Во Кoреја падна предлог граѓаните да добијат надомест од профитите на вештачката интелигенција

Висок јужнокорејски политички функционер изјави дека земјата треба да им исплаќа на граѓаните „дивиденда“ користејќи ги како основа за исплата профитите од вештачката интелигенција (ВИ), што укажува на зголемениот притисок за прераспределба на добивките од бумот што ги збогати производителите на чипови како „Самсунг“ (Samsung Electronics) и „СК Хајникс“ (SK Hynix).

Коментарите во фејсбук-објава на главниот секретар за политики во претседателскиот кабинет, Ким Јонг-беом, предизвикаа остри осцилации на јужнокорејските акции во вторникот, додека инвеститорите се обидуваа да го сфатат обемот на предлозите. Индексот KOSPI падна дури 5,1 отсто, а потоа ги намали загубите откако влијателниот советник појасни дека се сака да се искористи „вишок даночен приход“ генериран од ВИ-бумот, а не да се воведе нов данок на корпоративните профити. Официјален претставник од претседателската канцеларија соопшти за „Блумберг њуз“ дека изјавите на Ким се негово лично мислење и не се предмет на формални разговори.

Акциите на „Самсунг“ и „СК Хајникс“ вратија поголем дел од загубите, а индексот KOSPI заврши со пад од 2,3 отсто.

Овој настан е најнов пример на политичари што предупредуваат дека развојот на вештачката интелигенција ризикува да го зголеми јазот меѓу богатите и сиромашните. Во Јужна Кореја таквата загриженост се разви во јавни повици индустриските лидери да споделат поголем дел од добивките од глобалниот инфраструктурен ВИ-бум. Иако идеите на Ким се во почетна фаза, нивната реализација би значела еден од првите обиди на владата за прераспределба на профитите од овој бум.

Се очекува „Самсунг“ годинава да пријави 330 билиони вони (околу 220 милијарди долари) оперативна добивка, со што би ги надминал „Епл“ (Apple Inc.) и „Алфабет“ (Alphabet Inc.) и би бил втора најпрофитабилна компанија во светот, веднаш зад „Енвидија“ (Nvidia Corporation). „СК Хајникс“ не заостанува многу, со проектирана добивка од 239 билиони вони во 2026 година.

Азиските економии сакаат да покажат дека имаат значително влијание над ВИ-бумот, изјави за телевизијата „Блумберг“ главната инвестициска аналитичарка на ФТИ (Franklin Templeton Institute), Кристи Тен. Таа рече: Тој концепт во суштина значи прераспределба на придобивките од ВИ и напредокот кон граѓаните.

Иако Ким подоцна појасни дека не зборува конкретно за данок на вишок корпоративен профит, најголемите глобални добитници од ВИ-бумот остануваат загрижени поради притисокот да споделат повеќе од своите добивки. Тен додаде дека ваквите предлози ги прават инвеститорите претпазливи дали тие ќе бидат тие што ќе го носат товарот наместо владата.

Големината на потенцијалната дивиденда и деталите за тоа како би се спровеле предлозите на Ким засега не се јасни, но инвеститорите реагираа.

Ролеркостер-возење за корејскиот индекс KOSPI Bloomberg

За време колку што трае еден фудбалски натпревар, индексот KOSPI изгуби повеќе од 300 милијарди долари во вредност. Остриот пад - а потоа и закрепнувањето - покажува колку е нервозен пазарот по растот, кој го подигна индексот за речиси 86 отсто оваа година до понеделникот. Иако оптимизмот останува силен - некои стратези на Волстрит предвидуваат дека KOSPI може да достигне 10.000 поени - странските инвеститори во вторникот повлекоа 5,6 билиони вони, што го зголеми нивниот месечен одлив на 8,8 билиони вони.

„По растот од околу 80 отсто оваа година, пазарот стана многу чувствителен на секоја вест што може да предизвика нервоза кај инвеститорите“, изјави Ким Доџун, главен инвестициски директор во ЗИМ (Zian Investment Management). „Објавата на главниот секретар за политики Ким лесно можеше да се протолкува погрешно во ваков момент.“

По помалку од пет месеци годинава, јужнокорејските акции веќе го надминаа својот силен раст од 2025 година. Растот е главно воден од „Самсунг“ и „СК Хајникс“, чии акции годинава се зголемија повеќе од двојно.

Ако „Самсунг“ и „СК Хајникс“ ги исполнат процените и остварат заедничка добивка од околу 500 билиони вони, би можеле да платат повеќе од 100 билиони вони корпоративни даноци, според аналитичарот Лим Џае-кјун. Тој приход би можел да ја надмине вкупната проекција од околу 100 билиони вони за корпоративниот данок на државата за 2026 година.

Администрацијата на претседателот Ли Џае Мјунг ја нагласува политиката на „инклузивен“ раст, со мерки насочени кон зголемување на приходите на домаќинствата, регионален развој и поддршка за мали бизниси и стартапи.

Во вторникот „Самсунг“ и неговиот синдикат влегоа во последниот ден од владините преговори за плати, со цел да избегнат штрајк, кој би можел да ја наруши работата на најголемиот производител на мемориски чипови во светот. Минатиот месец десетици илјади луѓе се собраа пред главниот центар за чипови на „Самсунг“ барајќи вработените да добијат поголем дел од ВИ-профитите. Синдикатот бара 15 отсто од оперативниот профит да им се распределува на вработените во одделот за чипови.

Синдикатот се закани со 18-дневен штрајк, кој би започнал на 21 мај. Работниците укажуваат на зголемените исплати во „СК Хајникс“, која минатата година се согласи да одвои 10 отсто од годишниот оперативен профит во бонус-фонд, како доказ дека заслужуваат повисоки плати.

„Вишокот профити во ВИ-ерата по природа се концентрирани“, напиша Ким. Компаниите за мемориски чипови, клучните инженери и сопствениците на средства во Сеул најверојатно ќе добијат значајни придобивки, додека голем дел од средната класа ќе има само индиректни ефекти, додаде тој.