсекогаш бил јасен за краткорочните нарушувања како резултат на операцијата ‘Епски гнев’. Долгорочната економска траекторија на Америка, сепак, останува стабилна, при што администрацијата е фокусирана на спроведување на докажаната економска агенда на претседателот - намалување на даноците, дерегулација и изобилство енергија“, изјави портпаролот на Белата куќа, Куш Десаи.

Критичарите велат дека САД ја потцениле нарушеноста на енергетските текови. Трамп се обиде да ја одвои заканата што ја претставува Иран од влијанието на војната врз транспортот и да ја префрли одговорноста на земјите што повеќе зависат од енергијата од Блискиот Исток.

Воздушни напади на Блискиот Исток
Напади од 28 февруари, најновите се заокружени

Bloomberg

Трамп изјави во вторникот дека САД ја намалиле воената закана од Иран, што би можело да овозможи теснецот сам да се отвори.

„Тие повеќе немаат сила, а земјите што го користат теснецот нека одат и нека го отворат“, изјави претседателот за „Њујорк пост“.

Таа изјава може да ги вознемири земјите од Заливот, кои беа охрабрени од тврдењето на Трамп минатата недела за „Фокс њуз“ дека САД ќе продолжат да ги штитат сојузниците од Заливот дури и ако не останaт во Иран.

„Веројатно би сакале да останеме“, рече тој. „Ако не останеме, ќе продолжиме да ги штитиме.“

Иако САД теоретски би можеле да ги прекинат воените операции и да го препуштат Ормускиот Теснец на посебна коалициска задача, таков потег би го намалил влијанието на Вашингтон врз Техеран - особено бидејќи европските и заливските сојузници се заинтересирани за потесна мисија насочена кон отворање на теснецот наместо за пошироки стратешки цели преку бомбардирање ирански цели.

Во исто време трета американска ударна група со носач на авиони се упатува кон Блискиот Исток, според американски официјален претставник запознаен со ситуацијата. „УСС Џорџ Х. В. Буш“ исплови од Норфолк, Вирџинија, во вторникот.

За време на преговорите пред актуелната војна, Трамп распореди невидено количество воени ресурси - од борбени авиони до ударни групи со носачи на авиони - на Блискиот Исток, но сепак не успеа да го натера Иран да попушти по одредени американски барања, како што е откажување од ракетната програма или од поддршката за сојузнички групи како Хезболах или Хамас.

Обединетите Арапски Емирати се единствената арапска земја од Заливот што изјави дека ќе се приклучи на поморска сила за повторно отворање на Ормускиот Теснец или за обезбедување придружба. Бахреин работи на резолуција во Советот за безбедност на ОН со која би се обезбедил мандат за поморска задача.