Дали е подобро да се купуваат луксузни брендови на аеродромите?

Мајанк Батер бил во потрага по чантата „макси флап“ од првата колекција на дизајнерот Матје Блази за „Шанел“ – многу тешко достапно парче, кое премиерно беше претставено во март. Бутиците добиле мал број од овие чанти, а љубителите на модата буквално се бореле за нив.

Батер случајно се нашол во Париз за време на претставувањето на колекцијата, но кога дознал за тоа преку социјалните мрежи, веќе знаел дека веројатно е предоцна да ја купи градот. Се упатил кон аеродромот „Шарл де Гол“ за да отпатува дома во Лос Анџелес, каде што работи како актер и директор на актерска агенција.

Додека бил таму, влегол во бутикот на „Шанел“ на терминалот 2Е, хала К, разговарал со двајца продажни асистенти и ги зел нивните телефонски броеви.

„Само испратете ни порака со точниот опис на тоа што го сакате и доставете ни ги податоците за вашиот лет следниот пат кога ќе бидете тука. Штом ќе ги добиеме информациите за летот, можеме да ви го резервираме производот, да ви испратиме линк за плаќање и сѐ ќе ве чека“, му рекле.

Поради оваа чанта купувачите уште од раните утрински часови чекале во редици во светските метрополи. Фотограф: Edward Berthelot/Getty Images Europe

 Louis Vuitton radnja na aerodromu | SeongJoon Cho/Bloomberg

Ширум светот, бесцаринските мини трговски центри и бутици, од „Брукс брадерс“ (Brooks Brothers) до „Туми“ (Tumi) и „Луј Витон“ (Louis Vuitton), привлекуваат заробена публика со неопходни производи и луксуз. Нѐ мамат да купуваме чанти, козметички производи и облека од потреба, инспирација – или чиста досада. Ако производите веднаш ги изнесете од земјата (или, ако сте во Европската Унија, надвор од Унијата), за нив не се плаќаат локални увозни давачки, данок на промет или данок на додадена вредност. Оттука и називот „дјути-фри“ (duty-free).

Тоа значи дека често можете да добиете и попуст – секако, ако знаете каде да барате.

Промена на изгледот на аеродромите

На глобално ниво, патничкиот сообраќај на аеродромите во 2024 година се врати на нивото од пред пандемијата. Просечниот патник денес поминува околу 80 минути меѓу безбедносната контрола и качувањето во авионот, покажуваат податоците на Меѓународниот аеродромски совет. Овој период постојано се продолжува, бидејќи патниците, стравувајќи дека ќе го пропуштат летот, пристигнуваат порано поради редиците на безбедносните контроли и оперативните нарушувања што станаа вообичаени по пандемијата.

Истражувањето покажало дека зголемувањето на времето што патниците го поминуваат на аеродромите за десет отсто може да ги зголеми приходите од малопродажбата за околу пет отсто по патник. Токму тоа ги поттикнува аеродромите да ги претворат терминалите во самостојни дестинации.

Авиокомпаниите и аеродромските оператори вложија огромни средства во поголеми ВИП-салони, ресторани предводени од познати готвачи и луксузни продажни простори, натпреварувајќи се за што поголем дел од потрошувачката на патниците пред полетувањето. Тоа е особено изразено во Северна Америка, каде што потрошувачката по патник заостанува зад Азија и Европа. Нивната цел е еден ден патниците со воодушевување да зборуваат за купувањето на американските аеродроми, исто како што денес зборуваат за сингапурскиот аеродром „Чанги“ (Changi), амстердамскиот „Шипхол“ (Schiphol) и Меѓународниот аеродром во Хонгконг (Hong Kong International Airport).

Ролекс на аеродромот во Шангај/фото:Raul Ariano/Bloomberg

Нивни партнери во овој потфат се тивките гиганти на големите малопродажни синџири. Повеќето продавници на аеродромите на кои ги гледате имињата на брендовите (како „Сваровски“ (Swarovski), „Монблан“ (Montblanc) и „Гучи“ (Gucci)) всушност не се во директна сопственост ниту се управувани од тие брендови. Тие се во сопственост и под управување на неколку специјализирани трговци кои го проучуваат однесувањето на потрошувачите и, со помош на аеродромските власти и авиокомпаниите, одлучуваат каква понуда е најсоодветна за секој терминал.

Меѓу најголемите компании е „Аволта“ (Avolta), со седиште во Швајцарија, која поседува повеќе од 5.000 продажни места ширум светот, вклучувајќи луксузни продавници, ресторани и продавници за мешовита стока. Таа, исто така, поседува и бесцарински продавници – пространи продажни објекти во кои се продава сѐ, од жестоки алкохолни пијалаци до парфеми и специјализирани прехранбени производи.

