text size
Во улица со дрвореди во северен Лондон, позната како „улицата на милијардерите“ (Billionaire’s Row), низа претежно празни вили стојат зад високи живи огради и затемнети порти. Додека таму минуваат деца на пат кон училиште, пред нив патролира приватно обезбедување во темни СУВ возила.
Зад фасадите на тие луксузни куќи на улицата „Бишопс авенија“ (The Bishops Avenue) се наоѓа мрежа што се протега од Техеран до Дубаи и Франкфурт. Крајната сопственост, преку повеќеслојна структура од офшор компании, води до еден од најмоќните луѓе на Блискиот Исток: Моџтаба Хамнеи, вториот најстар син на поранешниот врховен лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, и нов лидер на Иран.
Педесет и шестгодишниот клерик надгледува огромно инвестициско царство, според лица запознаени со ситуацијата и проценката на една водечка западна разузнавачка агенција. Тие извори велат дека помладиот Хамнеи избегнува имотот да биде воден на негово име, но директно учествувал во деловни зделки, од кои некои датираат најмалку од 2011 година.
Неговата финансиска моќ опфаќа сè: од бродски бизниси во Персискиот Залив до швајцарски банкарски сметки и британски луксузни недвижности вредни повеќе од 100 милиони фунти, велат изворите кои побарале анонимност од страв од одмазда или затоа што не се овластени јавно да зборуваат. Оваа мрежа од компании му помогнала на Хамнеи да пренасочува пари, според некои проценки милијарди долари, кон западните пазари, и покрај американските санкции воведени против него во 2019 година.
Тоа вклучува и елитни недвижности: една куќа во 2014 година била купена за 33,7 милиони фунти во една од најексклузивните лондонски населби, вила во област што ја нарекуваат Беверли Хилс на Дубаи, како и луксузни европски хотели од Франкфурт до Мајорка. Парите за тие трансакции поминувале преку сметки во банки во Велика Британија, Швајцарија, Лихтенштајн и Обединетите Арапски Емирати, според документи до кои имал увид Блумберг и извори запознаени со случајот. Парите главно потекнуваат од продажба на иранска нафта, велат изворите.
„Арден корт гарденс“ (Arden Court Gardens), на Бишопс авенија во Лондон, каде што како сопственици се наведени Али Ансари, главниот финансиски човек на империјата на Хамнеи, и „Бирч венчрс“ (Birch Ventures). | Jose Sarmento Matos/Bloomberg
Ниту еден документ во кој имал увид Блумберг не наведува имот директно на име на Хамнеи. Наместо тоа, многу од купувањата се водат на име на иранскиот бизнисмен Али Ансари, кој е под санкции на Обединетото Кралство од октомври минатата година.
Државните медиуми во Иран го прикажуваат поранешниот врховен лидер и неговото семејство, дел од револуционерното движење што во 1979 година ја собори монархијата во име на сиромашните и исламот, како луѓе што живеат скромно и побожно.
Нема многу докази дека семејството користело странски имот за луксузен живот. Сепак, скриеното богатство на помладиот Хамнеи е во спротивност со таа слика на побожност што ја промовира режимот, особено во време на растечка сиромаштија, немири и протести против Исламската Република, кои од почетокот на оваа година однесоа илјадници животи во Иран и поттикнаа носталгија за соборената монархија.
Гневот насочен кон високото ниво на корупција и лошото економско управување во режимот често е насочен кон таканаречените агазаде, погрден израз за децата на елитата, обвинети дека стекнале огромно богатство благодарение на политичките врски на своите семејства.
Во едногодишна истрага на Блумберг њуз се открива како финансиското влијание на семејството се проширило надвор од границите на Исламската Република. Приказната се темели на интервјуа со лица кои имаат директни сознанија за финансиските активности на Моџтаба Хамнеи, како и на анализа на имотни регистри и доверливи деловни документи, од договори за управување со хотели до податоци за сопственоста на компании и банкарски трансфери. Според проценка на западни разузнавачки служби, Ансари имал клучна улога во тие активности.
Моџтаба Хамнеи, кој долго време се сметаше за моќна фигура зад сцената во иранскиот политички систем и има блиски врски со Исламската револуционерна гарда, во голема мера ја избегнуваше јавноста, иако неговото влијание постојано растеше, што на крај доведе до тоа да го наследи својот татко на позицијата врховен лидер.
