Стапуваат на сила американските царини за Канада, Мексико и Кина

Претседателот Доналд Трамп ја исполни својата закана дека ќе воведе огромни увозни царини кон Канада и Мексико и дека двојно ќе ги зголеми постоечките царини за Кина. Ова предизвика брза одмазда што ја втурна глобалната економија во продлабочена трговска војна.

Новите американски царини од 25 отсто за најголемиот дел од канадскиот и мексиканскиот увоз и зголемувањето на тарифите за Кина до 20 отсто – влијаат на околу 1,5 трилиони американски долари годишен увоз, овој потег им сигнализира на пазарите дека републиканскиот претседател е посветен да ги користи увозните царини за да собере нови приходи и да создаде работни места за домашната индустрија.

Канада возврати со зголемување на царините за американски стоки во вредност од 107 милијарди долари, додека Кина воведе царини од дури 15 отсто, најмногу за американските земјоделски пратки. Мексиканската претседателка Клаудија Шејнбаум во понеделникот рече дека нејзината влада ќе ја чека одлуката на Трамп пред да одговори со какви било одмазднички мерки и се очекува да им се обрати на новинарите во вторник наутро по локално време.

Овие потези означуваат нова фаза во проширеното економско и дипломатско ресетирање на местото на Америка во светот од страна на Трамп. Потврдата за наметнувањето на давачките ги отстранува сомнежите дека американскиот претседател всушност ќе ги изврши своите повторени закани за нарушување на глобалните економски врски за да се спротивстави на она што тој го нарекува неурамнотежена трговија.

„Ние сме во нова ера каде мантрата е заштита на пазарот, а САД го предводат патот во тоа“, рече Алиша Гарсија Хереро, главен економиство „Натиксис“ за регионот на Азија и Пацификот. „Кина возврати со фокусирање на најлојалните гласачи на Трамп во земјоделскиот сектор. Но, тоа нема да го спречи“.

Тарифите ги доведуваат американските увозни давачки на највисокото просечно ниво забележано од 1943 година, според истражувањата на Јеил. Ова би довело до дополнителни трошоци од 2.000 американски долари за домаќинствата во САД. Тоа ќе значи и значително побавен економски раст во САД, особено ако другите земји возвратат, се вели во извештајот објавен во понеделникот.

Ќе има уште царини

И Трамп навести дека доаѓаат повеќе царини, вклучително и реципрочни тарифи во април за сите трговски партнери на САД кои имаат свои давачки или други бариери за американските производи, како и секторски даноци од 25 отсто за автомобили, полупроводници и фармацевтски производи.

Трамп, исто така, рече дека работи на воведување тарифи од 25 отсто за Европската унија и дека истражува давачки за увоз на бакар и граѓа. Тарифите за челик и алуминиум исто така треба да стапат на сила на 12 март, што дополнително ќе ги погоди Канада и Мексико.

Финансиските пазари имаа голема корист од моментот кога стапија на сила тарифите – а кинеските акции дури пораснаа во текот на денот. Во пресрет на крајниот рок, акциите во САД паднаа најмногу оваа година, додека приносите на државните обврзници претходно паднаа на најниско ниво во последните четири месеци, а нафтата падна на најниско ниво во последните три месеци.

Канадската влада доцна во понеделникот објави дека ќе продолжи со сеопфатен пакет контратарифи за производите произведени во САД. Првата фаза е царини од 25 отсто на стоки во вредност од околу 30 милијарди канадски долари (20,6 милијарди долари) од американски извозници, кои ќе стапат на сила истовремено со американските давачки. Втор круг тарифи со иста стапка ќе биде поставена на производи во вредност од 125 милијарди канадски долари за три недели – список што ќе вклучува скапи предмети како автомобили, камиони, челик и алуминиум.

„Канада нема да дозволи оваа неоправдана одлука да остане без одговор“, се вели во соопштението на премиерот Џастин Трудо. Планот за одмазда е ист како оној што го објави во февруари, откако Трамп потпиша извршна наредба за царините.

Тарифите од 25 отсто кои стапуваат на сила се однесуваат на сите увозни производи од Канада и Мексико, освен канадската енергија која ќе се оданочува со стапка од 10 отсто. Тарифите на Трамп за Канада и Мексико ќе имаат особено тешки импликации за автомобилскиот сектор, индустрија со синџири на снабдување што ги опфаќаат трите земји.

Сепак, администрацијата на Трамп го одложи царинењето на евтините стоки додека не развие план за собирање приходи од тој увоз. Тоа значи дека засега Канаѓаните и Мексиканците можат да продолжат да испраќаат евтини стоки преку граница без царина.

Трамп првично најави царини за соседните земји и Кина во февруари, со намера да ги казни за, како што го нарече, неуспехот да го блокираат протокот на мигранти и дрога, како што е фентанил, преку границите на САД. И додека данокот од 10 отсто на кинескиот увоз стапи на сила минатиот месец, Трамп ги одложи даноците за увоз за Канада и Мексико до 4 март – давајќи им време да преговараат за одложување. Тоа не се случи.

„Неуспехот на двете земји да уапсат трговци со луѓе, да запленат дрога или да се координираат со американските органи за спроведување на законот претставува невообичаена и извонредна закана за безбедноста на САД“, соопшти Белата куќа на брифингот по стапувањето на сила на тарифите.

Тоа ја остава неизвесна судбината на трговскиот договор што Трамп го преговара со Канада и Мексико во неговиот прв мандат и ризикува дополнително да ја оптоварува американската економија и повторно да ја запали инфлацијата што сè уште врие.

„Одмерени“ мерки

Кина воведе царини од дури 15 отсто на американски стоки и го забрани извозот на некои одбранбени компании како одмазда за новата давачка на администрацијата на Трамп. Соја, говедско месо и овошје се меѓу производите за кои ќе има царина од 10 отсто, соопшти Министерството за финансии.

„Мерките засега се сè уште релативно одмерени“, рече Лин Сонг, главен економист за Кина во „ИНГ банка“. „Мислам дека оваа одмазда покажува дека Кина останува трпелива и се воздржува од нагли потези, и покрај неодамнешната ескалација“.

Трамп сигнализираше желба да разговара со кинескиот лидер Шји Џинпинг, но тие допрва треба да разговараат.

Новите тарифи се ризичен потег за претседател избран делумно поради незадоволството од начинот на кој неговиот претходник управувал со економијата во услови на анкети кои покажуваат дека гласачите сакаат Трамп да направи повеќе за да ја спречи инфлацијата.

Трамп ги отфрли предупредувањата од економистите дека тарифите се закануваат да го поттикнат покачувањето на цените и нема да ги обезбедат приходите што претседателот и неговите соработници ги предвидоа. Паралелно, Трамп се обидува да ја намали загриженоста за цената на пакетот за намалување на даноците од трилиони долари во Конгресот. Овој потег доаѓа во пресрет на обраќањето до Конгресот во вторник, каде Трамп ќе ги претстави своите приоритети за вториот мандат.