ИПО-то на „Антропик“ како пресвртница за Волстрит и бумот на вештачката интелигенција

Иницијалната јавна понуда на акциите на „Антропик“ (Anthropic PBC) ги разоткрива крајностите на деловниот модел на бумот на вештачката интелигенција, вреден повеќе билиони долари: извонреден раст проследен со неизвесност во врска со побарувачката и трошењето потребно за да продолжи развојот на технологијата. Стартапот, кој во понеделникот јавно ја поднесе документацијата за иницијалната јавна понуда (ИПО), се подготвува да стане првата голема американска компанија фокусирана исклучиво на создавање софтвер за вештачка интелигенција што ќе дебитира на берзата.

Поднесената документација обезбедува доказ за милијардите долари годишна продажба што ги генерираат производите на „Антропик“, но истовремено поставува и тешки прашања за нејзините огромни загуби, владината интервенција и потенцијалот за катастрофални штети што се специфични за развивачите на најсовремена вештачка интелигенција.

Само пет години по своето основање, се очекува „Антропик“ да собере повеќе пари преку своето ИПО од која било компанија во историјата и да ја надмине „Беркшир Хатавеј“ (Berkshire Hathaway Inc.) според пазарната вредност. Нејзината проценета вредност скокна од 183 милијарди долари пред нешто повеќе од една година на 965 милијарди долари во нејзината последна рунда на финансирање, при што првичните очекувања се дека компанијата би можела да вреди речиси 2 билиона долари откако ќе излезе на берза - создавајќи огромна финансиска добивка, дури и за вработените и инвеститорите кои се приклучиле на компанијата нешто подоцна.

Нејзиното работење на јавниот пазар би можело да ја зацврсти или да ја урне довербата на Волстрит во бумот на вештачката интелигенција во момент кога инвеститорите се сè позагрижени поради прекумерното задолжување што го поддржува. Повеќе од кои било други компании, „Антропик“ и нејзиниот главен ривал „Опен еј-ај“ (OpenAI) го одредуваат темпото на глобалниот развој на вештачката интелигенција. „Антропик“, исто така, се постави во центарот на сложена мрежа од меѓусебно поврзани инвестиции од водечки производители на чипови и даватели на облачни услуги, кои помагаат да се одржат целиот сектор и американската економија.

„Ова навистина ќе биде првата значајна можност за инвеститорите директно да инвестираат во компанијата што ја движи економијата на вештачката интелигенција“, рече Гил Лурија, раководител на технолошки истражувања во ДА (DA Davidson). „Ова е од монументално значење.“

Во исто време, ИПО-то на „Антропик“ може да ги обликува изгледите на цела генерација стартапи за вештачка интелигенција. Се очекува таа да внесе повеќе капитал во екосистемот преку настан за создавање богатство што ветува дека ќе биде речиси без преседан. Исто така, се очекува да ги отвори вратите за други компании да излезат на берза во наредните месеци, по период на застој на пазарот на иницијални јавни понуди.

Како показател за влијанието на „Антропик“, инвеститорите овој месец дојдоа во нејзините канцеларии во Сан Франциско за да ја слушнат визијата на раководителите, додека мала група демонстранти се собра надвор, повикувајќи на „блокирање на ИПО-то“ поради загриженоста за технологијата. Јавните и приватните пазари внимателно го анализираа секој детаљ од информациите за бизнисот на „Антропик“, вклучувајќи ги и нејзините нестандардизирани податоци за приходите. А во пресрет на моментот кога вработените во „Антропик“ ќе станат милионери, фирмата за управување со богатство ИЕК (IEQ Capital) организирала забава за инвеститорите и вработените во секторот за вештачка интелигенција, според лице запознаено со прашањето. На забавата, на која се присуствувало само со покана, бил најавен настап на диџејот Дипло.

 Главниот извршен директор на „Антропик“,  Дарио Амодеи  Bloomberg

„Никогаш досега иницијалните јавни понуди не значеле толку многу за индустријата на ризичен капитал во целина“, рече Рави Вишванатан, основач и управувачки партнер на НВК (NewView Capital), зборувајќи за долгоочекуваните јавни понуди на „Антропик“ и, на крајот, на „Опен еј-ај“ (OpenAI).

Со текот на годините, Волстрит се навикна на одредена приказна за успех од Силициумската Долина. Технолошките компании, вклучувајќи ги „Амазон“ (Amazon.com Inc.) и „Мета“ (Meta Platforms Inc.), трошат пари за да го зголемат својот удел на пазарот, а потоа достигнуваат пресвртна точка кога стануваат постојано профитабилни.

„Антропик“, според сопствените изјави, не ветува никаква доследност. „Не мислам дека економиката на оваа индустрија функционира на тој начин“, рече главниот извршен директор Дарио Амодеи во долго интервју за поткаст на почетокот на годината. Тој рече дека е особено тешко да се предвиди идната побарувачка за технологија што брзо се развива и соодветно да се темпираат скапите, долгорочни инвестиции во компјутерски капацитети. „Ако само за една година погрешно ја проценам таа стапка на раст, или ако стапката на раст е петкратна годишно наместо десеткратна, тогаш банкротираш.“

Основана во 2021 година од поранешни вработени во „Опен еј-ај“ со цел да се изгради вештачка интелигенција на поодговорен начин, „Антропик“ сега ги отелотворува суштинските противречности што дојдоа да ја дефинираат индустријата. Истовремено повикува на забавување на темпото на развој на вештачката интелигенција за да се ублажи потенцијалот за сериозна штета на човештвото и продолжува со јавна понуда на акции што веројатно ќе создаде дополнителен притисок од акционерите за остварување поголем поврат на инвестициите. Некои, вклучувајќи го и контролорот на финансиите на градот Њујорк, претходно повикаа „Антропик“ да го паузира своето ИПО додека целосно не ги реши безбедносните ризици.