Приказната за странското инвестициско портфолио на Хамнеи, покажува како иранската елита успеала да префрли капитал во странство и покрај еден од најстрогите режими на санкции во современата историја, воведени поради иранската нуклеарна програма и поддршката за вооружени групи кои се спротивставуваат на Израел и на западната политика на Блискиот Исток. Економскиот притисок дополнително се засили по враќањето на Доналд Трамп на власт во 2025 година. Сепак, слабостите на глобалниот финансиски систем, од нетранспарентни регистри на сопственост до ограничена примена на санкциите, им овозможуваат на тајните мрежи да функционираат, велат експерти за финансиски криминал.
„Моџтаба има големи удели или фактичка контрола над различни компании во Иран и во странство“, вели Фарзин Надими од вашингтонскиот институт за блискоисточна политика, кој го проучувал финансиското царство на семејството Хамнеи. „Кога ќе ја анализирате неговата финансиска мрежа, Али Ансари е главниот носител на сметките во негово име. Тоа го прави Ансари еден од највлијателните олигарси во земјата денес.“
Во соопштение преку адвокат, Ансари изјави дека „одлучно негира дека некогаш имал финансиски или личен однос со Моџтаба Хамнеи“ и најави дека ќе ги оспори британските санкции. Хамнеи не одговори на барањата за коментар испратени на 12 јануари преку иранското министерство за надворешни работи и амбасадите во Обединетите Арапски Емирати и Велика Британија.
Една од неколкуте резиденции на Бишопс авенија во Лондон е скриена од погледите.| Jose Sarmento Matos/Bloomberg
Првиот човек одговорен за финасиите на Моџтаба Хамнеи
Али Ансари, 57-годишен градежен магнат, минатата година од британските власти беше опишан како „корумпиран ирански банкар и бизнисмен“ кога беше ставен под санкции поради „финансиска поддршка“ на активностите на Исламската револуционерна гарда, моќна воена структура која директно му одговара на врховниот лидер и која и самата е под санкции на Обединетото Кралство. Ансари не е под санкции во ЕУ или во САД.
Потекнува од работничко семејство од северозападниот дел на Техеран, а со текот на времето стана лице на огромна деловна мрежа во Иран што го вклучува луксузниот комплекс „Иран мол“ (Iran Mall), големопродажни пазари и приватната банка „Ајанде банк“ (Ayandeh Bank), која во меѓувреме е затворена.
Неговото семејство се преселило во Техеран околу револуцијата во 1979 година, кога многумина верувале во ветувањата дека новите исламски лидери ќе го прераспределат богатството на соборениот шах. Се наведува дека неговиот татко учествувал во одбор за обнова, финансиран од канцеларијата на врховниот лидер, задолжен за реставрација на верски објекти. Токму таа работа го довела таткото на Ансари во контакт со високи верски авторитети, вклучително и со членови од најтесниот круг на Хамнеи, велат изворите.
Кон крајот на 1980-тите, при крајот на Иранско-ирачката војна, помладиот Ансари бил повикан на воена служба. Тогаш за првпат се сретнал со Моџтаба Хамнеи, чиј татко во тоа време бил претседател на Иран, според изворите.
Подоцна Ансари добил профитабилни државни договори и лиценци за увоз, брзо влегувајќи во градежништвото, транспортот и петрохемиската индустрија, сектори кои, според некои извори, служеле како канали за префрлање државни средства во странство.
Во текот на 1990-тите и раните 2000-ти години Ансари беше познат како индустријалец во подем во Техеран. Во 2009 година ја основа „ТАТ банк“ (TAT Bank), која подоцна го започна проектот за изградба на „Иран мол“, луксузен трговски центар во сопственост на банката.
Филијала на „Ајанде банк“ (Ayandeh Bank) во Техеран, фотографирана во мај 2019 година.| Ali Mohammadi/Bloomberg
До 2013 година, по спојувањето, ТАТ беше трансформирана во „Ајанде банк“, која пропадна во 2025 година, погодена од обвинувања за внатрешно кредитирање и вовлечена во долгови, како и од контроверзии поради блиските политички врски со властите. Извори запознаени со случајот наведуваат дека помладиот Хамнеи имал клучна улога во работењето на банката и во проектот за трговскиот центар. Ансари беше главен акционер на „Ајанде банк“.
