Сурутката поскапува, стартапите влегуваат во игра со нови идеи за протеини

„Лифт фудс“ (Leaft Foods) никогаш немал толку многу работа. Новозеландскиот стартап, кој произведува протеински концентрат извлечен од листовите на луцерката (луцерка/детелина), забележал скок на продажбата од 600 проценти во годината до јуни, вели главниот извршен директор Рос Милн - што е голем скок за компанија што управува само со еден демонстрациски производствен погон во деловен парк во Кантербери. „Побарувачката на пазарот порасна над сите прогнози“, вели Милн. Сега „Лифт“ планира проширување - можеби дури и целосно нова фабрика - за да може да го следи чекорот.

На другиот крај на светот, фуд-тек стартапот „Еври“ (The Every Co.) од Сан Франциско фати сличен бран. Неговиот протеински прав од ферментирани јајца стана вирален на Редит минатиот декември, а компанијата ги продала сите резерви за 2026 година во првите шест месеци, велат од таму. Нарачките од клиентите се десет пати поголеми отколку минатата година.

Сурутката со децении владееше суверено меѓу додадените протеини во пакуваната храна и пијалаците за спортистите, благодарение на нејзината растворливост, лесната сварливост и сеприсутноста. (Само во САД секоја година се произведуваат речиси седум милиони тони сурутка, природен нуспроизвод при производството на сирење.) Но, бидејќи потрошувачите сакаат протеини во речиси сè што консумираат, од тортилја-чипс до ладно варено кафе, побарувачката ја надминува понудата, што доведува до недостиг и раст на цените. Тоа им ја отвори вратата на помалите стартапи што се обидуваат да го издвојат овој макронутриент од други извори.

Shawn Michael Jones за „Блумберг бизнисвик“

„Компаниите сега се насочени кон диверзификација на протеините и отпорност на синџирите на снабдување на начин на кој никогаш претходно не биле“, вели основачот на компанијата „Еври“, Артуро Елизондо. Само во последните неколку месеци, вели тој, компаниите што користат сурутка во своите рецептури одеднаш сфатиле дека пазарот е кревок и концентриран. „Тоа беше нашиот голем ветер во грб.“

Големите прехранбени компании, со своите длабоки џебови и воспоставени синџири на снабдување, главно успеале да ја набават потребната сурутка во текот на последното нарушување во снабдувањето. Притисокот главно се однесува на малите компании и на оние што планираат да лансираат нови производи со висока содржина на протеини, па се принудени да користат алтернативни состојки. „Не можам ни да ви кажам колку мали брендови ни се јавија велејќи дека буквално не можат да набават“ сурутка, вели Маџи Ричани, извршна директорка на брендот за протеини од соја „Алпајн био“. „Не можат да ја набават во доволни количества по која било цена.“

Инвеститорите и прехранбените гиганти ја увидоа можноста во опциите што не вклучуваат сурутка, па пари се слеваат во проширување на производството. Земјоделскиот гигант „Арчер Даниелс Мидленд“ се здружил со компанијата „Еври“ за да ѝ помогне петкратно да го зголеми производството на протеини од јајца приближно до ова време следната година, додека „Алпајн био“ е избран за акцелераторската програма на гигантот во производството на грицки „Монделиз интернешнал“ за 2026 година. Станува збор за осумнеделна програма, која, меѓу другото, им овозможува пристап до партнери и менторство од производителот на „Орео“. Трговскиот и преработувачки гигант „Луј Драјфус“ само што го отвори својот прв погон за производство на изолат од протеини од грашок во Канада, додека швајцарскиот хемиски гигант „ДСМ-Фирмених АГ“ во август објави дека во Европа ќе произведува ферментиран клеточен протеин на индустриско ниво за да ѝ конкурира на сурутката.

