Борба за иднината на Холивуд

Додека го приведуваше кон крај својот најнов филм „Милост“ („Mercy“- акциски трилер чија премиера во САД беше на крајот на јануари), со Крис Прат во главната улога, Тимур Бекмамбетов одлучи да направи нов филм речиси целосно генериран со помош на вештачка интелигенција.

Овој 64-годишник режирал повеќе од десет филма, меѓу кои и акцискиот трилер „Баран“ („Wanted“ – од 2008 година), со Анџелина Џоли, како и римејкот „Бен-Хур“ („Ben-Hur“ – од 2016 година), и секогаш бил меѓу првите што усвојувале нови техники. Тој и продуцирал неколку филма, како „Пребарување“ (Searching) од 2018 година, кои речиси целосно се одвиваат на екраните на паметни телефони и компјутери.

Генеративната ВИ-технологија за видео сè уште не е доволно развиена за да може со неа да се направи цел долгометражен филм. Но Бекмамбетов почувствувал потреба да се обиде.

Тој ја адаптирал книгата „Човекот со разурнат свет“ („The Man With a Shattered World“ – наслов на англискиот превод на делото на советскиот психолог и невропсихолог Александар Лурија), која раскажува за млад војник што во борба добил трауматска повреда на мозокот и за напорите да ги поврати своите сеќавања.

Бекмамбетов сметал дека овој проект би можел да ги претвори слабостите на ВИ во предности - нејзините багови и „халуцинации“ (грешки на ВИ при генерирање одговори) би можеле да бидат прикажани како одраз на оштетувањето на мозокот на војникот.

За филмот, кој инаку би чинел 150 милиони долари и на кој би работеле стотици филмски работници, бил потрошен само мал дел од таа сума, со само еден актер и најмала можна екипа.

Иако резултатот сè уште не е подготвен за прикажување, Бекмамбетов вели дека со него сака само да го докаже концептот и уверен е дека ВИ ќе го преобрати начинот на кој се прават филмови.

Тој дури развива софтвер што ќе им овозможи на сите што работат на филмски проекти да ја интегрираат ВИ во својата работа, создавајќи дигитален асистент за сите сегменти од изработката на филмот.

„Сто отсто сум уверен дека ова е револуција. Не само во кинематографијата туку во секоја индустрија“, вели тој од својата база на Кипар. „Не можеме да го запреме тоа.“

Сепак, не сите се подготвени да ја прифатат оваа визија за иднината. Бекмамбетов неодамна добил повик од еден од продуцентите на филмот „Милост“ („Mercy“ – трилер за детектив што има 90 минути да убеди судија дека не ја убил својата сопруга).

Судијата Медокс во филмот е дигитално суштество со вештачка интелигенција, а неговиот аватар го игра Ребека Фергусон.

И покрај ваквиот заплет, „Амазон“ целосно ја забранил употребата на ВИ во филмот, кој компанијата го прикажа премиерно во јануари.

„Ме повика и ми рече дека актерите не се среќни што се обидувам да создадам ВИ-услуга“, вели Бекмамбетов.

Подемот на вештачката интелигенција го подели Холивуд, индустрија што е во опаѓање, растргната меѓу желбата да експериментира со новата технологија и стравот од нејзините последици.

Додека раководителите за развој го користат ЧетГПТ (ChatGPT) за анализа на сценарија, а маркетинг-експертите како помош во креативни кампањи, многумина стравуваат дека нивните компании би можеле да ја искористат ВИ за да им ги укинат работните места.

Сè поголем број филмски автори јавно се спротивставуваат на генеративната ВИ, меѓу кои и режисерот Гиљермо дел Торо, кој во октомври изјави дека попрво би умрел отколку да ја користи таа технологија во своите филмови.

Тензиите би можеле дополнително да се продлабочат во наредната година. Во декември се случи најголемиот исчекор во индустријата досега, кога компанијата „Волт Дизни“ (Walt Disney Co.) склучи лиценцен договор за користење на моделот Сора на „Опен еј-ај“ (OpenAI) за генерирање видеозаписи и вложи милијарда долари во таа фирма.

Досега студијата со задоволство ги истакнуваа можните придобивки од ВИ пред инвеститорите, но се воздржуваа да ги откријат своите најголеми експерименти, за да не ги испровоцираат филмските автори и да не ги свртат синдикатите против себе.

