Франција и Германија во судир околу европската улога за Ормускиот Теснец

Европејците се разидуваат околу тоа како да се спроведе мисија за обезбедување на поморските рути во Ормускиот Теснец, додека францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Кир Стармер попладнево свикуваат состанок на лидерите за ова прашање.

Главната поделба меѓу Германија и Франција е околу тоа дали САД треба да учествуваат во мисијата, според лица запознаени со нивните позиции. Германскиот канцелар Фридрих Мерц сака САД да бидат вклучени, додека Франција инсистира да учествуваат само „земји што не се дел од конфликтот“.

Секое евентуално учество на земјите би се случило дури откако ќе биде обезбеден мир во Иран.

Вашингтон не беше поканет на состанокот на високо ниво во Париз в петок, на кој ќе учествуваат Макрон, Мерц, Стармер и италијанската премиерка Џорџа Мелони. Други лидери ќе се приклучат преку видеоконференциска врска за да разговараат како секоја земја би можела да придонесе во мисијата.

Во пресрет на конференцијата, Мерц изјави дека меѓу учесниците постојат разлики околу улогата на САД во секоја можна поствоена мисија: „Ќе разговараме дополнително за тоа и, ако е потребно, ќе донесеме одлука.“

Елисејската палата постави три приоритети: деминирање на теснецот; обезбедување бродовите да не бидат предмет на наплата за пловење низ преминот; и заштита на меѓународните правила за слободна пловидба, велат лицата, кои сакале да останат анонимни.

Различните ставови околу улогата што би ја имале САД покажуваат колку Европејците се мачат да усвојат заедничка позиција откако американскиот претседател Доналд Трамп ги критикуваше поради, како што рече, нивното одбивање да ѝ помогнат на Америка во соочувањето со Иран. Трамп предложи и воведување американски такси за бродовите во теснецот, на што Франција се спротивставува.

Прашан за ставот на Мерц, француски претставник потврди дека САД и Иран нема да учествуваат на конференцијата в петок. Макрон редовно разговара со Трамп и засега нема приговор од американска страна. Францускиот претседател истата порака му ја пренел и на иранскиот претседател, рече претставникот.

Прекин на огнот беше договорен на 8 април, но останува нестабилен откако Вашингтон воведе блокада во теснецот, кој и натаму е затворен. Трамп во четвртокот тврдеше дека Иран направил клучни отстапки во преговорите со САД и дека договор за крај на војната - во која загинаа илјадници луѓе и беа потресени енергетските пазари - би можел да биде објавен „многу скоро“.

Кабинетот на Макрон соопшти дека на состанокот в петок би можеле да се приклучат и кинески претставници, како и други азиски и латиноамерикански претставници, доколку се способни и подготвени да придонесат, во формат што потсетува на Коалицијата на подготвените, која редовно се состанува за изработка на воени планови за можна мисија по прекин на огнот во Украина.

Иницијативата за слобода на поморска пловидба би била „строго одбранбена по природа“, според британско соопштение, а би била придружена со поддршка од осигурителната индустрија и со напори за расчистување мини во теснецот.

Мерц во четвртокот им рече на новинарите во Берлин дека предуслови за каков било германски придонес се меѓународен мандат, по можност од Обединетите нации, одлука на федералната влада и мандат од парламентот.

„Сè уште сме далеку од тоа како целина“, додаде Мерц.