Македонија дебело се офајди од глобалната златна треска

Континуираниот раст на вредноста на златото во изминативе неколку години кулминира во текот на минатата година, а според првичните сигнали од првите две недели во 2025 година веројатно цената на скапоцениот метал ќе продолжи да се зголемува и во наредните месеци. Ваквите трендови позитивно влијаат врз македонските девизни резерви, од кои дел е пласиран во монетарно злато. Имено, од почетокот на 2019 година заклучно со минатата година вредноста на златните резерви на Македонија пораснала повеќе од двапати односно од 256 милиони евра на 554 милиони евра.  

Македонија има околу 6,9 тони монетарно злато

Според податоците на Народната банка, на крајот на декември 2024 година вредноста на вкупните девизни резерви изнесува 5.019.000.000 евра и во однос на претходниот месец бележат зголемување за 99 милиони евра. Најголем дел од девизните резерви е пласиран во хартии од вредност (70,1 проценти), по што следуваат валутите и депозитите (18,8 проценти) и монетарното злато (11 проценти).

Од НБРМ за „Блумберг Адрија“ откриваат дека во изминатиов период има благо зголемување на количествата на златни резерви на Македонија, но растот на вредноста сепак најмногу се должи на поскапувањето на металот, а не на зголемувањето на количеството.

„Народната банка на Република Северна Македонија управува со околу 6,9 тони монетарно злато (односно 221.617 унци) и го одржува количеството на злато на релативно стабилно ниво од околу 10 проценти од девизните резерви, при што во изминатиот период количеството на златото се зголеми за 2.288 унци или за околу 70 килограми“, велат од Народната банка.

Оттаму додаваат дека за да може активно да се управува со златото со кое располага Народната банка, тоа се чува во странство во златни прачки што ги исполнуваат стандардите на пазарот на злато во Лондон.

„За остварување приходи, еден дел од златото се пласира во краткорочни депозити кај централни банки и првокласни странски деловни банки, при што износот се менува (вообичаено изнесува околу 50-70 проценти од вкупното злато) и зависи од пазарните услови (каматните стапки и рочноста на депозитите) под кои може да се пласира“, објаснуваат од Народната банка.

Централните банки во трка по злато

Нашите аналитичари неодамна во анализата на пазарот на стоки објавена на „Блумберг Адрија инсајт“ укажаа дека цената на златото е зголемена во последниве години бидејќи се истакнаа неговите главни карактеристики, како што се складирање вредност, безбедно штедење и резервна валута.

„Само во 2024 година (до средината на декември) цената на златото се зголеми за околу 30 проценти. Побарувачката беше силно поттикната од купувањето од страна на централните банки (најчесто од централните банки од пазарите во развој), кое продолжи во 2024 година“, информираа нашите аналитичари.

Тие не очекуваат надолна корекција на цената на златото во текот на 2025 година, туку, напротив, стремеж кон нови рекорди, иако со помали добивки отколку во 2024 година.

„Се интензивира геополитичката поставеност, што оди во прилог на цената на златото. Тоа е долгорочен двигател на побарувачката на злато и ќе биде потпора на цената на златото. Доколку дојде до промена на геополитичката слика (како што цели американскиот претседател Доналд Трамп), ќе се намали притисокот врз цената на металот. Тековната цена на златото веќе има вградена премија над проценетата објективна вредност, што укажува на можноста во цената да се вградат понатамошните ризици, како на пример разгорување на трговската војна меѓу САД и Кина“, сметаат нашите аналитичари.

Од друга страна, надолните притисоци произлегуваат од веќе нарушената достапност, поради порастот на цените во 2024 година.

Зголемен интерес за инвестирање во злато и меѓу граѓаните „Блумберг Адрија“ веќе пишуваше дека зголемен интерес за златото се забележува и меѓу македонските граѓани и компании. Од „УНИ банка“, првата банка што понуди инвестициско злато во земјава, велат дека во изминатиот период значително е зголемен интересот за златните продукти, а прометот во споредба со минатата година е двојно поголем. „Имаме купувачи од секаков профил. Најчесто се тоа физички лица, поретко компании, иако имаме склучено повеќе трансакции и со правни лица. За нив имаме и продукти за депозити, каде што на оние фирми што орочуваат позначајни износи во банката им подаруваме златни плочки од два и пет грама како еден вид додадена вредност за добрата соработка. Од физичките лица претежно се тоа бизнисмени, како и граѓани што веројатно се сѐ повеќе информирани за стабилноста на златото како инвестиција и големиот потенцијал за раст на цената допрва“, изјави Ѕвонко Станковски, директор на Дирекцијата за трезор во „УНИ банка“. И од  „Инвест метал“, овластен трговец со благородни метали, велат дека во последниве месеци се чувствува зголемен интерес за купување злато од страна на македонските граѓани, но и компании и дека количеството на злато во последните месеци е двојно поголемо во однос на лани. „Иако интересот за инвестициско злато расте, сепак македонските граѓани сѐ уште не се добро запознаени со неговите предности“, вели Мариан Рангелов од „Инвест метал“. Кога почнале со работа пред три години, првите клиенти им биле претежно македонски иселеници во странство, кои веќе знаеле дека инвестициското злато е капитал што може да го земете со себе каде било во светот и да го продадете ако имате потреба. Дополнителна предност што го прави уште попривлечно за поседување е што инвестициското злато во Македонија, но и во многу земји од светот, е ослободено од ДДВ. Потоа почнале да се интересираат и локалните граѓани и компании, па сега имаат купувачи од најразлични категории. „Имаме купувачи од дедовци и баби што купуваат монети како подарок за своите внучиња, па до фирми што вложуваат сериозни пари во златни плочки, сметајќи дека сега тоа им е најсигурна инвестиција. Имавме и клиент физичко лице што поседува повеќе станови во Скопје, акции и обврзници, но решил да направи диверзификација на своето портфолио и со злато“, додава Рангелов.