„Мистрал“ собра три милијарди евра - може ли Европа да изгради вештачка интелигенција без САД?

Француската „Мистрал еј-ај“ (Mistral AI) собра три милијарди евра во најголемата рунда на финансирање што некогаш ја затворила европска технолошка компанија, со што нејзината вредност достигна над 21 милијарда евра. Зад инвестицијата стои амбицијата на Европа да изгради свој екосистем за вештачка интелигенција, помалку зависен од американските компании. Парадоксот е што „Мистрал“, исто како и неговите американски конкуренти, сè уште зависи од чиповите на „Мајкрософт“ и „Енвидија“.

Интересно е што, покрај „Самсунг“, рундата ја водеше фондот „Скејлап Јуроп“ (Scaleup Europe fond), инструмент вреден пет милијарди евра што Европската комисија го стави во функција дури на почетокот на август за да го затвори јазот во финансирањето помеѓу европските и глобалните технолошки компании. Еден од првите големи потези на фондот оди кај фирма која веќе беше најголем играч во вештачката интелигенција во Европа по вредност.

Рунда што ја менува рамнотежата на силите во Европа

Француската компанија беше проценета на 11,7 милијарди евра пред една година, по рундата предводена од холандскиот производител на опрема за чипови АСМЛ (ASML). Новата рунда, според проценките на „Блумберг“, ја зголемува таа вредност на повеќе од 21 милијарда евра, со учество на „Самсунг“, фондот „Скејлап Јуроп“, „ПСГ еквити“, „Адвент“, „Блекрок“ и Луксембург како државен инвеститор.

„Мистрал“ вели дека ќе ги насочи парите кон истражување на напредни модели, зголемување на компјутерскиот капацитет за обука, инфраструктура и комерцијален раст. Извршниот директор Артур Менш изјави за Си-Ен-Би-Си (CNBC) дека компанијата ќе го удвои својот компјутерски капацитет во следните пет години.

Францускиот претседател Емануел Макрон ја нарече рундата доказ дека Франција и Јужна Кореја градат „трет пат“ во вештачката интелигенција. Сепак, разликата во вредноста останува огромна помеѓу „Мистрал“ и „Антропик“ и „Опен еј-ај“. „Антропик“ беше проценет на 965 милијарди долари во мај, додека „Опен еј-ај“ достигна 852 милијарди долари во март. Во текот на годината, двете компании постојано споменуваа дека ќе бидат јавни, со вреднувања што би можеле да ја зголемат нивната вредност уште повеќе.

Иако се чини дека „Мистрал“ е далеку од својата конкуренција, всушност е насочен кон различен пазар. „Мистрал“ е различен по тоа што им овозможува на европските компании да развиваат и користат решенија за вештачка интелигенција на сопствената инфраструктура, во рамките на Европа, со поголема контрола врз податоците и нивното складирање. Затоа, инвестицијата на фондот „Скејлап Јуроп“ има и поширока стратешка димензија: зајакнување на европскиот технолошки суверенитет и намалување на зависноста од американските компании за вештачка интелигенција како што се „Опен еј-ај“ и „Антропик“.

Фондот е отворен за регионот, но не и за неговите компании

Фондот „Скејлап Јуроп“ официјално започна на 4 август, со првата потврдена инвестиција што оди во финската сателитска компанија ИЦЕЈЕ (ICEYE). Така, „Мистрал“ не е првата, но е најзабележителната рунда во која фондот влезе досега, иако во соопштението не се наведува конкретниот износ на неговиот удел.

Според правилата, фондот инвестира во компании од Европската Унија, но и од земјите поврзани со програмата „Хоризон Јуроп“ (Horizon Europe), меѓу кои се Србија, Босна и Херцеговина и Северна Македонија. Формално, регионот не е исклучен. Проблемот е во обемот: планираните инвестиции на фондот генерално надминуваат 100 милиони евра по компанија и се наменети за компании во доцна фаза на раст. Во моментов има мал број такви компании во регионот како што се „Римац“ и „Инфобип“ од Хрватска, „Оминимо“, ХТЕК (HTEC) од Србија и НГЕН (NGEN) и „Девесофт“ (Dewesoft) од Словенија.

Приказната за „третиот пат“ звучи добро во говорите. Сепак, зад таа слика лежи сериозна зависност од глобалната инфраструктура. Еден месец пред новата рунда, „Мајкрософт“ склучи повеќегодишен договор од повеќе милијарди долари за изнајмување на компјутерски капацитет директно од европските центри за податоци на „Мистрал“. Европската компанија сега снабдува инфраструктура за самиот американски гигант, но тие центри за податоци сè уште работат на „Енвидија“ чипови. Европската автономија на „Мистрал“ сè уште зависи од глобалниот синџир на чипови и компјутери, во кој американските компании играат клучна улога.

За компаниите и инвеститорите во регионот Адрија, ова е корисен потсетник дека формалниот пристап до европските фондови за раст не значи многу сè додека компаниите во регионот не ја достигнат големината и фазата на раст што ја бараат овие фондови. Патот до таков капитал започнува многу порано, со изградба на компании што дури можат да влезат во разговорот за рунда од сто милиони евра. Приказната за „Мистрал“ покажува дека европскиот капитал е достапен, но само за оние кои се веќе доволно големи за да го привлечат.