Влијае ли нафтениот шок предизвикан од војната во Иран врз пазарот на капитал во Македонија е прашање што заслужува внимание ако се земе предвид дека Македонскиот берзански индекс (МБИ10) во вторникот (10 март 2025 година) падна на 9.886 поени, што е убедливо најниско ниво во изминатава година и далеку од историскиот максимум од 11.050 поени постигнат на 21 јануари минатата година. Воените дејствија во Иран имаа негативно влијание на светските берзи кадешто во минатата недела имаше пад на вредноста на најголемите акциски индекси.
Сепак влијанието на глобалните случувања на домашниот пазар на капитал треба да се земат со резерва бидејќи повеќе пати се покажало дека тие може да имаат само привремено психолошко влијание врз домашните инвеститори. „Блумберг Адрија“ во повеќе наврати пишуваше дека всушност, главни проблеми кои го отежнуваат растот на Македонската берза се ограничената понуда и слабата ликвидност.
Втор пат до дното
Ова е втор пат годинава МБИ 10 да го допира дното. Индексот на 28 јануари годинава падна на 9.914 поени, што беше убедливо најниско ниво во изминатата година. Пишувавме дека трендот на опаѓање на берзата почна уште во текот 2025 година, која на крајот заврши со пад на бројот на трансакции од 17,4 проценти, пад на прометот од 28,4 проценти и пад на МБИ10 од 1,43 проценти во однос на претходната година.
Тогаш, Александар Талимџиоски, економски аналитичар и фронт офис координатор во „Опфолио Инвестиции“ изјави дека според неговите процени, овој тренд на Македонската берза пред сѐ се должи на два фактора.
„Тоа е слабата понуда на атрактивни компании со фер вреднување на нивните цени, како и поедноставните процедури за македонските граѓани што сакаат да инвестираат во акции на светските пазари“, вели Талимџиоски.
Тој додаде дека падот на прометот од околу 30 проценти во 2025 година споредено со годината претходно исто така е показател што ја потврдува тезата дека како што поминува времето, интересот, како на домашните така и на странските инвеститори, на Македонската берза константно се намалува, иако „речиси сите компании што се во индексот МБИ10 во првите девет месеци од 2025 година имаа релативно добри остварувања“.
Во однос на прашањето дали нестабилноста на глобалните пазари се пресликува и на домашниот пазар на капитал или падот на МБИ10 главно се должи на домашни фактори, Талимџиоски смета дека Македонската берза е приказна сама за себе.
„Иако не е изолиран остров, сметам дека влијанието на светските финансиски пазари е премногу мало за да кажеме дека истото тоа врши какво било влијание на цените на акциите од МБИ10, како и на преостанатите компании што се надвор од берзанскиот индекс“, наведува Талимџиоски.
Какви се прогнозите на нашите аналитичари?
Гледајќи напред кон 2026 година, очекуваме континуиран раст кај повеќето индекси на акции во регионот Адрија, иако со побавно темпо во споредба со последните години, што одразува повисока база по силните перформанси во 2024–2025 година, порачаа неодамна од аналитичкиот тим на „Блумберг Адрија“ во анализата на пазарите во регионот. Тие очекуваат и МБИ10 да оствари раст годинава.
„Перспективата останува поддржана од солидна корпоративна заработка, здрави книги за нарачки и отпорни профили на дивиденди, особено во Словенија и Хрватска, кои продолжуваат да комбинираат раст на заработката со сè уште привлечни процени“, се наведува во анализата.
Во исто време, тие имаат повнимателен став кон индексите BELEX во Србија и BIRS во Босна и Херцеговина.
„Во двата случаи, зголемената политичка неизвесност продолжува да влијае врз расположението на инвеститорите, додека BIRS се соочува со дополнителен притисок од слабите перформанси на енергетските компании, кои носат значајна тежина на индексот. Ограничената ликвидност на пазарот дополнително го ограничува краткорочниот раст на овие пазари“, посочуваат нашите аналитичари.
Севкупно, тие сметаат дека регионот Адрија продолжува да нуди привлечни можности за инвеститорите, поткрепени со атрактивни метрики за вреднување, силни приноси од дивиденда и постепено подобрување на макроекономските и фискалните фундаменти.
„Иако краткорочните предизвици продолжуваат, особено политичките ризици и ограничувањата на ликвидноста на одредени пазари, гледаме простор за постепено преоценување на среден рок, како што се продлабочува учеството на инвеститорите“, велат аналитичарите.
.webp){kind=icon}