Ансари приватно се среќавал со Хамнеи во куќа во луксузниот техерански кварт Зафараније, велат два извора, и повеќепати ги користел канцелариите на „Ајанде банк“ за доверливи состаноци.
Како што растело деловното царство на Ансари во Иран, растело и неговото влијание како финансиски посредник на Моџтаба Хамнеи во странство, воспоставувајќи банкарски врски низ Европа и пренасочувајќи профити од извозот на нафта преку сложени мрежи на компании во Обединетите Арапски Емирати, велат некои извори. Голем дел од средствата во таа мрежа минувале преку неирански компании како „Зиба“ (Ziba Leisure Ltd.), регистрирана во Сент Китс и Невис, „Бирч венчрс“ на островот Ман и „А енд А“ (A&A Leisure Ltd.), како и преку компании во Емиратите како „Мидас оил индастрис“ (Midas Oil Industries FZC) и „Мидас оил трејдинг“ (Midas Oil Trading DMCC).
Официјално, државната „Национална иранска нафтена компанија“ (National Iranian Oil Company) ја продава нафтата на земјата, но санкциите ја принудија поголемиот дел од трговијата да се одвива преку нетранспарентни канали, вклучувајќи фиктивни компании, посредници и неформални трговци, според американски претставници и извори запознаени со бизнисот. Елитата поврзана со врховниот лидер и Исламската револуционерна гарда, вклучително и помладиот Хамнеи, имала централна улога во контролата на дел од тие мрежи, велат изворите.
Скриеното богатство на новиот лидер на Иран е во спротивност со сликата на побожност што ја промовира режимот, особено во време на растечка сиромаштија, немири и протести против Исламската Република, кои од почетокот на оваа година однесоа илјадници животи во Иран. | MAHSA/AFP/Getty Images
Во еден пример, посредничка компанија со седиште во Обединетите Арапски Емирати била користена за трансфери преку „Абу Даби исламска банка“ (Abu Dhabi Islamic Bank PJSC) до „Зиба“, според SWIFT пораки што ги разгледал Блумберг. Документите покажуваат дека „Зиба“ е основана во 2014 година, со Ансари и Морис Машали, британски државјанин роден во Иран, како двајца директори. Трансферот бил извршен пред да бидат воведени какви било санкции против Хамнеи и Ансари.
„Абу Даби исламска банка“ соопшти дека работи под строг регулаторен надзор и дека наведените субјекти не се нејзини клиенти.
Во 2016 година Ансари добил кипарско државјанство, што му овозможило да отвори нови банкарски сметки и компании во Европа. Тоа, исто така, помогнало да се прикријат неговите политички врски со Иран, велат изворите. Подоцна властите на островот разгледувале можност да му го одземат државјанството во рамки на проверка на неговите врски со Исламската револуционерна гарда и со помладиот Хамнеи, според документи што ги разгледал Блумберг.
Министерството за внатрешни работи на Кипар одби да коментира дали на Ансари му е одземено кипарското државјанство, но наведе дека случајот е под истрага.
„Го злоупотребуваат нашиот систем“
Неговиот татко бил на чело на една од најбогатите организации во земјата, создадена со одземање илјадници недвижности и средства по револуцијата. Позната како „Канцеларија за спроведување на наредбата на Хомеини“ (SETAD), таа управува со имот вреден милијарди долари, комерцијални удели и добротворни организации. Станува збор за еден од најголемите државни конгломерати на Блискиот Исток, кој работи во сектори од осигурување до енергетика и телекомуникации.
Неговото деловно царство во странство, сепак, е значително поскромно и помалку јасно дефинирано. Ако било замислено како „резервен фонд“ во случај семејството да мора да го напушти Иран, одлуката на британските власти да го санкционираат Али Ансари и да му го замрзнат имотот дополнително ја усложни ситуацијата.
Блумберг идентификувал повеќе од десет недвижности во Лондон во сопственост на оваа мрежа. Една од нив, на улицата Бишопс авенија, се води на име на Ансари, додека други се во сопственост на компанијата „Бирч венчрс“, каде што британскиот регистар „Компаниc хаус“ (Companies House) го наведува Ансари како единствен активен вистински сопственик.
