Со среќа втора година Трамп 2.0: Продолжена плима, осека или цунами на берзите?

Да можеа да зборуваат американскиот долар и златото веројатно веќе ќе беа во кавга околу економските политики на Доналд Трамп во првата година од неговиот втор мандат како претседател на САД. Тие се главна причина што во изминатиов период скапоцениот метал сјае како никогаш досега, а главната светска валута ја губи вредноста.

Годината што измина беше полна со нестабилност пред сѐ поради обидот на Трамп да ги реструктурира глобалните трговски текови во корист на САД и преку новите царински давачки да изврши притисок врз трговските партнери. Агресивните политики на меѓународен план и притисоците врз Фед доведоа до недоверба во доларот и вртење кон златото како засолниште, но и значителни промени на вредноста на биткоинот.

И покрај притисокот врз приносите предизвикан од намалената доверба во доларот, приносите на американските 10-годишни обврзници опаѓаа, делумно поради циклусот на намалување на каматните стапки, а делумно поради неизвесноста околу развојот на пазарот на среден рок.

Инвеститорите во акции можат да бидат задоволни од тоа како пазарите ја пребродија првата година од неговиот мандат, со оглед на рекордниот раст на водечките акциски индекси. Дискутабилно е што растот на индексите е главно поттикнат од големите технолошки компании и нивните ветувања за вештачката интелигенција, кои допрва треба да се материјализираат во зголемени приходи, профит и, уште поважно, засилен економски раст во САД. Аналитичарите се поделени околу ова прашање, а ставовите одат од крајност во крајност – од меур до економски бум.   

    

 

Ќе се чекаат дефинитивни резултатите од тарифите во 2026 година, но...

Како што објави „Блумберг“, најважно е што трговската војна сè уште не предизвикала сериозни последици, иако царините со мали приспособувања остануваат во сила. Всушност, поголемиот дел од светот побрза да се договори со Трамп наместо да влезе во трговска војна.

„Исто така, царините имаа драматично влијание врз приходите на американската влада, при што месечните приходи од царини достигнаа 30 милијарди долари во октомври. На почетокот на годината изнесуваа 5 милијарди долари. Тоа малку ја ублажува загриженоста за дефицитот и им дава на царините чувство на трајност; тие постигнуваат нешто“, наведува „Блумберг“.

Оттаму посочуваат дека иако новите царини може да влијаат врз обемот на продажба на одредени производи односно нивно поскапување во САД, тие засега имаат изненадувачки мало влијание врз целокупните податоци.

Инфлацијата можен проблем

Сепак, инфлацијата останува критично прашање. Таа се зголемува, а царините почнуваат да се чувствуваат - но тоа останува придушено. Главната бројка, намалена на 2,3 проценти во текот на оваа година, сега се врати на 3 проценти. 

Истражувањето на Алберто Кавало и Џаја Вен од универзитетот „Харвард“ покажува дека царините ги зголемуваат цените за потрошувачите. Според истражувањето на „Харвард“ од минатата година, увезените стоки се поскапи за  6,6 проценти, додека цените на домашните стоки се зголемени за речиси 3,8 проценти.

„Останува ризикот компаниите да снемаат начини да ги заменат царинетите стоки, што дополнително ќе ја зголеми инфлацијата“, наведува „Блумберг“.

Сегашниот план на администрацијата да ја „загрее економијата“ и да изврши притисок врз Федералните резерви да ги намали каматните стапки ги влошува овие ризици.

Што покажува историјата?

Иако Трамп е веројатно еден од најнепредвидливите претседатели на сите времиња, инвеститорите, аналитичарите и пазарните стратези честопати се обидуваат да го искористат минатото за да бараат индиции во врска со тоа што би можело да се случи во иднина, според објавата на „Мотли Фул“ (The Motley Fool), која ја пренесе Насдак.

„Дали берзата ќе порасне или ќе се урне под претседателот Трамп во 2026 година? Историјата нема да ни каже со сигурност, но еве што покажува дека може да се случи“, се наведува во објавата.

Во неа се презентираат наоди од истражувањето на „Чарлс Шваб“ во кое е изваден просек од движењето на индексот S&P 500 во секоја година од мандатите на поранешните американски претседатели. Така, во првата година од мандатите просекот изнесува 6,7 проценти, во втората година 3,3 проценти, во трeтата година 13,5 проценти, а во четвртата година 7,5 проценти.

