Мерц повика на создавање „европски Волстрит“ за заедничко тргување со акции

Германскиот канцелар Фридрих Мерц повика на создавање паневропска берза што би служела како заеднички пазар за тргување со акции низ целиот континент.

Долго време поделениот пазар на капитал во Европската Унија се смета како пречка за раст и иновации во блокот од 27 земји, каде што инвестициите заостануваат зад оние во САД и Кина. Регионoт моментално има десетици примарни берзи – од делумно државната берза во Варшава до БМЕ (BME) во Шпанија, што е во сопственост на СИКС (SIX Group AG).

Претходните обиди да се поврзат европските пазари на капитал дадоа малку резултати. Иако повикот на Мерц за „вид на европска берза“ е досега најсилен израз на поддршка за идејата, нејзиното остварување би се соочило со сериозни политички и технички пречки.

Зошто Европа би создавала обединета берза?

Европа тешко се натпреварува со САД и Азија кога станува збор за најбрзорастечките индустрии. Континентот сè уште нема создадено сопствени лидери во новите стратешки области, како што е вештачката интелигенција.

Дел од проблемот е тоа што европските компании, особено во технолошкиот сектор, потешко обезбедуваат капитал во споредба со меѓународните конкуренти. Мерц изјави во Бундестагот дека на компаниите во регионот им е потребен „доволно широк и длабок европски пазар на капитал, за да можат подобро и побрзо да се финансираат“.

Во последните години неколку од најпознатите европски компании решија да ги котираат своите акции во САД. Меѓу нив е шведскиот гигант за модели на плаќање „купи сега – плати подоцна“, „Кларна“ (Klarna Group Plc), кој во септември дебитираше на Њујоршката берза.

Компаниите ги привлекуваат поголемата ликвидност и повисоките берзански вреднувања во САД, кои им овозможуваат полесно да собираат средства за истражување и раст. На крајот на октомври акциите во индексот S&P 500 се тргуваа по вредности речиси 23 пати поголеми од очекуваната добивка за следните 12 месеци, додека кај Stoxx Europe 600 односот беше околу 15 пати, што претставува премија од повеќе од 50 отсто во корист на американскиот пазар.

Европските акции се евтини во споредба со американските
Индексот S&P 500 на крајот на октомври се тргуваше со премија од повеќе од 50 отсто во однос на Stoxx Europe 600

Bloomberg

Создавањето заедничка европска берза би можело да помогне да се забави одливот на компании кон САД, бидејќи поголема и обединета берза би обезбедила подлабок базен на инвеститори во споредба со сегашните честопати плитки пазари на капитал во регионот. Таквиот проект би можел да претставува и конкурентски ризик за Лондонската берза (London Stock Exchange), која е најголем трговски пазар во Европа според пазарната капитализација.

Дали Мерц предлага корпоративно спојување на европските берзи?

Германскиот канцелар не наведе детали, но тоа е една можна интерпретација. Франкфуртската „Дојче берза“ (Deutsche Boerse AG) и „Евронекст“ (Euronext NV), која меѓу другото управува со берзата во Париз, би можеле да бидат потенцијални кандидати, имајќи ја предвид улогата на Германија и на Франција како мотор на европската интеграција. Некои други берзи во регионот, како оние во Стокхолм и Мадрид, се во сопственост на компании со седиште надвор од Европската Унија.

За реализација на таква идеја би била потребна согласност и од акционерите и од регулаторите. Политичарите и антимонополските власти досега покажаа воздржаност кон големи спојувања, а останува неизвесно дали нивниот став ќе се промени.

Европската комисија во 2012 година го блокира обидот за спојување на Њујоршката берза Евронекст (NYSE Euronext) – тогашната матична компанија на „Евронекст“ – и „Дојче берза“, со образложение дека тоа би довело до „квазимонопол“.

Комисијата исто така изрази загриженост за конкуренцијата и во 2017 година, кога го одби предлогот за здружување на „Дојче берза“ и Лондонската берза, во период кога Обединетото Кралство се подготвуваше за излез од ЕУ.

