Шокантното сознание дека следниот ден не е загарантиран најчесто доаѓа во моменти на животни кризи — кога болест, загуба или прегорување ја прекинуваат илузијата дека време секогаш има. Токму од таа премиса тргнува Лора Вандеркам во книгата „Повеќе време: Едноставен пат до изобилство од време“ (Big Time: A Simple Path to Time Abundance), обидувајќи се да објасни зошто повеќето луѓе денес не страдаат од недостаток на време, туку од чувството на негова постојана недостапност.
Почетната идеја на авторката, која е консултант и експерт за управување со време, е едноставна: проблемот не е што немаме доволно часови, туку што времето го доживуваме на погрешен начин. Затоа Вандеркам сака да нè научи како да создадеме чувство на „простор“ во животот, појасно да ги одредиме приоритетите и повторно да воспоставиме контрола врз нашите 168 часа неделно. Но, „Повеќе време: Едноставен пат до изобилство од време“ не е класичен водич за продуктивност. Вандеркам не се обидува читателот да го претвори во машина за ефикасност ниту промовира екстремни рутини.
Нејзината главна идеја е психолошка: чувството дека имаме време често е поважно од самото количество време.
Временот не е најголем проблем - самозалажувањето е/Dpositphotos
Ако го читате овој текст, големи се шансите веќе да сакате планери, календари и Ексел-табели. Но, Вандеркам смета дека можеби е време да отворите уште еден „фајл“ — оној за управување со времето. Еве и зошто.
1. Не живеете во 24 часа, туку во 168
Токму тоа го прави Вандеркам — го следи своето време во Ексел-табела. Во блокови од по половина час, од понеделник до недела. Три пати дневно застанува и запишува што правела од последната проверка. Користи едноставен јазик: „испраќање имејл“, „читање“, „одење по децата на училиште“.
На крајот на секоја недела одвојува време за размислување. Кои биле најдобрите моменти? Во што најмногу уживала? Што било најнезаборавно таа недела? Што било фрустрирачко? Потоа го архивира записот и отвора нов.
Таа го прави ова толку долго — околу 11 години — што сега може да отвори стари белешки од истата недела во претходните години. Неодамна го споредила април оваа година со април 2020 година. На тој начин создала своевидна лична временска капсула.
Нејзините неделни листи на приоритети се кратки и реални. Ако нешто е на листата, ќе го направи. Ако не е, ќе го префрли за некоја следна недела. Според Вандеркам, токму дневниот поглед на времето создава чувство на паника и недостиг. Кога работата, обврските и спиењето ќе го „изедат“ денот, изгледа како да нема простор за ништо друго. Но, кога на времето ќе погледнете во контекст на сите 168 часа во неделата, одеднаш се појавуваат слободни „џебови“ време за тренинг, пријатели, читање или проект што долго го одложувате.
Бонус совет: авторката нуди бесплатна табела за следење на времето. И едноставно решение за вообичаената анксиозност во недела навечер: „Проблемот не е понеделник, туку неизвесноста“, вели таа. Решението е во петок попладне да одвоите време и да ја испланирате следната недела. Кога рамката постои, крајот на викендот престанува да биде стресен.
2. Животот е циркус - бидете директор не акробат
Една од поинтересните метафори во книгата е идејата дека животот е како циркус. Луѓето често ја користат таа фраза за да опишат хаос, но Вандеркам тврди дека циркусот всушност е совршено организиран систем и дека сложеноста на системот не е исто што и хаос. Таа вели: „Сложеноста не е непријател, но хаосот е!“
Со времето е како на трапез — само добро познати и извежбани чекори. Со импровизациите внимателно!/Depositphotos
Поентата е да не живеете реактивно, скокајќи од обврска на обврска, туку барем дел од неделата да изгледа како свесно режиран распоред. Како секој управник на циркус, потребно е да се направи план. Таа предлага во рамките на големиот план да се испланираат три микро-плана: кариера, односно работа, односи и социјални релации, и посветување на себеси како трет сегмент.
Професионалниот живот, семејството, пријателите и одморот не треба да бидат импровизација, туку чин на намерно распределување на вниманието. „Само така“, смета авторката, „можеме да создадеме интересна претстава“. Таа додава дека, иако понекогаш се чувствува како изведувачка на трапез, добар фокус има кога секогаш се држи до добро извежбаните чекори. Советува внимателно додавање обврски, односно импровизации, во рамките на однапред зададениот план.
3. Сонувајте многу, планирајте малку
Големите цели најчесто пропаѓаат затоа што делуваат преголеми. Затоа Вандеркам инсистира на микро-чекори.
Како пример го наведува сопствениот проект за читање на романот „Војна и мир“ во текот на една година, така што секој ден читала по само десет минути. Поентата не е во интензитетот, туку во континуитетот.
