„Тојота сенчери“: Јапонскиот пандан на „Ролс-Ројс“ во обид да го освои светот

„Тојота сенчери“ (Toyota Century), кој од 1960-тите го користат членовите на царското семејство, премиерите и некои од најмоќните јапонски директори, претставува водечки јапонски луксузен автомобил. Со децении постоеше само како еден модел - елегантна лимузина што ја возеа шофери со бели ракавици, превезувајќи ги патниците низ јапонските центри на политичката и деловната моќ. Пред три години „Тојота“ го направи првиот чекор кон воведувањето на овој автомобил во 21 век, кога ја претстави поголемата теренска варијанта.

Во поново време „Тојота“ постави темели за претворање на оваа уникатно јапонска институција во нешто многу поголемо. Минатиот октомври го претстави елегантниот концепт сенчери купе, кој привлече големо внимание во автомобилскиот печат. Со тоа „сенчери“ беше издигнат во самостоен бренд над „Лексус“ (Lexus), на самиот врв на понудата на „Тојота“, а беше отворена и веб-страница на англиски јазик што го истакнува врвното јапонско занаетчиство вградено во автомобилите, како што се ткаенината нишиджин-ори и лакот уруши. Во март „Тојота“ донесе неколку модели „сенчери“, вклучувајќи го и концептот купе, во салон во центарот на Токио.

„Ако гледате само на обемот на продажбата или приходите, туркањето на брендот ’Сенчери’ можеби нема многу деловна смисла“, рече Тацуо Јошида, аналитичар за автомобилската индустрија во „Блумберг интелиџенс“. „Но ова е многу повеќе од тоа - ова е јасна порака од ’Тојота’ дека сака да игра улога во сегментот на суперлуксузни автомобили со кој моментално доминираат европските брендови.“

Хибрид „сенчери“ изложен на саемот за автомобили во Токио, 2017. | Akio Kon/Bloomberg

Новите модели „сенчери“ и понатаму делумно се изработуваат рачно, а почетната цена на теренецот изнесува 27 милиони јени (околу 150 илјади евра) во Јапонија. Иако поради тоа станува збор за најскапото патничко возило на „Тојота“, тоа и понатаму е подостапно од сличен модел од европско производство. Теренецот на „Бентли“ (Bentley Motors Ltd. Torcal SUV) започнува од околу 200 илјади евра, додека лимузината „ролс-ројс гоуст“ (Ghost) чини од околу 310 илјади евра.

Јапонскиот производител минатата година продал околу 500 возила „сенчери“, во споредба со приближно 1.700 колку што продал во 1997 година. Проширувањето на брендот на повеќе странски пазари би можело да ја зајакне продажбата додека Јапонија се соочува со забавен економски раст, слаб јен и инфлација. „Тојота“ исто така би можела да има корист од таканаречениот „ореол-ефект“, кој би можел да ја поттикне побарувачката за нејзините повообичаени возила што го делат истото корпоративно наследство. Зајакнувањето на брендот „Сенчери“ значи дека „Лексус“ не мора да оди уште повисоко кон врвот на луксузниот пазар, смета Јошида.

Едно големо прашање што се наметнува е каков погонски склоп ќе избере „Тојота“ за следната генерација на моделот „сенчери“. Овој автомобил меѓу ентузијастите е познат по моќниот мотор В12 од верзијата претставена во 1997 година, кој беше укинат две децении подоцна. Денешната лимузина користи хибриден мотор В8, додека теренецот има хибриден мотор В6. Автомобилските медиуми интензивно шпекулираат за извештај објавен претходно годинава, според кој „Тојота“ би можела идната линија „Сенчери“ да ја опреми со хибриден мотор В12. Компанијата соопшти дека не може да ги открие техничките детали за концептот купе.

Претседателот на компанијата Акио Тојода на претставувањето на концептот „сенчери купе“, 2025. | Akio Kon/Bloomberg

„Тојота“ го продава теренецот „сенчери“ во Кина и испраќа мали количества во други земји во Азија и на Блискиот Исток. Компанијата моментално ја разгледува можноста за проширување на дополнителни пазари. Во меѓувреме, надвор од Јапонија се разви неофицијален канал на сива трговија со овие автомобили. Озлогласениот финансиер Џефри Епстајн се обидел во 2015 година да купи еден автомобил од компанијата, но очигледно не успеал поради административни пречки, според електронската пошта што ја објави Министерството за правда на САД. Американскиот пејач Ти-пејн неодамна набавил еден примерок опремен со завеси со украси од тантела, додека Џеј Лено вози „сенчери“ од 1993 година во една епизода од неговата емисија ЏЛГ (Jay Leno’s Garage). Моделите „сенчери“ постари од 25 години можат легално да се увезат во САД, а на специјализираните веб-страници обично се продаваат за околу 25.000 долари.

„Тојота сенчери ројал“ пред царската палата во Токио, 2019. | Tomohiro Ohsumi/Getty Images

Надвор од кругот на специјалните купувачи, „Тојота“ цели кон добро етаблираниот глобален пазар на ултралуксузни возила, кој од ден на ден станува сè поконкурентен. Познатите имиња како „Ролс-Ројс“ на БМВ, „Бентли“ на „Фолксваген“ и „Мајбах“ на „Мерцедес-Бенц“ се соочуваат со сè поголема конкуренција од кинеските ривали, кои се пробиваат кон врвот на пазарот со суперлуксузни понуди, вклучувајќи ги брендовите „Маекстро“ (Maextro) на компанијата „Хуавеј“ (Huawei) и „Јангванг“ (Yangwang) на компанијата БЈД (BYD).

Новите кинески конкуренти многу се разликуваат од достоинствената ненаметливост на моделот „сенчери“. Тие нудат впечатлив дизајн и смели палети на бои, во комбинација со најнови елементи на комфор и напреден софтвер. Теренецот „јангванг У8“ (Yangwang U8) може да се врти во место и да плови на вода, а неговата цена е околу 130 илјади евра. Лимузината „маекстро С800“ (Maextro S800), која по изглед и чувство потсетува на „мајбах С-класа“ (Maybach S-Class),може да се купи за приближно 88 илјади евра.

Сепак, со глобалниот раст на интересот за сè што е поврзано со Јапонија - од врвни патики до ултралуксузно свежо овошје - „Тојота“ има причина да верува дека автомобилот што со децении го произведувала исклучиво за јапонската елита би можел да биде успешен и во странство.

„Сегментот на луксузни автомобили веќе е многу пополнет“, вели Јошида. „Сепак, ’Тојота’ обично не се откажува додека не успее.“