„Лагардер травел ритејл“ (Lagardère Travel Retail) има 4.900 продавници и ресторани на аеродроми, железнички станици и други локации во повеќе од 50 земји.

 Qilai Shen/Bloomberg

За овие трговци ова е сложен период. „Аволта“ (Avolta) делумно беше во сопственост на луксузниот конгломерат „Ришмон“ (Richemont), кој неодамна го продаде својот удел од пет отсто. Војната на Блискиот Исток влијаеше врз потрошувачката, бидејќи патувањата кон профитабилниот заливски пазар и од него се намалија, дел од продавниците беа затворени, а патниците и понатаму остануваат претпазливи. Кога станува збор за луксузната потрошувачка, модните гиганти „ЛВМХ“ (LVMH) и „Керинг“ (Kering) бележат двегодишен пад на продажбата по постпандемискиот бум на таканареченото „одмаздничко купување“ (revenge shopping).

Но, „Аволта“, која нуди малопродажни објекти за сите ценовни категории, оствари раст во 12 последователни тримесечја, а приходите во 2025 година ѝ се зголемија за 5,5 отсто. „Лагардер“ забележа раст од 4,6 отсто, достигнувајќи приходи од речиси 11 милијарди долари. И двете компании во првото тримесечје од 2026 година остварија раст поголем од 4,5 отсто, и покрај војната.

„Секогаш има надворешни притисоци што влијаат врз патниците и врз економијата во целина, а ние остануваме фокусирани на она што можеме да го контролираме“, вели Грег Парадајс, главен извршен директор на „Парадајс Лагардер“ (Paradies Lagardère), северноамериканскиот огранок на оваа групација.

Тој додава: „Некои патници доаѓаат со конкретна потреба, особено кога станува збор за багаж, мода, електроника или козметика. Други разгледуваат затоа што имаат време и сакаат да се почестат себеси или да купат подарок. Клучно е тоа искуство да биде едноставно. Купувачот можеби има многу малку време, па продавницата мора да биде привлечна и да овозможи лесно купување.“

Стратегијата на „супер“ купувачите

Како потпретседател и извршен продуцент во маркетинг-агенцијата „Публисис продакшн“ (Publicis Production), Стивен Костио често патува поради снимања. Затоа, добро го познава купувањето на аеродромите.

„Секогаш купувам тоалетна вода ако имам преседнување во Дубаи, бидејќи таму може да чини и неколку стотици долари помалку“, вели тој. „Купив чанти и модни додатоци од „Прада“ (Prada) во Хонг Конг, бидејќи цените беа одлични.“ Додека е на аеродромите, Костио вели: „Најчесто избирам луксузни брендови затоа што цените често се поповолни, а постојат и даночни олеснувања.“

Потрагата по добра зделка или купување без плаќање данок долго време е двигател на успехот на бесцаринските продавници – тие засолништа зад безбедносната контрола, каде што малите и лесно преносливи луксузни производи, како парфемите и козметиката, сочинуваат повеќе од 50 отсто од продажбата. Во 2025 година, пред војната, „Дубаи дјути фри“ (Dubai Duty Free) ја имаше најуспешната година во својата историја, со приходи од повеќе од 2,4 милијарди долари, при што парфемите беа најпродаваната категорија. Парфемите и козметиката генерално претставуваат најголем сегмент на луксузната малопродажба поврзана со патувањата.

Парфемите се најголемиот сегмент на луксузната малопродажба поврзана со патувањата/ Chase Castor/Bloomberg

Но, наоѓањето производи по поповолни цени повеќе не е толку едноставно како порано. Луксузните брендови во последно време настојуваат подобро да ги усогласат цените на различните пазари со различни валути – што е сложена задача кога девизните курсеви постојано се менуваат. „Американците често патуваа во Европа затоа што разликата во цената изнесуваше од 25 до 40 отсто“, вели Батер.

Во Франција луксузните производи и натаму обично чинат помалку отколку истите артикли во САД. Ако на тоа се додаде и повратот на данокот, навистина може да се најде добра зделка во „Хермес“ (Hermès), „Гојард“ (Goyard) или „Луј Витон“, вели Батер. Американските царини од 15 отсто за стока од Европската Унија значат дека при враќањето дома може да треба да платите царина доколку ја пријавите купената стока, иако производите со вредност до 800 долари се ослободени од американски царини.

