Суровините поскапуваат, растат трошоците на македонската индустрија

Цената на алуминиумот минатата недела се искачи на највисоко ниво во последните четири години. Причина за растот беше нападот со ирански ракети и дронови врз најголемиот производител на металот на Блискиот Исток од Абу Даби. По ова, напад пријави и производител на алуминиум од Бахреин.

Блискиот Исток во целина произведува околу 9 отсто од глобалната понуда на алуминиум и игра клучна улога во снабдувањето на пазарите во Европа, Азија и САД. Дури и пред овие производители на бидат погодени од иранските сили, затворањето на Ормускиот Теснец предизвика проблеми за производителите што останаа без критичните суровини.

„Ормускиот Теснец  е ефективно тесно грло за глобалниот пазар на алуминиум“, рече Чарви Триведи, главен аналитичар во „Вуд Мекензи“, проценувајќи дека прекините би можеле да влијаат на 3 до 3,5 милиони тони производство оваа година. „Прекините овде би можеле да пресечат до 60 отсто од снабдувањето со алуминиум за блискоисточните топилници, брзо продлабочувајќи го дефицитот на пазарот.“

„Очекувавме да се изградат повеќе топилници во регионот поради енергетската предност и тие да ја задоволат глобалната побарувачка во иднина“, рече Трина Чен, кораководителка за кинески акции во „Голдман“, во интервју за „Блумберг ТВ“. „Но тоа сега е под знак прашалник, што го зголемува ризикот од повисоки долгорочни цени на металот“, додаде таа.

Зголемен притисок врз ликвидноста на македонските компании

Во последната година расте и цената на бакарот. Во однос на јануари лани тој е поскап за 70 отсто, вели во изјава за „Блумберг Адрија“ Владанка Трајкоска, директорка на „Раде Кончар - Сервис и поправки на електрични производи“.

Сегашниот раст и на цената на алуминиумот дополнително ја комплицира ситуацијата затоа што овие метали се клучна суровина во поголем број сектори.

„Во услови на зголемени цени на овие суровини, компаниите се соочуваат со пораст на трошоците за набавка, намалување на профитот, зголемен притисок врз ликвидноста. Дополнително, порастот на цената на суровините има индиректно влијание врз инфлацијата, преку зголемување на цените на производите“, вели таа.

Но овој раст на цените на производите не може навреме да се префрли врз крајните потрошувачи, вели Трајкоска. Тоа значи дополнителни проблеми.

„Имајќи предвид дека договорите што ги имаат компаниите се долгорочни и договорно фиксни, постои ограничена можност за навремено пренесување на зголемените трошоци врз крајните корисници, што целосно ја влошува економската стабилност на компаниите“, објаснува таа.

Постојаните пазарни шокови од претходните години ги држат компаниите под постојан инфлациски притисок затоа што влезните трошоци се во постојан пораст.

„Она што е уште позагрижувачки е дека ние немаме јасна слика за случувањата во следниот период или, пак, политиките на големите економии од кои зависи целокупното движење на суровините“, вели Трајкоска.

Недостиг во следниот период

Засега нема класичен недостиг од суровини на пазарот, но поради непредвидливоста за следниот период не е исклучено да дојде и до посериозен проблем со снабдувањето.

„Треба да бидеме свесни дека нестабилните цени на репроматеријалите, како и проблемот со транспорт, секако дека ќе предизвикаат недостиг од одредени суровини во наредниот период. Тоа ќе доведе до доцнење на испораките, нестабилни цени, потреба од промена на рокови и неисполнување на плановите. Овие околности претставуваат објективен надворешен фактор што влијае врз работењето на и така кревкото стопанство“, вели таа.

И Народната банка во мартовскиот извештај констатира дека нагоре се ревидираат глобалните цени на сите примарни производи за оваа година. Според октомвриските проекции, оваа година требаше да има надолна корекција на цените.

За 2027 година, пак, се очекува поумерен раст во однос на октомвриските проекции, додека кај цената на нафтата се предвидува и намалување, што засега упатува на очекувања на пазарите за краткорочни ефекти од воениот конфликт на Блискиот Исток.

„Сепак, движењата и оцените за цените на примарните производи и натаму се под силно влијание на геополитичките случувања, особено на Блискиот Исток, што создава значителна неизвесност околу нивната идна динамика, како и за потенцијалните ефекти врз светската и домашната економија“, се наведува во извештајот на НБРМ.