Компаниите низ глобалниот синџир на снабдување со полупроводници се подготвуваат за можни нарушувања што може да ги предизвика новата ескалација на трговската војна, откако Кина воведе ограничувања за извоз на ретки метали, а САД одговорија со дополнителни царини и рестрикции за продажба на софтвер кон таа азиска земја.
Кинеските мерки, кои досега се најдиректниот потег насочен кон ограничување на испораките на ретки метали, претставуваат прв сериозен обид на Пекинг да примени екстериторијална јурисдикција врз странски компании со цел да ја погоди индустријата на полупроводници – што потенцијално го загрозува производството на чипови кои се движечка сила на актуелниот бум на вештачка интелигенција. Како одговор, американскиот претседател Доналд Трамп во петокот најави воведување на дополнителни царини од 100 отсто за кинеска стока, како и извозни контроли за „свој критичен софтвер“.
Ограничувањата за ретките метали може да доведат до неколкунеделни доцнења во испораките за АСМЛ (ASML Holding NV) – единствената компанија во светот што произведува машини за најнапредните полупроводници – според извор запознаен со состојбата во компанијата, цитиран од „Блумберг“.
Висок менаџер во една голема американска компанија за чипови изјавил дека фирмата сè уште ги проценува можните последици. Најизвесниот ризик во моментов, според него, е раст на цените на магнетите кои зависат од ретки метали, а кои се клучни за синџирот на снабдување во индустријата за чипови. Изворот побарал анонимност поради деликатноста на информациите.
Претставник на друга американска компанија посочил дека тие итно се обидуваат да утврдат кои од нивните производи содржат кинески ретки метали и изразил загриженост дека новите барања за извозни дозволи може целосно да го закочат синџирот на снабдување.
Пекинг сега ги има и средствата и моќта
Сè уште не е сосема јасно кои американски софтверски производи би можеле да бидат погодени од најновата забрана за извоз што ја предложи Трамп. Во јули, администрацијата ја укина обврската за извозни дозволи за продажба на софтвер за дизајн на чипови – регулатива што беше воведена во мај како дел од поширок пакет мерки како одговор на претходните кинески ограничувања на испораките на суштински ретки метали.
Според новите кинески правила, странските компании мора да побараат одобрение за извоз на каков било материјал што содржи дури и траги од кинески ретки метали. Правилата конкретно ги посочуваат и деловите што се користат за изработка на одредени компјутерски чипови и за развој на вештачка интелигенција со можни воени примени.
„Ова се најстрогите извозни контроли што Кина ги има применето досега“, изјави Грејсилин Баскаран, директорка за критични минерали во Центарот за стратешки и меѓународни студии. „Сосема е јасно дека Пекинг сега ги има и средствата и моќта да ги принуди не само американските, туку и светските компании да се прилагодат.“
Машините за производство на чипови, како оние што ги произведуваат АСМЛ и АМ (Applied Materials Inc.), се особено зависни од ретки метали, бидејќи содржат исклучително прецизни ласери, магнети и други компоненти кои се изработуваат со овие елементи.
Најголем проблем се хемикалиите базирани на ретки метали
АСМЛ се подготвува за можни нарушувања, особено поради одредбата која бара странските компании да добијат кинеско одобрение за реизвоз на производи што содржат ретки метали од Кина, изјави извор запознаен со работењето на компанијата. Изворот додаде дека АСМЛ лобира кај своите сојузници во Холандија и САД во потрага по алтернативи. Компанијата одби да даде коментар.
„Во важниот синџир за полупроводници, новите кинески извозни ограничувања најмногу ќе ги погодат производителите на чипови кои користат хемикалии базирани на ретки метали во процесот на производство, како и производителите на опрема кои ги вградуваат овие метали во своите машини“, вели Џејкоб Фелдгојс, аналитичар за истражување на податоци во Центарот за безбедност и нови технологии при Универзитетот Џорџтаун.
Bloomberg
Некои аналитичари доведуваат во прашање колку долго може да траат овие нови ограничувања, гледајќи ги како политички потег пред планираната азиска турнеја на Трамп, за време на која требаше да се сретне со кинескиот претседател Шји Џјинпинг кон крајот на овој месец. Сè уште е нејасно како Кина воопшто би можела да го следи присуството на ретки метали на толку ниско ниво за да ги спроведе новите правила.
Сепак, потегот на Пекинг дополнително ги заостри односите со САД. Најавените царини на Доналд Трамп ќе ги зголемат даноците на увоз на многу кинески производи на 130 проценти од следниот месец – што е малку пониско од нивото од 145 проценти што важеше на почетокот на годината, пред двете земји привремено да ги намалат даноците во обид да ги обноват трговските преговори. Во петок, Трамп се закани дека може целосно да го откаже состанокот со Шји Џјинпинг, оценувајќи ги новите кинески ограничувања на ретките метали како „непријателски чин“.
„Секогаш сум мислел дека само чекаат прилика, и како и обично, бев во право! Нема никаква причина Кина да го држи целиот свет како заложник“, напиша Трамп на својата социјалната мрежа.
Повеќе контрола за Кина
Ова не е првпат ретките метали да се во центарот на трговскиот судир помеѓу САД и Кина. Откако Трамп претходно оваа година ги зголеми царините на кинескиот увоз, кинеската влада одговори со прекин на испораките на минерали кон американските компании. Двете страни постигнаа привремен договор пролетта – Трамп тогаш ги намали даноците, а Шји Џјинпинг се согласи да ја обнови испораката на суровини.
Најголемите светски производители на чипови, вклучувајќи ги „Интел“ (Intel Corp.), ТСМЦ (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. / TSMC) и „Самсунг“ (Samsung Electronics Co.,) се потпираат на АСМЛ за производство на полупроводници. „Самсунг“ и „Интел“ одбија да коментираат, додека TSMC не одговори на барањето за изјава.
Претставник од Белата куќа изјави дека владата и надлежните агенции го проценуваат можниот ефект од новите правила, кои беа воведени без претходно предупредување и кои, според неговите зборови, имаат за цел да ѝ дадат поголема контрола на Кина над глобалните технолошки синџири на снабдување.
Посебниот комитет на Претставничкиот дом на САД за Кина остро го критикуваше потегот на Пекинг, оценувајќи ги ограничувањата како „економско прогласување војна на САД“. Претседателот на комитетот, републиканецот Џон Муленар, во четвртокот изјави дека Кина „со куршум се закани на американската економија“.
Германија, најголемата економија во Европа, веќе презеде мерки за диверзификација на снабдувањето со суровини, а нејзиното Министерство за економија ги оцени кинеските ограничувања како „многу загрижувачки“. Владата соопшти дека е во тесна комуникација со погодените компании и Европската комисија за координиран одговор на ситуацијата.
Тајван главно се потпира на Европа, САД и Јапонија за набавка на ретки метали. Министерството за економски работи на Тајван во соопштение наведе дека „потребна е дополнителна проценка пред да се донесе заклучок за влијанието врз индустријата на чипови“ и дека „ќе продолжиме да ги следиме индиректните ефекти кои може да ги предизвикаат промените во цените на суровините и прилагодувањата во синџирот на снабдување“.
.webp){kind=icon}