Сценаристите и актерите штрајкуваа со месеци во 2023 година, во голем дел поради стравувањата поврзани со употребата на ВИ-технологијата. Нивните договори повторно истекуваат во 2026 година, а Холивуд веќе се подготвува за уште еден можен прекин на работата.

„Повеќето студија беа премногу плашливи“, вели Амит Џеин, извршен директор на компанијата „Лума еј-ај“ (Luma AI), водечки генератор на видеосодржини. „Се плашат да разговараат за тоа со своите филмски автори или да им ја претстават ВИ.“

Тие исто така биле внимателни и поради влијанието што ВИ би можела да го има врз нивниот највреден имот - архивата на филмови и ТВ-содржини.

Холивуд преживеа еден век технолошки напредок, интегрирајќи ги звукот, бојата и визуелните ефекти, но ерата на компјутерството ги поткопа темелите на индустријата за забава како ниедна претходна иновација. И покрај обидите на индустријата да им се спротивстави на новите играчи преку судски постапки и регулативи, интернетот ѝ стави крај на целосната контрола што студијата ја имаа врз дистрибуцијата на видеосодржини. „Непстер“ (Napster) ја започна ерата на сајтови за споделување фајлови, кои на љубителите на филмот им овозможуваа бесплатен пристап до блокбастери. Потоа се појавија легални стриминг-платформи како „Нетфликс“ (Netflix) и „Јутјуб“ (YouTube), кои понудија неисцрпен извор на забава по значително пониска цена од кабелската телевизија. („Напстер“ беше еден од првите сервиси за споделување дигитални фајлови преку интернет кон крајот на 20 век;  во 2001 година беше затворен по судска битка поради повреда на авторските права.)

Кога „Опен еј-ај“ (OpenAI) во октомври ја претстави најновата верзија на својата видеоапликација, Сора 2 (Sora 2), тоа навести свет во кој филмската индустрија ќе ја изгуби предноста во однос на ВИ дури и кога станува збор за самото снимање филмови. Паметните телефони овозможија секој потенцијален Спилберг да има камера во џебот. Новите ВИ-модели, обучени врз огромни количества видеосодржини, вклучувајќи ги и филмските хитови и телевизиските серии, би можеле да им овозможат на тие млади филмски автори да создаваат дела што личат на холивудска продукција, и тоа со многу помал буџет и за значително пократко време.

Филмската индустрија на почетокот на есента реагираше бурно, уверена дека „Опен еј-ај“ ги прекршил нејзините права дозволувајќи му секому да создава видеоснимки со познати личности и заштитени ликови, освен ако ѕвездите или студијата не го забранат тоа категорично. Иако не беа поднесени тужби, овој притисок ја натера компанијата да ја ревидира својата политика и сега да бара согласност од славните личности и носителите на интелектуална сопственост.

 

 

Сè посилното чувство дека ВИ-видеотехнологиите брзо ќе напредуваат ги наведе студијата јавно да почнат да зборуваат за малите чекори што ги преземаат во примената на оваа технологија. „Нетфликс“ соопшти дека користел ВИ за подмладување ликови во „Среќниот Гилмор 2“ (Happy Gilmore 2), продолжение на истоимениот филм со Адам Сендлер од 1996 година. „Амазон“ (Amazon) формира тим со задача да пронајде начини на кои ВИ може да ја зголеми ефикасноста во области како анимацијата и синхронизацијата. „Дизни“ (Disney) најави дека наскоро ќе им овозможи на обожавателите да ја користат оваа технологија за креирање видеоснимки со неговите принцези и суперхерои - договорот на компанијата со „Опен еј-ај“, кој претставува пресвртница, следуваше еден месец подоцна.

Челниците во индустријата за забава, познати по тоа што на почетокот бавно прифаќаа различни дигитални технологии, велат дека се обидуваат да извлечат поуки од минатите грешки. Можеби и немаат избор. „Опен еј-ај“, „Гугл“ и „Мета“ располагаат со ресурси да се справат со каква било тужба, додека на властите им е потребно премногу време за да реагираат.