„Антропик“ има намера да го искористи капиталот собран преку својата јавна понуда за да ги финансира инвестициите во чипови, центри за податоци и таленти, со цел да изгради технологија за која верува дека може да ја преобликува глобалната економија. Иако таа цел е амбициозна и далеку од сигурна, „Антропик“ оваа година зема замав благодарение на наглиот пораст на побарувачката за нејзиниот софтвер за вештачка интелигенција Клод (Claude), кој ги поедноставува посложените задачи на работното место, особено пишувањето и откривањето и поправањето грешки во кодот. Сепак, како и другите компании за вештачка интелигенција, таа работи на докажување на пошироката корисност на своите производи надвор од кругот на софтверските инженери, кои обично се меѓу првите што усвојуваат нови технологии.

„Антропик“, која во 2025 година имаше раст на приходите од над 1.000 проценти на годишно ниво, оттогаш забележа забавување на тоа темпо. Приходите на компанијата достигнаа 16,3 милијарди долари во првата половина на 2026 година, според документацијата за нејзиното ИПО, што претставува повеќе од 14-кратно зголемување во споредба со истиот период претходната година. Но, како што претходно објави „Блумберг“, стапката на раст на нејзините приходи оттогаш забави од околу 140 проценти на 45 проценти во периодот од вториот до третиот квартал на 2026 година.

Компанијата, исто така, се соочува со концентриран ризик: во првата половина на 2026 година, 48 отсто од продажбата на „Антропик“ на клиентите дошла преку пазарите за технологии во облак на три технолошки компании, од кои некои развиваат сопствени модели и можеби еден ден ќе се откажат од Клод, загрозувајќи ја идната продажба.

Во меѓувреме, „Антропик“ откри големи осцилации во својата крајна финансиска линија, вклучувајќи нето-загуба од речиси 42 милијарди долари во 2025 година и речиси 81 милијарда долари во првите два квартала од оваа година, што лесно ја надминува сумата што „Убер“ (Uber Technologies Inc.) ја трошеше годишно пред да излезе на берза. А производителот на четботот Клод соопшти дека само од крајот на 2025 година се обврзал да инвестира неверојатни 417 милијарди долари, со рокови што се движат од една до 20 години, во компјутерски и инфраструктурни капацитети за поддршка на својот софтвер.

Основната претпоставка е дека „Антропик“ и нејзините конкуренти на крајот ќе остварат астрономски приходи од понапреден софтвер за вештачка интелигенција во наредните години, кои ќе ги надоместат огромните инвестиции што се прават денес. Но, никој, вклучувајќи го и Амодеи, не знае со сигурност колкава ќе биде продажбата за пет години, рече Асват Дамодаран, професор по финансии на Факултетот за бизнис „Стерн“ при Универзитетот во Њујорк. „Тие се исто толку изгубени колку што сме ти или јас.“

Bloomberg

Амодеи и „Антропик“ постојано беа затекнати од настани оваа година: огромниот скок на побарувачката за нивните производи го принуди раководството во брзање да обезбеди доволни компјутерски ресурси за услугите да продолжат да функционираат. Налог од администрацијата на Трамп ја наведе компанијата накратко да го оневозможи пристапот до своите најдобри технологии. А растечкиот бран загриженост меѓу самите вработени на сите нивоа ги натера Амодеи и „Антропик“ јавно да се соочат со егзистенцијалните ризици на технологијата, што предизвика нови судири со Белата куќа.

На речиси 100 страници, „Антропик“ изложи долг список уникатни фактори на ризик, кои се движат од засилен владин надзор што би можел да ја забави или да ја спречи нејзината способност да објавува помоќни модели - двигателот на целиот нејзин бизнис - до можноста нејзината технологија да доведе до истребување на човечката раса. Таа, исто така, се соочува со голем број конкуренти кои постојано се надминуваат едни со други со помоќни и подостапни модели, вклучувајќи кинески компании за кои се тврди дека извлекле резултати од софтверот на „Антропик“ за да стекнат предност и да ги поткопаат американските конкуренти со пониски цени.

Комбинацијата од нови, егзистенцијални ризици и фактот дека „Антропик“ останува релативно млада компанија им отежнува на инвеститорите да ги моделираат можните добивки и загуби на бизнисот, според советници блиски до ИПО-то, кои зборувале под услов да останат анонимни поради страв од одмазда.

Сепак, како јавна компанија, акциите на „Антропик“ веројатно ќе станат крајниот показател за состојбата на бумот на вештачката интелигенција. Дури и пред поднесувањето на документацијата за ИПО, секој потег на компанијата беше под лупа на инвеститорите. Нејзините приходи внимателно се следат за да се процени побарувачката за услугите на вештачката интелигенција воопшто.

И предвидувањата на Амодеи беа детално анализирани. Како поранешен академик, Амодеи објави неколку долги трактати во кои ја изложува својата визија за придобивките и ризиците додека вештачката интелигенција напредува и го преобразува општеството со она што тој го нарече „земја на генијалци во центар за податоци“. Сепак, во повеќе есеи тој го призна предизвикот да се предвиди што следува.

„Ефектите од моќната вештачка интелигенција веројатно ќе бидат уште понепредвидливи од промените предизвикани од претходните технологии, па затоа сето ова неизбежно ќе се состои од претпоставки“, напиша тој во Machines of Loving Grace, широко читан есеј што подоцна беше повторно отпечатен во мали, џебни, поврзани изданија што им беа подарени на вработените. „Но, целта ми е тие да бидат барем информирани и корисни претпоставки.“