„Ако овие податоци се точни, тогаш 2026 година - втората година од вториот мандат на Трамп - би можела да биде тешка година за берзата“, се наведува во објавата.

Слични резултати покажува и истражувањето на „Барклис“. Во него се наведува дека и покрај охрабрувачките приноси во првата година, историските податоци вклучуваат аларм за претстојната втора година од мандатот. Според прегледот на податоците од 1927 година наваму, втората година од мандатот на американските претседатели (т.е. годината на среднорочните избори) најчесто е годината со најниски просечни и средни приноси за индексот S&P 500.                      

Продолжување на позитивниот замав во 2026 година, но постојат ризици Годинава се покажа како динамична и нестабилна. Пазарите ја започнаа годината под притисок од новите тарифни политики на Трамп, но подоцна силно закрепнаа, движејќи се кон солидни добивки, коментира Матеј Вујаниќ, аналитичар за макроекономија и пазари на капитал во „Блумберг Адрија“. „Уште еднаш, пазарните перформанси во голема мера беа поттикнати од мала група мегакапитализирани технолошки и ВИ-компании, туркајќи ја концентрацијата на пазарот на историски високи нивоа. Првите 10 компании во S&P 500 сега сочинуваат приближно 40 проценти од вкупната тежина на индексот, што предизвикува загриженост за одржливоста, особено поради зголемениот сооднос цена/заработка на индексот“, наведува Вујаниќ. Гледајќи напред кон 2026 година, од нашиот аналитички тим очекуваат позитивниот замав да продолжи, иако нагласуваат дека ризичната средина останува многу чувствителна. „Клучните ризици вклучуваат потенцијална нестабилност во макроекономските индикатори, како што се ненадеен пораст на инфлацијата или нагло заладување на пазарот на трудот“, вели Вујаниќ. Тој додава дека уште позначајно влијание би можело да има намалувањето на перспективите или забавувањето на капиталните расходи кај големите технолошки и ВИ-компании, со оглед на нивната голема концентрација. „Секоја слабост би можела брзо да се прошири на поширокиот пазар“, вели Вујаниќ. На страната на фиксниот приход, од нашиот тим очекуваат континуиран пад на приносите од државните обврзници на САД, поддржан од тековниот циклус на намалување на стапките на Федералните резерви. „Заладувањето на пазарот на трудот и умерената инфлација го зајакнуваат овој тренд, со веројатност за уште едно намалување на стапките до почетокот на 2026 година. Ограниченото ново издавање државни обврзници, потенцијалните регулаторни приспособувања што го отклучуваат капиталот на банките преку промени на СРЛ-правилата и пониските каматни стапки треба да помогнат во спречувањето значителен пораст на приносите следната година“, вели Вујаниќ.

 

Предупредувања за меур   

Гувернерот на Банката на Англија, Ендрју Бејли, во октомври годинава предупреди дека берзанскиот меур би можел да пукне, бидејќи расте стравот од зголемената вредност на компаниите за вештачка интелигенција. Како што објави „Телеграф“, тој им пишал на колегите од Г20 за да го вклучи алармот за несовпаѓањето помеѓу растечките цени на средствата и слабиот глобален економски раст.

„Иако повеќето јурисдикции забележаа закрепнување на финансиските пазари во последните месеци, процените на средствата што произлегуваат од тоа сега би можеле да бидат во спротивност со неизвесната економска и геополитичка перспектива, оставајќи ги пазарите подложни на неуредно приспособување“, напишал Бејли.

Ова доаѓа само неколку дена откако Банката на Англија предупреди за „растегнати“ процени на берзите, особено за пренадуените технолошки компании.

Предупредувања за можен меур од вештачката интелигенција стануваат сѐ почести, што не значи дека американската администрација односно Трамп би биле „дежурните виновници“ доколку дојде до пукање. Всушност, многу поважно за Трамп е следната година да покаже позитивни ефекти од новите тарифи односно многу повеќе средства во американскиот буџет, намалување на трговскиот дефицит и евентуално намалување на јавниот долг, а притоа главната битка ќе биде како да се заузди инфлацијата во некакви нормални рамки и да се обезбеди економски раст, кој нема да се базира само на технолошките компании.