Малите дневни вложувања на време, распоредени во подолг период, често даваат многу поголеми резултати отколку повремените налети на продуктивност. Предизвикот кај големите планови е што волјата може да исчезне ако се соочиме со грандиозни задачи. На пример, ако планирате средување на животниот простор, авторката вели да не почнете само од еден плакар, туку од една фиока.
Задоволството е во малите чекори/Depositphotos
4. Уживајте повеќе во работата со помош на три мали вежби
Професионалниот живот е голем и важен дел од секојдневието. Во ова поглавје авторката наведува истражувања на „Галуп“ (Gallup) за задоволството на работното место. Конкретно, едно од 2023 година покажува дека 54 отсто од луѓето навеле дека се многу задоволни на работа, а 33 отсто дека се делумно задоволни. Друго истражување, спроведено десет години претходно, покажува дека 68 отсто од луѓето изјавиле дека би ја задржале истата работа дури и ако добијат премија на лотарија.
Вандеркам исто така заклучила дека незадоволството од работата во голема мера се гледа во контекстот што ја опкружува — на пример, патувањето до работа е најниско рангирано кога испитаниците го оценувале степенот на задоволство, а тука се „вплеткува“ и односот со колегите. Со цел да го зголеми задоволството во оваа сфера од животот, таа во текот на три недели тестирала три тактики со стотици луѓе. Секоја од нив им помогнала луѓето да се чувствуваат позадоволни од својата работа, и тоа во статистички значајна мера. Овие пристапи се осмислени да функционираат за различни видови работни места.
Поминете еден дополнителен час неделно работејќи го она што најмногу го сакате на работа
Секоја работа има задачи што ги сакаме повеќе од другите. Дури и краток разговор со менаџерот може да го помести балансот кон поголем број такви задачи.
Поминете 15 минути повеќе неделно на работа со некој што ви годи
Пријателите на работа се луѓе со кои со задоволство би поминувале време и надвор од канцеларијата. Социјалниот аспект на работата е поважен отколку што често мислиме.
Правете две паузи дневно
Авторката смета дека ако однапред одлучиме како ќе ја поминеме паузата, можеме да избереме нешто што навистина нè обновува, наместо автоматски да посегнеме по, на пример, бесцелно скролање.
5. Вратете ги своите „златни часови“"
Вандеркам особено инсистира на периодот меѓу работата и спиењето, приближно од 18:30 до 22:30 часот, кој го смета за најпотценетиот дел од денот. Тоа се часови што најчесто исчезнуваат во бесконечно скролање, серии и чувство на „ментално исклучување“.
Наместо тоа, авторката предлага дел од тие часови свесно да се насочат кон активности што ја обновуваат енергијата и чувството на лична исполнетост: физичка активност, готвење, читање, креативна работа, хоби или средби со пријатели.
Исчекор во начинот на размислување за времето -пат како исполнување на животот/Depositphotos
Oсобено ја истакнува важноста на рутината, не како ригиден распоред, туку како механизам што поттикнува овој дел од денот да добие посодржајна и покреативна структура. Во тој контекст, препорачува активности што вклучуваат и други луѓе, бидејќи токму присуството на заедничка обврска ја зголемува веројатноста навистина да ги реализираме. Кога плановите се врзани исклучиво за нас самите, многу полесно ги одложуваме или откажуваме.
Суштината на нејзиниот пристап е создавање време што има смисла и е исполнето со мали, но важни задоволства. Затоа Вандеркам предлага барем еден ден во неделата да биде резервиран исклучиво за себе и за активности што вистински нè радуваат, без чувство на продуктивен императив или надворешни очекувања.
6. Кажете „да“ на среќните случајности
Повеќето совети за продуктивност се засноваат на идејата дека почесто треба да кажуваме „не“ на обврски, покани и активности што делуваат како дополнителен товар за веќе преполниот распоред. Но, Вандеркам го воведува „ефектот на среќна случајност“ - простор во кој неочекуваните, но вредни можности стануваат возможни.
Според неа, речиси сите важни можности, односи и животни пресврти настануваат токму кога ќе кажеме „да“ на нешто во што не сме целосно сигурни. Тоа може да биде состанок што во моментот изгледа безначајно, а подоцна ќе се покаже дека личноста што сте ја запознале таму е клучна за вашиот следен проект. Или излет што на прв поглед не ви делува особено привлечно — Вандеркам наведува дека токму со прифаќање на една таква покана го запознала својот иден сопруг.
Во таа смисла, растоварениот распоред нема вредност само затоа што подразбира помалку обврски. Неговата вистинска функција е создавање ментален и емоционален простор за неочекуваното. Кога сме постојано преоптоварени, новите можности често и не ги забележуваме, бидејќи едноставно немаме капацитет за нив.
