Зошто Македонија станува сè поатрактивна за велосипедски рути?

Британска студија покажа дека редовното возење со велосипед го намалува ризикот од срцеви заболувања дури до 47 отсто, а Светската здравствена организација сè почесто ја препорачува оваа активност како важна алатка за превенција на хронични болести. Истражувањата во последните години јасно покажуваат дека велосипедот не е само превозно средство, туку и една од најдобрите инвестиции во физичкото, но и менталното здравје.

Денес, велосипедизмот сè повеќе се позиционира и како дел од стратегиите за одржлив туризам. Европските градови инвестираат милијарди евра во велосипедска инфраструктура, а тоа го потврдува и новата студија „Сајклинг каунтс“ (Cycling Counts) објавена на трети јуни од Европската комисија по повод Светскиот ден на велосипедот.

Според анализата, во Европската Унија има повеќе од 900.000 километри велосипедски патеки и ленти, речиси 24 отсто од жителите возат велосипед најмалку еднаш неделно, а во околу 300 европски градови со над 150.000 жители функционираат системи за споделување на велосипеди со околу 300.000 достапни возила. Воедно, студијата укажува дека податоците за велосипедската логистика и паркирањето сè уште се недоволни и предлага заедничка методологија за следење на инфраструктурата, користењето, безбедноста и придружните услуги, како основа за идните политики и инвестиции во велосипедскиот сообраќај низ ЕУ.

Растечка велосипедска мрежа и во Македонија

Македонија не е членка на Унијата и не е опфатена со ова истражување, но располага со сè попривлечна мрежа на велосипедски рути, особено во туристичките региони околу Охридското и Преспанското Езеро, националните паркови Галичица и Маврово, како и долж долината на Вардар.

Националниот парк „Маврово“ нуди одлични рути за велосипедистите | Depositphotos

Низ државата минува и меѓународната рута ЕуроВело 11 (EuroVelo 11), која ги поврзува Грција и Србија преку Гевгелија, Велес, Скопје и Куманово, додека специјализираните платформи за велосипедски туризам ја издвојуваат земјата како атрактивна дестинација поради комбинацијата од планински предели, езерски патеки и релативно слабо оптоварени локални патишта.

Организаторите на ваквите тури нудат разновидна палета на искуства, од еднодневни адреналински возења низ планински и рурални терени до внимателно дизајнирани повеќедневни рути што ги поврзуваат најатрактивните природни и културни точки во земјата, овозможувајќи им на учесниците целосно да го доживеат пејзажот, ритамот и локалната автентичност на регионот.

Според достапните информации на интернет, една од најсодржајните велосипедски рути кај нас е онаа на „Рајд.мк“, специјализирана туристичка агенција која нуди професионални велосипедски и пешачки тури низ Македонија. Оваа осумдневна велосипедска тура е дизајнирана како повеќедневна експедиција што ги поврзува некои од најдраматичните природни предели во западна Македонија, а на официјалниот сајт е наведено дека цената зависи од бројот на учесници.

Започнува во Националниот парк „Маврово“, со првични етапи околу Мавровското Езеро и посета на планинското село Галичник, познато по својата традиционална архитектура и висока надморска височина. Потоа трасата се спушта долж долината на Радика, низ едни од најживописните и најмалку урбанизирани предели во земјата, со минување низ селата Ростуше и Јанче и посета на манастирот „Св. Јован Бигорски“. Овој дел од рутата е карактеристичен по долги природни сегменти и минимален сообраќај. Понатаму, патеката продолжува кон Дебар и Вевчани, каде теренот станува поотворен и поразновиден, пред финалната етапа да заврши во Охрид, со можност за возење долж Охридското Езеро и посета на Струга, „Св. Наум“ и изворите на Црн Дрим. Следува трансфер кон Скопје и дополнителни активности во околината на Водно и кањонот Матка.

Организаторите на ваквите тури нудат разновидна палета на искуства | Depositphotos

Операторите во земјата нудат и низа еднодневни велосипедски рути, кои се насочени кон поширока публика и најчесто вклучуваат полесни или средно тешки возења низ природни и планински предели во непосредна близина на поголемите градови. Овие тури обично се фокусираат на кратки, но атрактивни дестинации, овозможувајќи брз пристап до природа и авантуристички терен без потреба од повеќедневна организација.

Една таква е Дејли Спиридон МТБ (Daily Spiridon MTB), еднодневна планинска велосипедска тура достапна на онлајн платформата „Кајак.мк“ со почетна цена од 60 евра. Истата се одвива во Националниот парк „Галичица“, на потегот меѓу Охридското и Преспанското Езеро, и е наменета за велосипедисти со средно до напредно искуство.

Започнува со трансфер од Охрид кон планинските делови на паркот, по што следува возење по комбиниран терен со асфалтни и оф-роуд сегменти, постојани висински разлики и панорамски погледи кон двете езера. Рутата опфаќа спуст кон Преспанската страна и искачување кон Два Јавора и Шарбојца, со отворени планински предели и ливади, а продолжува преку областа Дофа со специфичен црвенкаст терен и завршен искачувачки дел кон Крстец (околу 1.555 м). Финалето вклучува подолг спуст кон Охрид со комбинација од брзи делници, технички свиоци и планински патеки.

Неискористен туристички потенцијал

Од економски аспект, велосипедскиот туризам е дополнително атрактивен ако се земат в предвид релативно ниските инвестиции. За разлика од изградба на скијачки центар, голем хотелски комплекс или тематски парк, развојот на велосипедска дестинација најчесто подразбира означување на патеки, дигитална навигација и безбедносна инфраструктура.

Во Македонија, велосипедскиот туризам е сè повидлив, но потенцијалот на овој сегмент сè уште не е целосно искористен, иако располагаме со исклучително поволни природни услови.

 

Во радиус од помалку од 200 километри има висока концентрација на културни знаменитости, велосипедистот може да помине низ два национални парка, да посети локалитети под заштита на УНЕСКО, да вози покрај две тектонски езера и да мине низ планински предели кои во голем дел останале непроменети со децении. Во Европа, каде што многу популарни велосипедски дестинации се соочуваат со пренатрупаност и растечки цени, ваквата комбинација станува сè поретка.

Уште една голема предност е што најголемиот дел од велосипедските рути во земјата се наоѓаат во региони кои не се главни индустриски центри, па секој дополнителен турист носи директна финансиска корист за локалните заедници.