Жедта на алгоритмите - зошто водата станува „нова нафта“ за опстанок на вештачката интелигенција

Дали мислевте дека само живите суштества имаат потреба од вода за да преживеат? Грешите. Најголемите вештачки системи денес имаат потреба од вода повеќе од кога било, и во количества што просечниот човек тешко може да ги замисли. Еден од ентитетите што денес „пијат“ најмногу вода на планетата е токму оној што нема тело - вештачката интелигенција (ВИ). Она што некогаш беше нафтата за индустриската револуција сега е водата за дигиталната револуција.

Додека инвеститорите се борат кој ќе го има побрзиот чип, паметните пари полека се фокусираат на цевките. Без ладење, најмоќните графички процесори се претвораат во обичен куп стопен силициум за помалку од неколку секунди. ВИ, покрај големото количество електрична енергија, користи и големо количество течност, а во таа равенка водата станува невидлива, но апсолутно клучна инфраструктура без која целиот наратив за ВИ тешко може да преживее на високо ниво. Затоа најголемите инвестициски можности не нужно лежат само во софтверот или чиповите, туку и во физичката инфраструктура што овозможува нивно работење.

18 милијарди литри долг – „водениот“ проблем на „Мајкрософт“

Податоците од гиганти како „Мајкрософт“ за 2025 година и раните проекции за 2026 година се алармантни. „Мајкрософт“ призна дека до 2030 година нивната потрошувачка на вода ќе скокне за 150 проценти, а ако го изразиме тоа во бројки - зборуваме за дополнителни 18 милијарди литри вода годишно само за ладење на центри за податоци. Тоа не е трошок што лесно ќе се надмине со користење на поевтина замена, туку фундаментален влез за кој нема соодветна алтернатива и без кој инфраструктурата не може да функционира.

Проблемот? Најголемите кластери на сервери се наоѓаат во региони како Аризона или делови од Шпанија, каде што сушите се нормална појава. Причината за позиционирање во такви региони е токму поради обидот да се намали цената на земјиштето, но затоа и опортунитетниот трошок за водоснабдувањето е поголем.

Bloomberg

Тука доаѓаме до она што станува најголем ограничувачки фактор за растот на индустријата за вештачка интелигенција, најтешкиот за надминување - регулаторниот ѕид. Во ситуација кога градот мора да избере помеѓу вода за пиење за граѓаните или за ладење на вештачката интелигенција, изборот не е економски, туку правен, што го поставува прашањето за одржливоста. Тука вештачката интелигенција прво се судира со физичките ограничувања на светот што не може да се скалира со иста брзина како софтверот.

Регулаторна јамка - дали вештачката интелигенција ќе добие „приоритетен пристап“?

Сегашната регулатива во САД и ЕУ, особено преку Европскиот зелен договор и ревидираната Директива за енергетска ефикасност, веќе воведува задолжително известување за потрошувачката на вода и метрики како што е ефикасноста на водата, додека следниот чекор подразбира воведување на минимални стандарди за ефикасност што би можеле директно да го ограничат начинот на кој центрите за податоци ја користат водата.

Постои реална опасност државите да го ограничат работењето на центрите за податоци во текот на летните месеци или да го условат издавањето дозволи со докази за одржливост и ефикасност на користењето на ресурсите, но токму во овој притисок лежи најголемата инвестициска можност.

Bloomberg

Компаниите што развиваат технологија што ѝ овозможува на вештачката интелигенција да троши „помалку и подобро“, односно да ја оптимизира потрошувачката или да користи алтернативни извори како што се отпадните води, практично стануваат неопходен дел од синџирот на вредности. Во свет каде што регулаторот одредува кој може да ги користи ресурсите, таквата технологија престанува да биде прашање на ефикасност и станува услов за опстанок.

Овој проблем дополнително го комплицира фактот што решението не може да дојде само од технологијата, туку бара координација помеѓу приватниот сектор и државата, што е историски најбавниот дел од секој инфраструктурен циклус. Центрите за податоци повеќе не се само комерцијални објекти, тие стануваат дел од критичната инфраструктура, слична на енергетските мрежи или транспортните системи.

Ова го поставува прашањето дали државите во одреден момент ќе мора да ги редефинираат приоритетите и да ѝ дадат на вештачката инфраструктура статус од стратешко значење, со што ќе добијат преференцијален пристап до ресурси како што е водата. Сепак, таквата одлука носи огромен политички ризик, бидејќи директно се судира со основните потреби на населението.

Токму поради ова, единственото одржливо решение не е поголема потрошувачка, туку радикално зголемување на ефикасноста - односно премин од линеарен модел на користење на вода кон затворени системи каде што ресурсот е речиси целосно рециклиран.