Затоа управувањето со времето, во нејзината интерпретација, не е само прашање на ефикасност и завршување задачи. Станува збор за одржување отвореност кон она што би можело да следи: случајни средби, спонтаност и потенцијал што не можеме однапред да го испланираме. Таа тој принцип го нарекува „мали облози“ — подготвеност дел од своето време да го вложиме во нешто ново, неизвесно и можеби навидум неважно, токму затоа што зад таквите искуства често се кријат најнеочекуваните животни промени.
7. Имајте ја на ум поголемата слика
„Живеј го секој ден како да ти е последен“ звучи инспиративно, но не е особено употреблива рамка кога треба доследно да носиме одлуки за тоа како го распределуваме своето време.
Кога животот навистина би се гледал исклучиво низ призмата на моментот, долгорочното планирање би го изгубило значењето — не би штеделе пари, не би учеле нови вештини, бидејќи сè што не носи моментално задоволство би изгледало како одложување на животот.
Но, Вандеркам застапува поинаква перспектива. Таа потсетува: „Еден ден ќе умреме. Но, во сите останати денови — нема.“ Оваа мисла ја припишува на еден цртан филм со Снупи. Од таа перспектива, таа предлага времето да го гледаме во поширока рамка — не како 24 часа, туку како околу 8.760 часа годишно. Таквиот поглед ја менува перцепцијата за недостиг и отвора простор да увидиме колку време всушност имаме за различни важни и исполнувачки активности. Наместо фокус на дневните ограничувања, се поставува прашањето како сакаме да изгледа целата година и на што навистина сакаме да ги потрошиме тие часови.
Една од поинтересните идеи во книгата е разликата меѓу активна и пасивна забава.
Пасивната забава подразбира активности како телевизија, Тикток или други облици на неангажирано консумирање содржина — оние што не бараат напор, но често оставаат чувство на празнина. Наспроти тоа, активната забава означува активности што бараат поголем степен на ангажман: читање класици, учење инструмент или совладување нов рецепт.
Вандеркам не се залага за елиминација на опуштената, пасивна забава, туку ја нагласува важноста на редоследот. Суштината е најпрво да им се посветиме на активностите што навистина нè исполнуваат и ангажираат, а дури потоа да си дозволиме пасивен одмор. На тој начин и слободното време добива поголема длабочина и чувство на смисла. И нешто што ќе го паметиме кога ќе се навратиме на претходните 8.760 часа.
8. Вежбајте активно трпение
На некои работи едноставно им треба време. И колку и да живееме во култура на брзи резултати, природата постојано нè потсетува дека најважните процеси се одвиваат бавно и постепено, а дека брзањето често не го дава очекуваниот ефект.
Авторката користи примери од природата за да покаже дека трпението не е пасивно чекање, туку софистициран облик на приспособување и опстанок. Еден од нив е брумацијата (зимско мирување) кај желките — состојба слична на хибернација, во која овие животни во текот на постудените месеци природно ги забавуваат метаболизмот, работата на срцето и дишењето. На тој начин ја преживуваат зимата, кога храната е оскудна, а условите неповолни. Таа наведува дека токму тоа е причината поради која желките живеат од 100 до 190 години. Најстарата позната желка во светот — Џонатан, сејшелска џиновска желка — има повеќе од 190 години.
Желките од Галапагос се најголемите живи копнени желки во светот. Познати се по тоа што можат да достигнат повеќе од 200 килограми и да живеат околу сто години./Depositphotos
Поентата на овој природен процес не е само преживување на зимата, туку и прифаќање на ритамот што ги наметнуваат телото и околината. Ништо не се форсира, ништо не се забрзува — сè се одвива во согласност со условите.
Од тој пример авторката извлекува поширока лекција за секојдневниот живот. Наместо фрустрација кога работите не одат според планот или не напредуваат доволно брзо, таа повикува да развиеме поинаков однос кон времето. Не како кон пречка, туку како кон неопходна состојка на секој процес. Таа тоа го нарекува активно трпение.
За разлика од пасивното чекање, активното трпение значи да останеме ангажирани во она што го правиме, но без опсесија со моменталниот исход. Тоа е состојба во која продолжуваме да учиме, вежбаме, создаваме и придонесуваме, а истовремено прифаќаме дека резултатите се градат постепено, ден по ден — и дека не зависат исклучиво од нашата контрола. Туку од, погодувате — времето.
За мене, иако сè уште не сум убедена дека своето време навистина би го „ставила“ во Ексел, речиси седумте часа поминати со оваа аудиокнига — преку бесплатен пробен период на „Амазон“ (Amazon) — делуваат како добро инвестирано време.
.webp){kind=icon}
