Македонија под воден стрес: Губиме две третини од водата

Загубите на вода или таканаречената вода без приходи на глобално ниво изнесуваат над 40 отсто. Според податоците на Светската банка, тоа претставува околу 45 милиони кубни метри дневно, што е еквивалент на 45.000 олимписки базени или количество што би можело да ги задоволи потребите на 200 милиони луѓе.

Во развиените земји загубите изнесуваат до 20 отсто. Лидери во ефикасноста се Германија и Јапонија, каде што загубите на вода не надминуваат 7 отсто. Најкритична е состојбата во Хаити, каде што загубите надминуваат 60 отсто, што се должи на разорните земјотреси и урагани, кои континуирано ја оштетуваат инфраструктурата.

Македонија, без разорни земјотреси и урагани, е на нивото на Хаити. Според годишниот извештај на Регулаторната комисија за енергетика и водни услуги, неприходуваната вода лани изнесувала 63,05 отсто. Во зависност од давателот на услугата, се наведува во извештајот, уделот на нефактурираната вода се движи од 9 до 96 отсто.

„Неприходуваната вода станува сѐ поважна од аспект на заштитата на природните ресурси, а претпријатијата продолжуваат да се соочуваат со големи загуби на вода. Овој проблем директно влијае врз капацитетот на давателите на водните услуги за финансирање нови услуги, спроведување соодветно одржување, како и инвестирање во нови технологии“, се наведува во Годишниот извештај на Комисијата.

Состојбата не се подобрува

Во однос на 2024 година, нивото на неприходувана вода се намалило за симболични 0,16 отсто.

Анализата на Комисијата по региони покажува дека со години најголеми загуби на вода има во Југозападниот Регион, а најмали во Југоисточниот Регион. Скопскиот Регион е во рамките на државниот просек. Што се однесува на наплатата на вода, ефикасноста се подобрува секаде, освен во Источниот Регион.

Растат загубите на претпријатијата

Скопското јавно претпријатие за водовод и канализација, и покрај најголемата ефикасност во наплатата, има најголеми долгови. Тоа е единствено од овој тип во првата десетка најголеми должници во државата.

Според податоците на Министерството за финансии, заклучно со март годинава скопски Водовод имал достасани, а неплатени побарувања од над 14 милиони евра, а до крајот на годинава за наплата ќе достасаат над 660 илјади евра.

Во групата најголеми должници влегуваат и водоводните претпријатија од Охрид и Куманово.

Цената на водата како политичко прашање

Од Здружението на даватели на комунални услуги АДКОМ кон крајот на минатата година поднесоа инцијатива да се смени сегашниот сложен начин на утврдување на цената на водата. Во моментов Регулаторната комисија утврдува опсег на водните тарифи односно минимална и максимална цена, а одлуката за висината ја носат општинските совети.

Со оглед на тоа дека утврдувањето на цената на водата во моментов е политичко прашање, АДКОМ смета дека крајната цена треба да ја носи Регулаторната комисија за енергетика и водни услуги врз основа на реални пресметки. Таквата цена ќе овозможи и инвестиции, но и поголема финансиска стабилност на претпријатијата.

Црни прогнози

Лани е регистрирано намалување на просечната потрошувачка на вода. Од 12,92 метри куби на месечно ниво по домаќинство, просекот се намалил на 12,59 метри кубни. Сепак, анализата на податоците покажува дека во урбаните средини главно потрошувачката  расте.

Според УНЕСКО, пак, потрошувачката на вода на глобално ниво континуирано расте за еден процент годишно, а во последниот век е зголемена шесткратно.

До 2050 година повеќе од 40 отсто од светската популација би можеле да се соочат со сериозен недостиг на вода.