Како европските берзи реагираа на предлогот на Мерц?

„Евронекст“ е подготвена да придонесе за „следното ниво на консолидација на пазарите во Европа“, изјави извршниот директор Стефан Бужна, кој наедно го истакна и интересот на компанијата за купување на операторот на Атинската берза (Athens Stock Exchange).

„Дојче берза“ зазеде поинаков став и во соопштение повика на подобра регулатива и структурни реформи со цел европските пазари да станат поконкурентни.

Главниот извршен директор на Германската берза, Стефан Лајтнер, укажа на потребата да се концентрираат поделените европски пазари и да се подобри ликвидноста. Тој нагласи дека Европа треба да се фокусира на враќање на капиталните текови кон „транспарентни пазари“ наместо кон т.н. „dark pools“ – системи што им овозможуваат на институционалните инвеститори да тргуваат со хартии од вредност надвор од берзите, без значително влијание врз цените на акциите.

Дали спојувањата на европските берзи навистина би ѝ помогнале на ЕУ?

Во извесна мера, да. Бужна изјави дека компаниите котирани на берзите на „Евронекст“ во Амстердам, Брисел, Даблин, Лисабон, Милано, Осло и Париз имаат корист од единствениот систем на ликвидност и заедничката технолошка платформа на компанијата.

Но „Дојче берза“ повторно посочи на проблемите со недоволната побарувачка од инвеститорите и фактот дека Европа останува „најподелениот и најмалку транспарентен пазар“, каде што само околу 30 отсто од тргувањето со акции се одвива на транспарентни берзи.

Сè уште не е јасно колку би помогнало спојувањето на берзите во пренасочување на ликвидноста од „dark pools“ назад кон традиционалните пазари.

Покрај тоа, постојат и други пречки за целосна интеграција, како што се големиот број различни даночни режими во земјите на Европската Унија.

Дали пообединет пазар на акции би ѝ помогнал на економијата на ЕУ?

Да, доколку успее да насочи дел од трилионите евра што претпазливите европски штедачи ги држат во класични банкарски сметки кон повисокоприносни хартии од вредност на компании. Поддржувачите на реформите на пазарот на капитал често истакнуваат дека е потребно да се „отклучи“ поголем ризичен капитал преку насочување на пензиските фондови и заштедите кон акциите.

Според извештај подготвен од Марио Драги, поранешниот претседател на Европската централна банка (ЕЦБ), ЕУ има потреба од дополнителни годишни инвестиции до 800 милијарди евра (околу 933 милијарди долари) за справување со предизвиците поврзани со климатските промени, технолошките трансформации и геополитичките ризици.

Што прават политичарите за да ги подобрат пазарите на капитал во ЕУ?

ЕУ веќе една деценија ја разгледува идејата за унија на пазарите на капитал (Capital Markets Union), за полесно движење на капиталот меѓу земјите членки. Враќањето на претседателот Доналд Трамп во Белата куќа годинава внесе нов импулс во овој бавно напредувачки проект, бидејќи неговата агенда „Америка на прво место“ ги истакна ризиците од прекумерната зависност од САД и нивниот капитал.

Претседателката на ЕЦБ, Кристин Лагард, е меѓу оние што повикуваат на побрзо дејствување.

Блокот моментално работи на воспоставување т.н. унија на заштеди и инвестиции (Savings and Investment Union). Но сè уште е тешко да се постигне договор за многу детали, особено околу јакнењето на надлежностите на европскиот пазарен регулатор.

Во септември Европската комисија објави планови за подобрување на финансиската писменост на граѓаните и воведување „план за штедни и инвестициски сметки“ што ќе го поедностави инвестирањето и ќе го направи подостапно.

Минатата година блокот го усвои Законот за листирање на ЕУ (EU Listing Act) во обид да ги усогласи регулаторните рамки и да им овозможи на компаниите полесно да излегуваат на берза. Мерките постепено се применуваат низ земјите членки.