Кои се саудиските сестри милијардерки што ги поврзуваат Волстрит и Ријад

Кога претседателот Доналд Трамп во ноември минатата година организираше државна вечера во чест на саудискиот престолонаследник, меѓу гостите беа и значајни играчи како Тим Кук од „Епл“ (Apple) и Џејн Фрејзер од „Ситигруп“ (Citigroup). Покрај Илон Маск седеше и Лубна Олајан, чии длабоки врски со Волстрит и кралството ја прават една од највлијателните личности во просторијата полна со интелектуалци.

Тој банкет во Белата куќа го истакна растечкото влијанија на групацијата „Олајан“ (Olayan Group), огромно и таинствено саудиско царство што Лубна и нејзината сестра Хутам го водат со децении. Двете сестри пораснале во време кога жените не смееле да возат и морале да имаат машки старател дури и за пасош. Сепак, успеаја да го претворат семејниот конгломерат во гигант што функционира на ниво на богатството на самиот суверен.

Групата контролира портфолио на акции во САД вредно речиси 13 милијарди долари, со удели вредни речиси милијарда долари во „Блекрок“ (BlackRock) и 1,5 милијарда во „ЏП Морган“ (JPMorgan Chase & Co.), покажуваат документи. Тие беа големи инвеститори во „Кредит Свис“ (Credit Suisse AG) пред неговиот колапс, а конгломератот може да се пофали со портфолио на врвни недвижности од авенијата Медисон во Њујорк до центарот на Лондон. Тие склучиле голема имотна трансакција во Дубаи со „Брукфилд“ (Brookfield Corp.) и инвестираат големи средства во приватен капитал и фиксни приходи. Во својата земја амбалажираат „кока-кола“, водат ресторани „Бургер кинг“ (Burger King) и сервисираат нафтени полиња.

Овие инвестиции го претворија кланот Олајан во едно од најбогатите семејства во светот. Нивното богатство се проценува на повеќе од 50 милијарди долари, според индексот на милијардери на „Блумберг“, кој ги вклучува за првпат на својата годишна листа. Тој износ не го изразува нивното богатство во целосен обем, велат извори запознаени со фактите, бидејќи групата објавува ограничени финансиски информации. Многумина ја проценуваат нето-вредноста на „Олајан“ на над 100 милијарди долари, ставајќи ги во иста лига со Бил Гејтс, Карлос Слим и Мукеш Амбани.

Тоа ги прави побогати од принцот Алвалид бин Талала, кралската личност позната како саудиски Ворен Бафет. Нивното влијание ја надминува финансиската моќ, делумно благодарение на лојалноста кон Саудиска Арабија во тешки времиња, што ја направило групацијата незаменлив национален фактор, велат познавачите.

Учесници на Future Investment Initiative или како што се нарекува „Давос во пустината“ во 2025 година. Лубна Олајан беше домаќин на забава во Ријад на која се собраа водечки глобални финансиски извршни директори и функционери. Bloomberg

Нивното влијание често ги тера шефовите на Волстрит да побараат совет, додека брзаат да се прошират во економијата на престолонаследникот Мохамед бин Салман, која вреди речиси 1,3 билион долари.

„МБС и понатаму ги гледа САД како посакуван партнер во областа на безбедноста и економскиот развој“, вели професорот на Лондонската школа за економија и политички науки, Стефен Хертог. „Имањето приватни советници со блиски врски со американските финансии е корисно.“

Претставник на групацијата „Олајан“ во САД не се согласи да даде коментар и ги упати сите барања кон портпаролот во Саудиска Арабија, кој не одговори на деталниот список на прашања.

Повеќето глобални извршни директори не сакаат да зборуваат за семејството, стравувајќи да не ги навредат сестрите, кои се познати по тоа што строго ја чуваат својата приватност. Оваа приказна се темели на анализа на семејни инвестиции, оперативни компании и документација што е во сопственост на семејството, како и на интервјуа со неколку десетици луѓе што се запознаени со групацијата и кои побарале анонимност при разговорите околу необјавени информации.

Хутам и Лубна, двете во раните седумдесетти, се родени во Саудиска Арабија како ќерки на Сулман Олајан. Патријархот рано останал без родители и почнал како диспечер во компанијата „Сауди Армако“ (Saudi Aramco), користејќи го своето течно познавање на англискиот јазик. Тој ја заложил својата куќа за 8.000 долари за да добие договор за цевковод, според профилот во магазинот „Тајм“ (Time), и на крајот ја основал групацијата „Олајан“ во 1947 година.

Сулман агресивно се диверзифицирал, а групацијата склучила партнерства за продажба на паста за заби „колгејт“, „орео“ и „кока-кола“ во кралството. Тој купувал американски акции како кредит кај американските банки, а до 1980 година неговиот конгломерат имал повеќе од 300 милиони долари годишен приход, според списанието „Тајм“.