Shawn Michael Jones за „Блумберг бизнисвик“

„Протеинот од сурутка е доминантен играч речиси 30 години“, вели Шон Торбати, коосновачот на компанијата „Амброзија колектив“. Таа американска компанија продава линија додатоци во исхраната со протеин од доставувачот „Солар фудс“, кој се произведува со ферментација на микроб првично откриен во финските мочуришта. Во текот на летото „Солар фудс“ објави дека собрала финансиски средства за изградба на втора, поголема фабрика во Финска за да ја задоволи побарувачката за својот протеин „солеин“. „Моментот е совршен бидејќи го имате овој бран на побарувачка, кој се создава со години“, вели Торбати.

Една од предностите е тоа што овие протеини на декларациите на состојките обично можат да се наведат на разбирлив, секојдневен јазик. На пример, производите на „Лифт“ се наведени како „протеини од лист“. Овие производи исто така не бараат употреба на стабилизатори и други додатоци што би можеле да ги одвратат потрошувачите. Комплицираните списоци на состојки се сметаат за недостиг од некои растителни млека и замени за месо, па производителите на протеини се обидуваат да го избегнат тоа.

Секако, пошироката индустрија не се откажува од сурутката. Американската земјоделска задруга „Ленд О’Лејкс“, холандската „Фрисланд Кампина“ и други млечни гиганти инвестираат во млечни протеини и протеини од сурутка за да произведат повеќе од оваа исклучително барана состојка. Но и покрај изградбата на дополнителни капацитети, „пазарот во наредните години и понатаму ќе биде недоволно снабден со протеини“, вели Гус Аертс, глобалниот извршен директор за маркетинг и стратегија на производи во „Фрисланд Кампина“.

Во услови на недостиг, цените на концентратот на протеин од сурутка нагло пораснаа, достигнувајќи околу 13 долари за фунта (околу 28,6 долари за килограм) претходно ова лето, пред да се стабилизираат на околу 11-12 долари, што е значително над нивото под 10 долари забележано на почетокот на годинава, според податоците на Министерството за земјоделство на САД. Околу 20 проценти од потрошувачите изјавиле дека би преминале на друг извор на протеини - вклучувајќи соја или други растителни производи - доколку цената на протеинот од сурутка значително се зголеми, покажало јулското истражување на компанијата за управување со синџирите на снабдување „Блу Јондер“.

Цената секако била еден од факторите што придонеле за промената на рецептурата на протеинскиот бар на компанијата „Би-ејч-ју фудс“ (BHU Foods). Компанијата со седиште во Пенсилванија веќе планирала да ги преобликува своите поздрави грицки - кои пред неколку години биле брендирани за да ги привлечат приврзаниците на кето-исхраната и им било потребно освежување - па тоа го искористила како можност за ревизија на состојките. Сакале органски извор на протеини, но органскиот протеин од сурутка би чинел речиси трипати повеќе од органскиот протеин од грашок. „Не сакаме да ги зголемуваме нашите цени обидувајќи се да се натпреваруваме во тој простор“, вели главната комерцијална директорка Аманда Јампјетро. Затоа „Би-ејч-ју“ целосно се пренасочил кон грашок, што истовремено значело дека баровите може да бидат вегански; новите плочки биле претставени во април.

Некои поспецифични сегменти на пазарот на протеини сепак не постигнаа толкав замав. Побарувачката за протеински прав од штурци, на пример, продолжува постепено да расте, но сè уште не „достигнала пресвртна точка во која навистина би доживеала подем“, вели Сара Шлафли, основачката на брендот „Мајти крикет“ (Mighty Cricket). Позначајното прифаќање ќе се случи дури кога нивниот протеински прав - кој чини 33 долари за фунта - ќе може да се произведува во доволно големи количества за да биде конкурентен со цените на сурутката, истакнува таа. Покрај тоа, потрошувачите би морале да се чувствуваат поудобно при консумирањето инсекти. Сепак, таа не го губи оптимизмот: „Има уште многу простор за различни видови протеини“.