Кои се целите на Трамп преку отстранувањето на Мадуро од Венецуела?

Во водењето на повеќемесечна воена кампања за заплашување против Венецуела, која на 3 јануари кулминираше со апсењето и отстранувањето на претседателот Николас Мадуро, САД понудија разновиден и еволуирачки сет на оправдувања. Со апсењето на Мадуро и објавувањето на плановите за негово гонење во САД, официјалните лица тврдеа дека тој бил вмешан во трговија со дрога. Но, американскиот претседател Доналд Трамп јасно стави до знаење дека има планови во врска со нафтените ресурси на Венецуела. А отстранувањето на Мадуро од власт би можело да понуди дополнителни интереси на неговата администрација.

Кои се целите на администрацијата на Трамп?

Трамп и високи претставници на администрацијата велат дека нивната главна цел е да го спречат протокот на нелегални наркотици во САД. Според изјавите на административците, владата на Мадуро е „нарко-држава“ што им овозможува на картелите да тргуваат со фентанил и кокаин во земјата. Администрацијата го обвини самиот Мадуро дека на највисоко владино ниво ја организира венецуелската трговија со дрога, обвинение што беше основа на обвинението од 2020 година за време на првата администрација на Трамп. Американските претставници го окарактеризираа Мадуро, кој ја презеде функцијата во 2013 година, како нелегитимен лидер кој претставувал директна закана за националната безбедност на САД.

Во последните месеци овој наратив беше темел за драматични воени операции: зголемување на воени бродови, авиони и војници во близина на Венецуела, напади врз бродови во Карибите и Пацификот за кои САД тврдат дека биле управувани од картели, таен напад врз наводен објект за трговија со дрога и блокада на санкционирани танкери за нафта што одат до и од земјата. Потоа следеа и серија воздушни напади врз Венецуела, па и апсењето на Мадуро и неговата сопруга на 3 јануари.

Администрацијата на Трамп соопшти дека блокадата - и другите мерки што ги презеде за да го ограничи извозот на нафта од Венецуела - ги прекинаа приливите на приходи што ги финансираат групите за трговија со дрога. Но, во последните недели Трамп јасно ја искажа и својата желба за пристап до венецуелската нафта. „Ќе ја вратиме нафтата што, искрено, требаше одамна да ја вратиме“, рече тој по апсењето на Мадуро. Венецуела има најголеми резерви на нафта во светот.

Каква улога игра Венецуела во протокот на нелегални дроги во САД?

Во септември 2025 година Трамп им кажа на американските воени претставници дека секој пресретнат брод што ја напушта Венецуела носел доволно дрога за да убие 25.000 Американци, опишувајќи ги пратките како „претежно фентанил и други дроги“.

Синтетичкиот опиоид фентанил бил причина за околу 48.000 од 80.000 смртни случаи од предозирање во САД во 2024 година. Сепак, американските власти велат дека Венецуела игра мала или никаква улога во протокот на фентанил во САД. Фентанилот речиси целосно се произведува во Мексико, каде што картели како што се Синалоа и Халиско Нова Генерација го синтетизираат користејќи хемикалии увезени од Кина. Мексико е главен извозник на дрога во САД.

Администрацијата на Трамп, исто така, ја обвини владата на Мадуро дека наводно е предводник на една од најголемите мрежи за трговија со кокаин во светот. Кокаинот беше причина за околу 22.000 смртни случаи од предозирање во САД во 2024 година. Улогата на Венецуела во трговијата со кокаин е позначајна, но сепак ограничена. Земјата служи како транзитен центар за кокаинот што се одгледува и преработува во Колумбија, Боливија и Перу, според Канцеларијата на ОН за дрога и криминал. Но, се верува дека само мал дел од кокаинот што минува низ венецуелските рути е наменет за САД. Поголемиот дел од кокаинот што влегува во САД доаѓа преку Мексико, според податоците на американското Биро за борба против дрога.

Зошто Трамп тврди дека САД ја заслужуваат нафтата на Венецуела?

Уште од пред еден век американските нафтени компании беа главните архитекти на нафтената индустрија на Венецуела, градејќи ја земјата во водечки американски снабдувач. Индустријата беше национализирана во средината на 1970-тите и повторно отворена за странски инвестиции во 1990-тите. Влијателниот претходник на Мадуро, Уго Чавез, во 2007 година ги експроприраше големите американски нафтени проекти. „Ексон Мобил“ (Exxon Mobil Corp.) и „Коноко Филипс“ (ConocoPhillips) се повлекоа, а подоцна добија големи меѓународни арбитражни пресуди за запленување на нивните средства.

Depositphotos

 

„Шеврон“ (Chevron) беше единствената американска нафтена компанија што остана во Венецуела. Компанијата со седиште во Хјустон моментално има ограничена лиценца од Министерството за финансии на САД за работа во четири заеднички потфати со државната „Петролеос де Венецуела“ (Petróleos de Venezuela SA).

Во објава на социјалните мрежи на 17 декември заменик-шефот на кабинетот на Белата куќа, Стивен Милер, ги окарактеризира експропријациите како неправда против САД. „Американската пот, генијалност и труд ја создадоа нафтената индустрија во Венецуела“, напиша Милер. „Нејзината тиранска експропријација беше најголемата регистрирана кражба на американско богатство и имот“.

По операцијата на 3 јануари, Трамп рече дека Венецуела „ја украде нашата нафта. Тие ја презедоа... и ние направивме нешто во врска со тоа“.

Што друго добива администрацијата на Трамп од укинувањето на режимот на Мадуро?

Администрацијата на Трамп се противи на тоа дека во САД се присутни околу 700.000 венецуелски имигранти кои за време на претседателствувањето на Џо Бајден добија заштита што им дозволува да останат. Тие се дел од масовниот егзодус на околу 7,7 милиони луѓе, предизвикан од колапсот на економијата на Венецуела и авторитаризмот на Мадуро.

Администрацијата на Трамп презеде чекори за укинување на заштитата на имигрантите, но се соочи со правни предизвици. Доколку условите во Венецуела се подобрат во отсуство на Мадуро, веројатно многу од имигрантите ќе се вратат дома, поштедувајќи ја администрацијата на Трамп од предизвиците за нивно присилно отстранување.

Соборувањето на Мадуро е од корист и за целта на администрацијата на Трамп да ја поткопа комунистичката влада на Куба, што е приоритет особено за државниот секретар Марко Рубио, син на кубански емигранти. Под водство на Мадуро, Венецуела ја поддржа економијата на Куба со евтина нафта. „Да живеев во Хавана и да бев во владата, ќе бев загрижен“, рече Рубио на прес-конференција по операцијата на САД за отстранување на Мадуро.