Во таа транзиција лежи можноста компанијата што прва ќе понуди скалабилно, регулаторно прифатливо решение практично да стане стандард за целиот сектор.

Кој нуди решение за најголемото ограничување на вештачката интелигенција?

Каде е вистинскиот „ров“ во овој сектор? Одговорот на ова прашање не се наоѓа во можноста за поефикасно користење на водата од конкуренцијата, и токму тука доаѓаме до компаниите што веќе ја градат инфраструктурата што ќе овозможи непречено функционирање на вештачката интелигенција.

„Ексилем“ (Xylem Inc - XYL) е една од нив. На прв поглед, тоа е компанија за водоводна инфраструктура, но под површината лежи многу посложена приказна. Компанијата развива паметни системи за управување со вода што овозможуваат рециркулација и оптимизација на потрошувачката во затворени системи.

Во контекст на центрите за податоци, ова значи дека истата вода може да се користи повеќе пати, драстично намалувајќи ја потребата за нови ресурси од јавните мрежи. Токму оваа способност за намалување на зависноста од надворешно снабдување станува клучна во свет каде што регулаторот го ограничува пристапот до вода, додека нивната предност, покрај технологијата, лежи во нивната позиција, бидејќи се наоѓаат точно помеѓу регулаторот и големите технолошки компании, што им дава стратешка важност што пазарот само што почнува да ја препознава.

Од инвестициска страна, „Ексилем“ моментално изгледа како релативно рационално вреднувана компанија. Нивниот коефициент P/E (цена/заработка) е околу 30,97, што е практично во согласност со просекот во индустријата од околу 30,24 и сугерира дека пазарот веќе ја препознава оваа приказна, но не ја „преплатува“, односно, со други зборови, инвеститорите моментално не плаќаат премија за иден раст, но не добиваат попуст, што ја позиционира оваа акција како стабилно, инфраструктурно „јадро“ во рамките на пошироката приказна за вештачката интелигенција.

Bloomberg

Од друга страна, „Вертив Холдингс“ (Vertiv Holdings Co - VRT) игра сосема поинаква, но подеднакво важна улога. Додека „Ексилем“ го решава проблемот со ефикасноста на водата, „Вертив“ го решава проблемот како да се донесе таа вода таму каде што е најпотребна - директно до изворот на топлина. Нивната технологија за ладење со течност, особено системите „direct-to-chip“ (директно до чип), претставува еволуција во начинот на кој се ладат модерните процесори, наместо ладење на целата просторија, ладењето е фокусирано на самиот чип, што значително ја зголемува ефикасноста и ја намалува вкупната потрошувачка на ресурси.

Во соработка со компании како „Енвидија“ (Nvidia), „Вертив“ станува дел од самата архитектура на системот за вештачка интелигенција, што им дава огромен оперативен „ров“, додека растот на нивниот „ backlog“ (вредноста на веќе договорените, но сè уште неиспорачаните работни места) не е случајност, туку директна последица на фактот дека без нивната инфраструктура, следната генерација на чипови за вештачка интелигенција едноставно не може да функционира одржливо.

Сепак, за разлика од „Ексилем“, „Вертив“ на прв поглед изгледа значително поскап. Нивниот коефициент цена/заработка е околу 80,74, што е повеќекратно над просекот во индустријата од околу 30,24 и самостојно би можело да укажува на преценување. Сепак, таквото вреднување е оправдано од пазарот преку значително повисока профитабилност, поточно повратот на капиталот (ROE) кој е околу 41,81 проценти, во споредба со просекот во индустријата од околу 19,83 проценти. Ова значи дека инвеститорите плаќаат не само за раст, туку и за квалитетот на тој раст, односно способноста на компанијата да генерира натпросечни поврати на инвестираниот капитал во сектор кој штотуку влегува во фаза на експанзија.

Можност што пазарот ја игнорира

Тезата за инвестирање е едноставна - за да се одржи глобалната мрежа во следната деценија, потребно е да се инвестираат 6,5 билиони долари во инфраструктура. Сепак, она што пазарот продолжува да го потценува е фактот дека оваа инфраструктура не е само дигитална - таа е длабоко физичка. Вештачката интелигенција не може да расте ако нема како да се олади, а еден од начините за ладење е со користење на вода.

 

Додека многумина се прашуваат дали вештачката интелигенција ќе може да ги оправда моменталните високи инвестиции во инфраструктура, вистинското прашање лежи на друго место - кој ги контролира ресурсите потребни за вештачката интелигенција дури и да ја оправда својата моментална позиција? Компаниите што управуваат со ефикасноста, дистрибуцијата и рециркулацијата на водата стануваат еден вид „наплатна рампа“ на патот кон вештачката интелигенција, а во денешниот свет каде што ресурсите се оскудни, оној што го контролира протокот не само што ја контролира инфраструктурата, туку и профитот.