Фотографии од погребот на таткото на Ансари во јуни 2025 година покажуваат блиска поврзаност на семејството со иранското раководство, со присуство на членови од семејството и долгогодишни советници на врховниот лидер.
Сепак, пропаста на „Ајанде банк“ повторно предизвика критики во домашната јавност и кај дел од тврдокорните политичари. Повеќе пропаѓања на банки во изминатата деценија се припишуваат на лошо управување на извршни директори обвинети за незаконско богатење или за одобрување огромни кредити. Во октомври минатата година, тврдокорниот пратеник Амир-Хосеин Сабети го повика правосудството да го принуди Ансари да ги надомести загубите на банката, според извештаите на Исламска републиканска новинска агенција.
Мрежата поседува и луксузни хотели во финансискиот центар на Германија, Франкфурт, како и на сончевиот југозападен брег на Мајорка во Шпанија. Пентхаус во Four Seasons Private Residences Toronto беше продаден во 2020 година за 10,5 милиони канадски долари, додека дел од една зграда во Париз беше продаден во 2023 година.
„Хилтон“ проценува дали продолжувањето со управувањето со хотелот „Хилтон Франкфурт Гравенбрух“ (Hilton Frankfurt Gravenbruch) би можело да ја изложи компанијата на ризик од санкции, откако истрагата на Блумберг њуз претходно во февруари откри дека крајниот сопственик на тој имот е Моџтаба Хамнеи |Ben Kilb/Bloomberg
„Иранската влада се обидува да воспостави упориште во германскиот финансиски систем“, вели Наргес Ескандари-Грунберг, заменичка градоначалничка на Франкфурт, родена во Техеран и остра критичарка на иранскиот режим. „Тие го злоупотребуваат нашиот систем.“
Хотелот „Хилтон Франкфурт Гравенбрух“ (Hilton Frankfurt Gravenbruch), на јужната страна на градот, располага со спа-центар, голф-клуб и две балски сали. Во соопштение по повод ребрендирањето под брендот на „Хилтон“ во 2024 година, американскиот глобален синџир ја истакна историјата на хотелот како домаќин на меѓународни ѕвезди и шефови на држави.
Финансиските записи и соопштението на „Хилтон“ покажуваат дека Морис Машали, управител на „Алско Гравенбрух“ (Allsco Gravenbruch Hotelbetriebsgesellschaft mbH), е сопственик на хотелот од 2011 година. Договорот за управување со „Хилтон“ бил потпишан во 2024 година.
„Хилтон“ (Hilton Worldwide Holdings Inc.) и „Фор сизонс“ (Four Seasons) одбија да коментираат.
Британските корпоративни записи покажуваат дека Машали, адвокат, и Ансари извршувале функции во повеќе компании, меѓу кои „Веритас“ (Veritas Reales Investment Ltd.) и „А енд А“, која беше затворена во 2024 година.
Документи што ги разгледал Блумберг ги идентификуваат како сосопственици на „Зиба“, која била единствен акционер на „Алско Гравенбрух“ и на хотелот во Франкфурт. Германските и луксембуршките корпоративни записи покажуваат дека сопственичката структура се променила најмалку двапати во текот на изминатата година, но Машали и натаму останува директор на контролниот ентитет. Јавните регистри можеби не ги вклучуваат најновите промени во сопственоста.
Во писмено соопштение до Блумберг, Машали наведе дека неговата врска со Ансари „секогаш била во својство на регулиран адвокат што обезбедува правни совети и консултант во соработка со адвокатски канцеларии“. Неговиот адвокат дополнително негираше каква било врска со Хамнеи или учество во бизнис во кој Хамнеи би имал интерес.
Ниту Хамнеи ниту Ансари не одговорија на прашањата за наведените субјекти.
Европски претставник вклучен во истраги за перење пари вели дека британското замрзнување на имотот на Ансари би можело да поттикне распродажба на мрежата европски недвижности доколку Европската Унија воведе дополнителни ограничувања.
Заменичката градоначалничка на Франкфурт ја повика германската влада на посилна акција: „Овој режим нема никаква легитимност. Компаниите и соработниците на оние што се на власт мора да бидат санкционирани“, истакна Ескандари-Грунберг, во контекст на смртоносните протести во Иран.
(Овој текст првично беше објавен во јануари 2026 година и е ажуриран со најновите промени и настани.)
.webp){kind=icon}