Неговата глобална ориентација создала уникатно двонасочно царство во кое сестрите пораснале. Двете студирале во САД и добиле значајни улоги во семејниот бизнис по враќањето во татковината. По смртта на Сулман во 2002 година, неговиот син Халед станал претседател на групацијата „Олајан“, но Лубна и Хутам помагале во управувањето со голем дел од семејните операции.

Лубна ја водела дивизијата фокусирана на Блискиот Исток, а Хутам ја водела „Олајан Америка“ (Olayan America). Сестрите се омажиле за странци и презеле значајни улоги - Лубна во 2004 година стана првата жена избрана во одбор на јавна компанија во Саудиска Арабија. Дури и тогаш, правата на жените беа сериозно ограничени. Дури во 2018 година жените добија право да возат.

Во интервју за НПР (NPR) од 2018. година, Лубна зборува за тешкотиите при наоѓањето женски тоалет во фабриките и собите за состаноци, бидејќи обично немало жени. Почнала да им се обраќа на официјалните лица и извршни директори за помош во зголемување на бројот на женското вработување, додека ја потсетувале да биде внимателна и да избегнува конфликти.

 

Сè повеќе жени во Саудиска Арабија одат на работа

Процент на вработени жени во Саудиска Арабија на возраст над 15 години Податоци: Саудиски завод за статистика, Bloomberg

„Преговараш, договараш, работиш ова, земаш и даваш“, вели таа во интервјуто за тие рани предизвици.

Со текот на времето, сестрите стекнале репутација на остри преговарачи. Нивниот подем бил поддржан со способноста да останат ненаметливи, а дуото обезбедило нивното деловно работење да биде гледано како поддршка на целите на владата.

Групацијата сега официјално има седиште во Лихтенштајн, со канцеларии низ светот, вклучувајќи ја и Атина, каде што сопругот на Лубна, кој е адвокат, има силни врски. Со текот на годините семејството стекнало репутација за водење професионална организација, софистицирана во склучување деловни договори на ниво ретко видено кај семејни канцеларии.

„Семејството беше многу свесно за вклучувањето на корпоративните рамки на управување во своето деловно работење и тоа го правеше со висок професионализам“, изјави Жозијан Фахед-Среих, директорка на Институтот за семејни и претприемачки бизниси на Либанскиот американски универзитет.

Како знак на нивното влијание, семејството Олајан не беше погодено во 2017 година, кога десетици кралски членови, поранешни официјални лица и бизнисмени, вклучувајќи го и Алвалид, беа притворени во „Риц-Карлтон“ (Ritz-Carlton) во Ријад додека престолонаследникот го консолидираше своето влијание и спроведуваше национална прераспределба на моќта без преседан.

Грешка во инвестирањето

Алвалид, чие богатство денес се проценува на околу 17 милијарди долари, во последните неколку години доживува одреден поврат, а неговата инвестициска група профитира од градежниот бум во кралството. Во 1990-тите бизнисменот беше познат по екстравагантниот начин на живот, често фотографиран на приватната јахта, која ја купил од Доналд Трамп.

Олајан работат поинаку.

„Обично не стремиме кон рефлекторите… особено ништо шарено“, рече Хутам за семејството Олајан во говорот на Здружението на арапски банкари од Северна Америка во 2013 година. „Избегнуваме претерување и доста сме штедливи.“

Сепак, имало и грешки во инвестирањето. Како долгогодишни инвеститори во „Кредит Свис“, останаа со банката и низ нејзините проблеми, на крајот станувајќи еден од големите губитници во хаосот што кулминира со купување на проблематичната банка од страна на „УБС груп“ (UBS Group AG) по намалена цена.

Загубите биле во обем што можел да потресе големи финансиски фирми, но еден меѓународен извршен директор се присетува дека колапсот бил третиран како релативно небитен настан во рамките на групацијата „Олајан“. Конгломератот продолжил да извршува трансакции и плаќања нормално за време на тој период, изјавил изворот.

Саудиската национална банка, најголемиот акционер на швајцарската банка, била меѓу фирмите што изгубиле пари на својата инвестиција, а претседателот на одборот поднел оставка потоа. Во меѓувреме семејниот профил само растел во следните години.

Олајан купиле удел во кулата ICD Brookfield Place во Дубаи Фото: Christopher Pike/Bloomberg

Клучот на нивниот успех се врските со Волстрит и внатре во кралството, особено откако Ријад почна да го засилува притисокот врз странските компании да инвестираат повеќе локално и да помогнат во диверзификацијата на економијата.

