Пазар на труд: Фалат 10.000 работници, а над 35.000 лица се без работа над пет години

Стапката на невработеност во Финска во април достигна највисоко ниво во овој век. Податоците на Евростат покажуваат дека изнесувала 10,7 отсто и ова е највисокото ниво од 2000 година досега.

Невработеноста расте и во Франција. Податоците на европската статистичка служба покажуваат дека во април стапката изнесува 8,2 отсто и е највисока во последните пет години.

Трендот на раст на невработеноста во Европската унија, иако незначителен, почна  лани. Во 2025 година вкупната стапка за 27 - те земји членки изнесува 6 отсто, споредено со 5,9 отсто за 2024 година.

За разлика од ЕУ, во земјава, невработеноста се намалува, но многу бавно. Од почетокот на минатата година до крајот на првиот квартал годинава, според податоците на Државниот завод за статистика бројот на  невработени се намалил за околу 2000 лица.

Летаргичен пазар на труд

Незначителното намалување на невработеноста од почетокот на оваа година е проследено со намалување и на вработеноста и на активноста на населението. Паралелно, вработувањето на црно продолжува да расте.

„Пазарот на труд влезе во зона на поинтензивна летаргичност, односно тој не реагира на растот на БДП. Неформалната вработеност повторно порасна, од веќе високите 12.7 отсто од вкупната вработеност на 13.3 отсто, и може да претставува важен – иако не единствен – показател дека особено-високото ниво на сива економија не се намалува“, напишаа аналитичарите од „Фајненс тинк“ во прегледот на податоците од првиот квартал од оваа година.

Секој трет невработен е со пониско образование

Според податоците на Евростат, во 2025 година во ЕУ, стапката на невработеност кај лицата со ниско образование достигна 10.5 отсто, во споредба со 4.7 отсто кај оние со средно образование и 3.6 отсто кај оние со високо образование.

Во земјава, податоците на Агенцијата за вработување кои се однесуваат на март оваа година покажуваат дека од вкупно 88.661 евидентирани невработени лица над 60 отсто се без или само со основно образование.

Тешко до вработување можат да дојдат и повозрасните невработени. Евиденцијата за март на Агенцијата за вработување покажува дека над 24.000 или близу третина од сите невработени се постари од 55 години.

Долгорочна невработеност – над 35.000 без работа се подолго од пет години

Според евиденцијата на Агенцијата, над 62.000 лица се сметаат за долгорочно невработени затоа што се без вработување подолго од една година. Над 35.000 лица од нив се надвор од пазарот на труд подолго од пет години.

„Имаме голем контингент работници на пазарот на труд кои се тешко вработиливи и не претставуваат атрактивна понуда. Од друга страна, постојано се бараат околу 10.000 работници. За овие слободни работни места работодавците бараат лица со високо ниво на вештини и компетенции што македонскиот пазар на труд не ги поседува. Овде станува збор за долгорочна структурна невработеност. Она што го нарекуваме фрикциска или привремена невработеност во македонскиот случај е релативно мала и затоа овој проблем треба да биде адресиран од креаторите на политиките“, вели Димитар Николоски, професор на Економскиот факултет во Прилеп за ТВ Блумберг Адрија.

Државата годинава одвои 40 милиони евра за поддршка на вработувањето

На почетокот на овој месец Владата го усвои Оперативниот план за активни програми и мерки за вработување за 2026 година. Преку него се обезбедуваат над 40 милиони евра за поддршка на вработувањето, претприемништвото и развојот на човечкиот капитал. 

Со Планот ќе бидат опфатени повеќе од 10.000 граѓани, а најголема поддршка ќе добијат младите луѓе и ранливите категории граѓани.

„Со овој план инвестираме директно во луѓето. Обезбедуваме конкретна поддршка за младите кои сакаат да започнат сопствен бизнис, за компаниите кои отвораат нови работни места, за лицата кои имаат потреба од нови вештини и квалификации, како и за ранливите категории граѓани. Нашата цел е економскиот раст да се преточи во нови можности за работа и подобар животен стандард“, истакна министерот Дурмиши при презентацијата на Оперативниот план.

Посебен акцент во Оперативниот план е ставен на развојот на претприемништвото и самовработувањето. За оваа намена предвидена е поддршка за над 2.000 лица преку мерките за самовработување, вклучително и за млади лица до 29 години, лица над 29 години и здружување на корисници во трговски друштва.

Преку овие мерки се обезбедуваат грантови до 615.000 денари за основање сопствен бизнис, како и поддршка до 1.230.000 денари за здружување на повеќе корисници во заеднички бизнис.