Реката По на историски минимум, земјоделството во северна Италија пред голем предизвик

Масимо Салвањин ги има подготвено семињата. Само не е сигурен дали да ги посее.

Следната недела овој земјоделец планира да засее боранија на семејната фарма од 600 хектари во близина на делтата на реката По во Италија. Но екстремните горештини ова лето ја загреале почвата до степен што тој стравува дека семето би можело да угине уште пред да никне.

„Земјата станува толку жешка што ризикот семето буквално да се свари кога ќе ја допре почвата е исклучително голем“, вели тој.

Низ северна Италија, фармите, фабриките и електраните кои зависат од стабилни и предвидливи водни ресурси се соочуваат со нова реалност. Климатските промени предизвикуваат реката По, двигателот на италијанската индустриска економија, да осцилира меѓу поплави и суши.

Ова ги принудува земјоделците да преиспитаат кои култури ќе ги одгледуваат, инженерите повторно да размислат како да се складира и распределува водата, а индустриите да се натпреваруваат за ресурс кој некогаш го сметале за сигурен. Додека Италија е зафатена од уште еден голем топлотен бран, предизвикот е да се приспособат бизниси градени со децении врз претпоставката дека секогаш ќе има доволно вода.

Салвањин (59) пред сеидбата се погрижил да добие гаранција од локалниот конзорциум за наводнување дека ќе има доволно вода во следните четири до шест недели. Вознемиреноста се шири низ северна Италија додека нивото на По паѓа на историски минимум.

Кај Кремона, реката на 30 јули достигна ниво од 8,59 метри под хидрометриската нула, што е за еден сантиметар пониско од претходниот рекорд поставен за време на тешката суша во 2022 година. Протокот на вода се намалил на помалку од третина од историскиот просек за овој период од годината, според Управата на речниот слив на По.

Bloomberg Mercury

Економски мотор

Со должина од околу 652 километри, По е најдолгата река во Италија. Извира во Алпите, во близина на француската граница, и се влева во Јадранското Море јужно од Венеција. Иако е значително пократка од Рајна или Дунав, во неа тече исклучително големо количество вода.

Секоја пролет, водата од топењето на снегот се насочува кон најголемиот европски регион за производство на ориз, поплавувајќи ги полињата во близина на Милано каде што се одгледуваат сорти за рижото. Реката и нејзините притоки напојуваат и речиси 900 хидроцентрали, кои се важен дел од италијанската производствена економија.

Според Управата на речниот слив, регионот на По создава околу 41 отсто од бруто-домашниот производ на Италија и 32 отсто од земјоделското производство.

Климатските промени силно влијаат врз областа околу Ферара, каде што голем дел од земјоделските површини биле создадени со исушување на мочуришта и лагуни во делтата.

Од 1950-тите години наваму, огромните мочуришта Мецано биле претворени во обработливо земјиште за јагоди, домати, пченка и шеќерна репка, при што голем дел од нив се наоѓа под нивото на морето.

За управување со границата меѓу копното и водата постојано се користат пумпи и канали кои ја одведуваат водата кога ја има премногу и ја враќаат кога ја нема доволно.

„Сѐ почесто водата доаѓа во погрешно време“, вели Стефано Калдерони, претседател на Конзорциумот за мелиорација на рамнината Ферара, кој управува со околу 4.200 километри канали и 160 пумпни постројки.

Во периодите на максимален пролетен проток, низ Понтелагоскуро кај Ферара може да поминат околу 10 милијарди кубни метри вода за помалку од две недели. Неколку месеци подоцна истиот регион очајно бара вода.

„Имаме два огромни предизвици: да управуваме со премногу вода и со премалку вода“, вели Калдерони. „Се потпиравме на природата кога требаше да се потпираме на планирање.“

Технологија и нови култури

Салвањин ја основал фармата „Порто Фелони“ пред околу 50 години. По патување во САД во 1990-тите, каде што ги проучувал модерните земјоделски технологии, вовел прецизно земјоделство на семејниот имот.

Денес подземни сензори ја мерат влажноста на почвата, а метеоролошки станици, сателитски податоци и модели за културите проценуваат колку вода трошат растенијата. Наводнувањето може да се приспособи за секој дел од нивата посебно.

Дел од овие техники потекнуваат од потоплиот и посув југ на Италија.

Никола Герарди, член на националниот извршен одбор на земјоделската асоцијација „Конфагриколтура“, научил за системите за капка по капка кај производителите на домати во регионот Фоџа во Пуља.

„Отидов кај луѓе кои веќе се соочиле со овие проблеми и развиле техники и знаење што ние едноставно ги немавме“, вели Герарди.

Земјоделците исто така ги менуваат културите што ги одгледуваат. Производството на пченка, клучна за сточарството и млечната индустрија во северна Италија, значително се намалило бидејќи бара многу вода и е чувствително на засолување.

Според Герарди, италијанското производство на пченка е околу двојно помало отколку пред две децении, додека култури поотпорни на суша, како соргото, сѐ почесто се вклучуваат во плодоредот.

Но таквите промени имаат цена.

Според Салвањин, еден хектар индустриски домати може да донесе и двојно поголем приход во споредба со еден хектар јачмен.

„Ако фармерите мора да одгледуваат јачмен само затоа што троши помалку вода, нема да можат да преживеат“, вели тој.

Недостигот на вода ги погодува и енергетските компании. Во хидроелектраната Изола Серафини на „Енел грин“ сите четири производствени единици се исклучени од 30 јули поради премал проток на реката.

Во услови на недостиг, приоритет има водата за пиење, потоа наводнувањето и производството на храна. Енергетиката доаѓа по нив.

Навлегување на морската вода

Кај Понтелагоскуро, последната голема мерна станица пред делтата, реката тече со само околу третина од вообичаениот историски проток. Тоа го зголемува ризикот од навлегување на морска вода.

Морската вода продира повеќе од 25 километри во внатрешноста, загрозувајќи ги системите за наводнување и локалните екосистеми.

Проблемот дополнително го влошува фактот што обработливите површини се наоѓаат над солени подземни води останати од старите мочуришта и лагуни. Кога нема доволно слатка вода, солта почнува да се издига кон површината, ја оштетува почвата и го отежнува одгледувањето култури.

Салвањин предупредува дека земјоделската економија која со генерации го обликувала овој дел од Италија е под сериозна закана.

Низ регионот се затвораат фарми, а младите се насочуваат кон други професии.

Тој стравува дека екстремните горештини би можеле да предизвикаат масовно напуштање на овој крај, слично на она што веќе се случило во некои планински области на Италија.

„Јас ќе продолжам да ја работам својата работа“, вели Салвањин. „Но околу мене би можела да остане пустина.“