И покрај последните фискални притисоци, Саудиска Арабија останува профитабилен пазар за глобалните финансиски титани: Ријад во последниве години е еден од најголемите издавачи на долг, додека фондот за богатство на кралството покажа апетит за големи трансакции, како што е неодамнешната трансакција од 55 милијарди долари за приватизација на „Електроник артс“ (Electronic Arts Inc).

Лубна има блиски врски со Лари Финк, коосновач на „Блекрок“ (BlackRock), меѓу другите, и неодамна беше именувана за копретседавач со Бизнис-советот на САД и Саудиска Арабија, заедно со Фрејзер од „Сити“ (Citi). Хутам е член на одборот на „Брукфилд“, еден од најголемите приватни инвеститори на Блискиот Исток.

Оваа година, на конференцијата „Иницијатива за идни инвестиции“ во Саудиска Арабија, која често се нарекува „Давос во пустината“, Лубна организираше забава во Ријад на која се собираа водечките глобални финансиски извршни директори и официјални лица, уживајќи во канапеа, ориз и јагне, според зборовите на еден учесник.

Нивните врски ги надминуваат финансиите. Американските акции што нивниот татко започнал да ги акумулира во 1960-тите пораснале на 12,7 милијарди долари. Денес портфолиото вклучува удели во „Мајкрософт“ (Microsoft), „Алфабет“ (Alphabet) и „Амазон“ (Amazon). За споредба, саудискиот фонд за богатство од еден билион долари поседува нешто повеќе од 19 милијарди долари во американски акции.

Приватниот капитал на групацијата е уште еден голем дел, проценет на десетици милијарди долари, според извори запознаени со ситуацијата. Сложената годишна стапка на раст на директни инвестиции надмина 30 отсто во период од десет години, според веб-сајтот на групацијата. Недвижностите на фирмата опфаќаат повеќе од 40 милиони квадратни метри и 40.000 стана под управување.

Дома, Олајан ги поддржуваат најголемите проекти на кралството. Кога иницијалната јавна понуда на „Сауди Армако“ вредна 25 милијарди долари во 2019.година имаше проблеми со привлекувањето меѓународни инвеститори, семејството Олајан беше меѓу оние што ги ангажирала локалната администрација на МБС за да ја поддржат побарувачката.

Истовремено, сестрите внимателно ги балансираат своите изјави во јавноста. Додека Волстрит во 2018 година во голема мерa ја избегнуваше конференцијата „Иницијатива за идни инвестиции“ поради убиството на колумнистот Џамал Кашоги од страна на саудиски агенти, Лубна на почетокот на панелот изрази жалење за неговата смрт, истакнувајќи дека актот е спротивен на саудиските вредности.

„Многу сме благодарни што страшните настани што беа пријавени во последните недели се непознати за нашата култура и нашата ДНК“, изјави Лубна во своето обраќање.

Денес Лубна е претседателка на корпоративниот одбор на групацијата „Олајан“, според неодамнешно соопштение на Бизнис-советот на САД и Саудиска Арабија. Хутам е претседателка на одборот на акционери, се наведува на веб-сајтот на групацијата.

Дневните операции главно ги водат извршниот директор Хани Лазкани и оперативниот директор Самер Јагнам, велат изворите, иако сестрите остануваат јавно лице на групацијата и креираат широка стратегија со членовите на семејството.

Неколку лица ја опишуваат Лубна како отворена и директна, со репутација дека е длабоко вклучена во своите инвестиции. Како и нејзиниот татко, таа е светла и топла, но и остроумна, изјави Џејмс Зогби, претседател на Арапско-американскиот институт и пријател на починатиот Сулман. „Ако разговараш со неа за актуелни настани, не кажува само ’се случи тоа’. Разбира зошто се случуваат работите како што се случуваат.“

Хутам, пак, изгледа благо и како бабичка при разговор, но нејзините нежни прашања можат да извлечат ситни детали корисни за преговарачката маса, според еден меѓународен извршен директор.

Сестрите се меѓу ретките лица што го разбираат вистинскиот опсег на своето пространо деловно работење во целина и строго го контролираат финансискиот аспект. Имало моменти во претходните години кога изгледало дека листирањето на оперативните бизниси е неизбежно, но тие не се реализирале.

Во меѓувреме се случија големи промени за саудиските жени на пазарот на трудот. Во последните седум години кралството најави реформи што им овозможуваат на жените да основаат фирми без согласност од мажите и да патуваат самостојно, а многу од нив сега водат приватни инвестициски фондови, тргуваат со акции и работат во фабрики.

„Ние бараме можности, дури и во тешкотиите“, рече Хутам во својот говор за семејството од 2013 година. „Ја гледаме позитивната страна во сè.“