Зошто купуваме лпга патуваме

Патувањата со авион често се делат на две главни категории: патувања што создаваат навики и патувања што создаваат спомени. Деловните патувања ве воведуваат во рутина. Знаете што ви одговара и кои непријатности треба да ги избегнете. Овој тип патници брзо учи каде може да се најдат добри понуди и интересни откритија.

Најискусните купувачи на аеродромите сакаат да трагаат по регионални специјалитети, а трговците на аеродромите тоа добро го знаат. Продавниците во Хелсинки нудат богат избор на дизајнерски производи: ткаенини од „Маримеко“ (Marimekko), стаклени садови од „Иитала“ (Iittala) и декоративни предмети од „Георг Јенсен“ (Georg Jensen). Во Истанбул може да се најдат квалитетни и достапни рачно изработени производи од кожа. „Локалниот идентитет е важен“, вели Парадајс, кој неодамна отвори три продажни објекти во Атланта на аеродромот „Хартсфилд-Џексон“, бидејќи, сѐ повеќе, „патниците сакаат повеќе од обична купопродажба. Тие сакаат да го почувствуваат местото во кое се наоѓаат, дури и ако имаат само неколку минути пред летот.“

За оние што патуваат за да создадат спомени, луксузниот производ има улога на сувенир. Уредникот за накит и стилист Вил Кан на аеродромот во Милано пронашол шешир од брендот „Борсалино“ (Borsalino), кој може да се свитка и лесно да се смести во багажот. Тој и негов пријател купиле по еден и ги носат на заедничките патувања.

Меѓународниот аеродром „Инчеон“ во Јужна Кореја/SeongJoon Cho/Bloomberg

Аеродромите станаа особено привлечни за луксузните брендови затоа што патниците се подготвени да трошат и пред да се качат во авионот, според Јерун ван Нистелрој, директор за комерцијален развој во „ЏФК“ (JFKIAT), приватниот оператор на Терминал 4 на аеродромот „Џон Ф. Кенеди“, најпрометниот и веројатно најелитниот дел од овој њујоршки аеродром.

„Се качувате во авион, летате на другиот крај од земјата, веќе сте во воздух. Затоа луѓето доаѓаат на аеродром со мислата: ‘Ова е моето време’“, вели ван Нистелрој. „‘Го заслужив ова. Сакам да потрошам пари тука.’“

Чувството на итност

Малопродажбата поврзана со патувањата во голема мера се потпира и на ексклузивни производи и ограничени серии достапни само на аеродромите, создавајќи дополнително чувство на итност и откритие. Оваа стратегија е особено успешна во Њујорк, каде што потрошувачката на луксузни производи и онака е висока. Американскиот пазар на луксуз вреди околу 90 милијарди долари годишно, а овој град учествува со речиси 30 отсто во таа потрошувачка, според истражувањето Bain-Altagamma Luxury Study од 2023 година. Понудата во продавниците на Терминал 4 е осмислена токму имајќи го предвид таквиот купувач – од врвни модни бутици до луксузни ресторани.

Амбициите на аеродромот „Џон Ф. Кенеди“ ги надминуваат рамките на традиционалната аеродромска малопродажба. Како дел од реконструкцијата на Терминал 4, операторите инвестираат во врвна инфраструктура за да ги привлечат луксузните брендови директно да управуваат со сопствените бутици, наместо да се потпираат на надворешни концесионери. Овој модел е веќе докажан на глобално ниво, но е релативно нов на американските аеродроми. Целта е да се создаде трговско опкружување што повеќе наликува на Петтата авенија отколку на обичен трговски центар.

„Не ги градиме овие продавници само затоа што мислиме дека се убави“, вели ван Нистелрој. „На овој терминал имаме патници со многу специфичен профил.“

Чантата „Хермес Кели“ е еден од највредните „улови“ на аеродромите/Bloomberg

А тоа што во тие продавници нема големи гужви? Батер го смета токму тоа за голема предност.

„Им велам на луѓето никогаш да не ги прескокнуваат продавниците на аеродромите затоа што никому не му текнува да влезе во нив“, вели тој. „Но, тие продавници добиваат производи за кои никој не знае дека се таму. Интересни работи, ограничени серии, уникатни производи. Успеав да купам огрлица ‘Фарандол’ од ‘Хермес’ на аеродромот ‘Шарл де Гол’ во Париз, а во продавницата во близина на мојот дом има листа на чекање од две години за неа“, додава тој. „Кога ја донесов дома, луѓето ме прашуваа: ‘Леле, како воопшто успеа да дојдеш до ова?’“