Минатогодишното издание на конференцијата за финансиски пазари на Црна Гора (Montenegro Financial Markets) ја позиционира Црна Гора како точка на средба на регионалниот и меѓународниот финансиски сектор. Кои се, според вас, клучните поместувања што се остварија во изминатата година – и каде се можностите што сè уште не се доволно искористени?
Минатата конференција дефинитивно беше пресвртница - покажа дека Црна Гора може да биде домаќин на настан што собира речиси 500 учесници од повеќе од 20 земји. Најголемиот напредок е што дијалогот од тој настан продолжи и по конференцијата, преку иницијативи во областа на корпоративното управување, одржливото финансирање и зајакнувањето на транспарентноста на пазарот. Паралелно со тоа, беа усвоени измени на Законот за пазарот на капитал, со што се поставија темелите за повисоко ниво на ефикасност и усогласување со европските стандарди, додека новите дискусии за правилата за финансиско известување дополнително ја зајакнаа регулаторната рамка. Сепак, сè уште има простор за раст - првенствено во развојот на пазарот на корпоративни обврзници, во поголемата поврзаност помеѓу домашните институции и меѓународните инвеститори, како и во зајакнувањето на финансиската писменост на граѓаните.
Годинашната конференција доаѓа во време кога пазарите на капитал се соочуваат со притисок од дигитализацијата, растечките регулаторни барања и геополитичките промени. Кои клучни новини во програмата ја одразуваат таа реалност и каква е стратешката насока што конференцијата сака да ја трасира?
Агендата на годинашната конференција е осмислена да одговори токму на тие предизвици. Прашањата за дигитализацијата и иновациите ќе бидат особено застапени преку презентацијата на компанијата „Виза“ (Visa) за примена на вештачката интелигенција во платежните системи, како и преку панелот за иновации во бизнисот со картички. Исто така, значаен фокус е ставен на иницијалните јавни понуди (IPO), криптопазарите и макроекономските теми, кои ја обликуваат динамиката на глобалниот финансиски систем и директно влијаат врз перспективите на локалните пазари. Посебен акцент ставаме и на развојот и регулацијата на криптоактивите, како еден од најдинамичните сегменти на современите финансии. Конечно, преку дискусиите за корпоративните обврзници и пристапот до капитал сакаме да отвориме простор за развој на инструменти што можат да го поттикнат растот на црногорската економија и подобро да ги поврзат инвеститорите и издавачите.
Црногорскиот пазар на капитал не функционира изолирано, неговата динамика сè повеќе е поврзана со регионот. Како ја гледате улогата на оваа конференција во обликувањето на заедничкиот пазарен наратив на Југоисточна Европа, особено преку теми како што се интеграцијата на СЕПА (SEPA), одржливото финансирање и пристапот до капитал?
Токму во тоа лежи најголемата сила на овој настан. Конференцијата ги собира не само домашните туку и меѓународните партнери – од регулаторите и банките, преку меѓународните институции како Светската банка и Меѓународната организација на комисии за хартии од вредност (IOSCO), до инвеститорите и стартап-заедницата. Нашата конференција е единствена платформа што на едно место ги обединува сите регулатори на пазарот на капитал од регионот, создавајќи простор каде што се раѓаат нови проекти и иницијативи што ги надминуваат границите на Црна Гора и придонесуваат за посилно поврзување на регионот. Годинава посебен придонес дава и проектот „Твининг лајт“ (Twinning Light) со Хрватската агенција за надзор на финансиски услуги, во чии рамки го усвоивме новиот кодекс за корпоративно управување. Тоа е најдобар доказ дека регионалната соработка може да донесе конкретни резултати. Верувам дека ваквите форуми креираат заеднички наратив на Југоисточна Европа – како простор каде што капиталот наоѓа одржливи и транспарентни можности.
Доколку во овој момент би можеле да им испратите порака на учесниците – од институционални инвеститори и стартапи до регулатори и аналитичари – која би била таа порака во пресрет на септемвриската средба во Подгорица?
Мојата порака би била едноставна: Црна Гора ги отвора вратите за дијалог. Пазарот на капитал е огледало на економскиот развој, но и мост кон иднината во која иновациите, одржливоста и регионалното поврзување се клучни двигатели на растот. Ги повикувам сите учесници преку дискусиите на конференцијата не само да разменуваат искуства туку и да обликуваат заеднички иницијативи што ќе придонесат за поголема отпорност и конкурентност на финансиските пазари во целиот регион.