„Постои свест дека духот не може да се врати во шишето“, вели Арон Мос, партнер во адвокатската фирма „Мичел, Силберберг и Кнап“ (Mitchell, Silberberg & Knupp) и автор на блогот „Копирајт лејтли“ (Copyright Lately). „Ваквите правни постапки траат долго.“ Најефикасната тактика е преку преговори да се постават ограничувања и да се пронајдат начини за користење на оваа технологија. Вештачката интелигенција би можела да создаде корисни алатки што би ги направиле филмовите уште подобри. Таа исто така би можела да ги намали трошоците за продукција, кои во последните години нагло пораснаа.

Актерите, сценаристите и режисерите се загрижени дека ВИ би можела да го обезвредни човечкиот труд и да ја загрози нивната егзистенција. Затоа алармираат токму во момент кога студијата почнуваат да зборуваат за примена на ВИ. Рајан Џонсон, режисерот на филмот „Нож во грб“ („Knives Out“, криминалистичка комедија со Даниел Крег од 2019 година), за „Холивуд рипортер“ изјави дека технологијата „влошува сè, на сите можни начини“. На неодамнешниот филмски фестивал во Маракеш, американската актерка Џена Ортега, јужнокорејскиот режисер и сценарист Бонг Џун-хо (чиј филм „Паразит“ од 2019 година беше првиот неанглиски филм што ја освои наградата Оскар за најдобар филм) и канадската режисерка и сценаристка Селин Сонг, исто така јавно се спротивставија на употребата на ВИ, при што Хо се пошегува дека ќе организира воена единица за да ја уништи технологијата.

Иако во моментов најранливи се холивудските работници ангажирани на помалку гламурозни работи, како анимација, визуелни ефекти и шминка, примената на ВИ би можела најмногу да ги загрози токму оние пред камерите. Студиото ги поседува правата на филмот, но не ги поседува правата на лицето на Том Хенкс или гласот на Лејди Гага. И додека за авторските права постои воспоставена правна рамка, правата на јавно појавување на името, сликата и ликот се многу помалку јасни.

Застапниците на филмските изведувачи во големите агенции, менаџерски компании и адвокатски канцеларии ги анализираат можните последици за своите клиенти. Кевин Јорн, истакнат адвокат во индустријата за забава, бара во договорите на сите негови клиенти да се вклучат клаузули што ја уредуваат употребата на дигитални реплики и синтетички ликови, за да се осигури дека студиото нема без дозвола да продолжи да ја користи нивната дигитализирана верзија во идни проекти. Тој дури поднел барање до канцеларијата за заштита на интелектуалната сопственост за да го заштити гласот на еден од своите клиенти, правен потег со неизвесен исход.

„Со ВИ доаѓаме до ситуација во која некој може да ги репродуцира вашиот глас, лице, движења, ритам на говорот - целата ваша личност - врз основа на претходни настапи или материјал собран од медиумите, без ваша согласност“, вели Јорн, чија клиентка е и Скарлет Јохансон. Актерката, која во филмот „Неа“ („Her“, 2013 година) му го позајмува гласот на ВИ-оперативен систем во кој се вљубува главниот лик, тврдеше дека „Опен еј-ај“ го имитирал нејзиниот глас за потребите на гласовниот асистент откако таа одбила да учествува во проектот (станува збор за гласовната функција за ЧетГПТ со името „Скај“, лансирана во 2024 година). Јорн смета дека ВИ претставува егзистенцијална закана што „ја урива границата меѓу личноста и фајлот“.

И покрај резервите, Јорн ги охрабрува своите клиенти да експериментираат. Актерот Метју Меконахи, уште еден негов клиент, неодамна се здружи со стартапот „Елевен лабс“ (Eleven Labs) за да го клонира својот глас. Меконахи вложил и непозната сума пари во компанијата, која би можела да им овозможи на големите ѕвезди да заработуваат уште повеќе, отворајќи нов извор на приходи. Актерот претходно беше бренд-амбасадор за дигиталната платформа за достава на храна „Убер итс“ (Uber Eats) и креативен советник во софтверската компанија „Сејлсфорс“ (Salesforce), а го позајми гласот и за лик во анимираниот мјузикл „Да пееме“ („Sing“, 2016 година). Но, што ако неговиот глас би можела да го лиценцира која било рекламна агенција или студио? „ВИ не е теоретско прашање“, вели Јорн. „Таа веќе е составен дел од Холивуд.“