Како Трамп гради своја нафтена империја

Ајде да ја направиме математиката. Почнете со производството на нафта во САД и додајте ја Канада. Потоа вклучете ја Венецуела и остатокот од Латинска Америка, од Мексико до Аргентина и сите земји помеѓу нив: Бразил, Гвајана, Колумбија. Сакале или не, сите тие живеат под „Доктрината Донро“ — сè поагресивната сфера на влијание на Вашингтон над Америка. Заедно, тие учествуваат со речиси 40 отсто од светското производство на нафта.

Потоа станува прашање на избор на зборови за да се опише што ќе направи американската администрација со сите тие барели. Таа може да се обиде да воспостави директна контрола, како во Венецуела, или да надгледува, влијае и едноставно да ги ужива придобивките од производството. Каков и да е терминот, претседателот Доналд Трамп сега има своја сопствена нафтена империја.

И зборувам за вистински барели што веќе течат на пазарот, а не за подземни резерви за чие развивање би биле потребни време и пари. Со вакви ресурси, Трамп има економска и геополитичка алатка каква што ниту еден американски претседател немал уште од времето на Френклин Д. Рузвелт во 1940-тите. Дома и во блиското соседство, неговата земја може да црпи од огромно море нафта.

Импликациите од добивањето неограничен пристап до резервите на Венецуела, најголемите во светот, веднаш беа јасни за сите во енергетскиот и стоковниот бизнис, особено за американските противници. Олег Дерипаска, руски олигарх под американски санкции, тоа добро го сумираше во саботата: Вашингтон би имал средства да ја задржи цената на нафтата околу 50 долари за барел — што му дава победничка позиција во иднина против секој што би се обидел да ја подигне цената со ограничување на понудата. Пратеникот на Кремљ, Кирил Дмитриев, изјави дека преземањето на власта во Венецуела нуди „огромна предност“ врз глобалниот енергетски пазар.

Bloomberg

Фактичката контрола врз нафтеното богатство на Западната хемисфера претставува геополитичка пресвртница. Со децении, американскиот воен авантуризам беше ограничен од влијанието што секоја војна би го имала врз цените на енергијата. Денес Белата куќа има примат над сојузници и противници кои произведуваат нафта — без разлика дали станува збор за Саудиска Арабија или Иран, Нигерија или Русија.

Изминатите 18 месеци веќе покажаа што значи ова ново богатство од јаглеводороди за американската надворешна политика. Администрацијата на Трамп презеде чекори што некогаш беа незамисливи: од бомбардирање на ирански нуклеарни постројки до помагање на Украина да таргетира руски рафинерии за нафта. Фаќањето на Николас Мадуро од неговото скривалиште во предградијата на Каракас беше најшокантниот пример досега за тоа што се случува кога нафтата повеќе не го ограничува Пентагон.

А преземањето на нафтата на Венецуела ѝ дава на САД уште еден адут: можноста да одбие понуди за пристап до нафтени богатства. Со месеци Кремљ ги нуди своите резерви како мамка во разговорите со Белата куќа. Трамп сега може да му каже на Владимир Путин дека не му се потребни неговите сибирски полиња. Има повеќе од доволно.

Не му препишувајте ја целата заслуга на Трамп, па дури ни поголемиот дел од неа. Тој е на власт во вистинско време. Американската нафта ќе доживуваше подем и без него, благодарение на богатствата од американски шкрилици, тешката канадска нафта и откритијата во земји како Бразил и Гвајана. Корист од тоа имаа и поранешните претседатели Џо Бајден и Барак Обама.

Bloomberg

Она што Трамп го направи е да го стави целото тоа нафтено богатство под безбедносниот чадор на Вашингтон. Повеќе од 200 години откако американскиот претседател Џејмс Монро ја прогласи Латинска Америка за сфера на влијание на Белата куќа, создавајќи ја Монроовата доктрина, Трамп ја ажурира за 21 век — оттука и полу-шеговитиот назив „Донро“. Овојпат, голем дел од приказната се природните ресурси.

За новата американска надворешна политика, секоја нафтено богата земја во Латинска Америка е важна, но наградата што ја претставува Венецуела е огромна. Ова не е поради нејзиното сегашно производство: со околу милион барели дневно, таа произведува значително помалку од Бразил. Причината е во тоа што некогаш произведуваше — повеќе од 3,7 милиони барели дневно на својот врв во 1970 година — и би можела повторно да го постигне тоа.

Геологијата постои. Сè што е потребно за да се отклучи нафтеното богатство на земјата се капитал, време и напор. Во еден момент во 1990-тите, Каракас имаше план прво да го зголеми производството на 5 милиони барели дневно, а потоа на 6,5 милиони. Доаѓањето на Уго Чавес, а потоа и на Мадуро, стави крај на тоа. Може ли Венецуела повторно да ги таргетира тие нивоа? Да. Дали би се постигнале наскоро? Тешко. Дали е можно тоа да се случи во следните пет години? Исто така малку веројатно.

Но на светот денес не му е потребна дополнителната венецуелска нафта — ниту следната година, ниту пак во 2027 или 2028 година. Таа ќе биде потребна во раните 2030-ти. А до тогаш, ако Трамп е во право дека Каракас ќе соработува, венецуелското производство на нафта може да биде многу поголемо.

На многу начини, пост-Мадуро поредокот кон кој Трамп очигледно се стреми — привремено преземање на власта од поранешната заменичка на режимот, Делси Родригез, во форма на мека диктатура, или „диктабланда“ — сосема им одговара на американските нафтени компании. Таа веќе ја стабилизираше економијата на својата земја со примена на одредена пазарна ортодоксија. Засега, игнорирајте ги нејзините протести против американскиот напад. Голем дел од тоа е местенка за домашната јавност.

Очигледно е дека Трамп има високи очекувања од неа. „Ќе ги ангажираме нашите многу големи американски нафтени компании — најголемите каде било во светот — да влезат, да инвестираат милијарди долари, да ја поправат сериозно оштетената инфраструктура — нафтената инфраструктура — и да почнат да ѝ носат пари на земјата“, изјави Трамп на прес-конференција во саботата. Неколку часа претходно, во интервју за „Фокс њуз“ (Fox News), тој рече дека САД ќе бидат „многу силно вклучени“ во венецуелската нафтена индустрија.

Со текот на годините научивме да ги третираме изјавите на Трамп со претпазливост. Но во својот втор мандат, тој реализираше многу од она со кое се закануваше. Ако вели дека САД ќе бидат вклучени во венецуелската нафта, земете го тоа буквално. Можеби потфатот нема да биде толку грандиозен или толку профитабилен како што тој тврди. Но тоа не значи дека нема да се случи. Нафтата на земјата сега е дел од една нафтена империја што се протега од Алјаска до Патагонија — целосно под туторство на Вашингтон.

 

 

*Хавиер Блас е колумнист на Bloomberg Opinion кој пишува за енергија и стоки. Тој е коавтор на The World for Sale: Money, Power and the Traders Who Barter the Earth’s Resources.

**Оваа колумна ги одразува личните ставови на авторот и не мора нужно да го одразува мислењето на редакцискиот одбор или на Bloomberg LP и неговите сопственици.