Нова фискална стратегија на Владата: Повисока инфлација, понизок раст на БДП

Владата ги намалува прогнозите за растот на македонскиот бруто домашен производ, а ги зголемува проекциите за инфлацијата во новата фискална стратегија за периодот 2027-2031 година. Според основното макроекономско сценарио, се очекува дека растот на БДП во 2026 година ќе биде 3,5 проценти, наместо 3,8 проценти како што беше проекцијата во условно кажано старата ревидирана фискална стратегија за периодот 2026-2030 година.

Просечната стапка на инфлација се очекува годинава да изнесува 4,5 проценти, што е речиси двојно повеќе отколку проектираните 2,5 проценти во старата фискална стратегија. 

Во новиот документ пишува дека главна причина за ваквите промени се влијанијата од конфликтот на Блискиот Исток односно растот на цените на нафтените деривати и енергентите.

„Неизвесностите кои произлегуваат од меѓународното опкружување кои се случуваат во континуиутет, а кои се особено засилени поради војната на Блискиот Исток, претставуваат исклучителен предизвик за макроекономските проекции на краток и среден рок, поради значајноста на регионот врз глобалниот пазар на енергенти, а со тоа и врз цените и достапноста на истите и нивното влијание врз останатите примарни цени и глобалните синџири за снабдување“, се наведува во стратегијата.

Инвестициите амортизер на надворешните шокови

Во Владата очекуваат инвестицискиот импулс од реализацијата на крупните инфраструктурни проекти значително да го амортизира ефектот од ограничувачките фактори кои произлегуваат од надворешните шокови и да бидат главен двигател на економската активност во 2026 година, при очекуван реален пораст од 7,2 проценти на реална основа. Се очекува позитивно влијание да имаат и реализацијата на капиталните проекти во општините, како и инвестициите во енергетскиот сектор.      

„Инвестициската активност на домашните компании се очекува да остане на високо ниво, имајќи ја предвид високата кредитна активност, поддржана од поволните средства обезбедени од Владата, како и предвидливото даночно опкружување, дигитализирање на услугите и унапредувањето на деловното окружување согласно потребите на компаниите“, пишува во стратегијата.

Раст на платите

Потрошувачката исто така се предвидува да го поддржи растот на домашната побарувачка.

„Приватната потрошувачка се очекува да забележи реален раст од 2,3 проценти во 2026 година, при што влијанието на ценовните притисоци врз доходот на домаќинствата ќе биде неутрализиран од растот на платите, зголемените пензии, но и преку владините мерки за ублажување на ценовниот шок“, се наведува во документот.

Владата очекува раст на просечната на плата во 2026 од 8,3 проценти, што е зголемување во однос на претходната проекција од 6,5 проценти. Оттаму ваквата промена ја базираат врз очекувања за зголемување на платите во одредени дејности од јавниот сектор, пред се образованието и здравството, како и понатамошен раст на платите во приватниот сектор.

Власта сега очекува стапката на невработеност да изнесува 11 проценти наместо првично планираните 10,1 проценти, а стапката на вработеност да биде 47 проценти наместо 47,3 проценти.

Во стратегијата се наведува и дека „проектираните надолни корекции на глобалниот економски раст и на надворешната побарувачка за 2026 година условуваат и понизок раст на на извозот на добра од страна на домашните компании, кој што е проектиран на 4,1 проценти на реална основа“.

 

Ризици

Од Владата посочуваат дека основното макроекономско сценарио е придружено со одредени ризици, коишто се оценуваат како надолни во однос на проектираниот економски раст.

„Можноста за продлабочување на војната на Блискиот Исток може да предизвика понатамошно зголемување на цените на енергентите и сериозно да ја доведе во прашање достапноста на истите, особено за понеразвиените земји“, наведуваат од Владата.

Според надлежните, таквата состојба може брзо да се прелее врз цените на останатите примарни производи и суровини, да доведе до нарушување на синџирите за снабдување и да ги засили инфлаторните очекувања.

„Зголеменета неизвесност и нарушената доверба на меѓународно ниво може да ги забави одлуките на компаниите за реализација на планираните инвестиции. Во однос на домашните фактори, забавената реализација на капиталните инвестиции и предвидените реформи може да го одложат очекуваното динамизирање на економската активност“, пишува во стратегијата.