Француската влада во април најави миграција на 2,5 милиони компјутери на државни службеници од „Виндоус“ (Windows) на Линукс, а секој министер треба да достави план за премин до есента 2026 година. Германската покраина Шлезвиг-Холштајн веќе заврши 80 отсто од миграцијата и очекува заштеда од 15 милиони евра годишно, со трошок за преминот од девет милиони.
Европа првпат отворено се обидува да ја намали зависноста од американските технолошки компании, а регионот во тој момент влегува без јасна стратегија.
Зошто зависноста од еден добавувач стана проблем
„Виндоус“ и Линукс не се само различни оперативни системи, туку два различни модели на функционирање на технологијата. „Мајкрософт Виндоус“ (Microsoft Windows) е комерцијален производ. Државата или компанијата плаќа лиценца, користи затворен код и зависи од една компанија за ажурирања, безбедност и развој. Линукс е отворен систем. Кодот е јавно достапен, може да се менува и приспособува и не го врзува корисникот за еден добавувач.
Европските држави во последните години не го менуваат само софтверот, туку и односот кон дигиталната инфраструктура. Проблем повеќе не се лиценците, туку зависноста од еден добавувач. Кога целиот јавен сектор ќе се потпре на ист оперативен систем, канцелариски пакет и облачна инфраструктура, промената станува скапа и политички ризична. Секоја нова апликација, база на податоци или интерна алатка дополнително ја зголемува цената за излез од тој систем.
Франција и Германија сега се обидуваат токму да ја намалат таа зависност.
Зошто Европа токму сега го избира Линукс
Француската меѓуресорска дигитална дирекција „ДИНУМ“ (DINUM) им наложи на сите министерства до есен да подготват план за миграција што ќе ги опфати оперативниот систем, канцеларискиот пакет, базите на податоци и облачната инфраструктурата. Министерот за државна служба и реформа на државата Давид Амиел без двоумење го образложи потегот: државата мора „повторно да ја преземе контролата врз својата дигитална судбина“.
Причините не се само политички. Царините и непредвидливоста на администрацијата на Трамп од 2025 година ја забрзаа европската потрага по алтернативи, но бројките одамна ја покажуваа истата слика. Американските провајдери контролираат околу 85 отсто од европскиот клауд пазар, а „Клауд акт“ (Cloud Act) ги обврзува американските компании, без разлика каде се чуваат податоците, на барање да им ги предадат на американските власти — нешто за што ЕУ не е подготвена во сегашната политичка клима.
Пресметката зад одлуката не е само геополитичка. Министерот за дигитална трансформација на покраината Шлезвиг-Холштајн, Дирк Шредтер, соопшти дека покраината во 2026 година ќе заштеди 15 милиони евра годишно на лиценци за „Мајкрософт“, со еднократен трошок за миграцијата од девет милиони, што значи дека инвестицијата се враќа за помалку од една година. Франција не влегува во непознато. Нејзината жандармерија уште од 2008 година работи на сопствена Линукс дистрибуција „Жендбунту“ (GendBuntu) и на 103.000 компјутери заштедува два милиони евра годишно. Данска, Австрија и Франција се водат од истата логика.
Што значи тоа за ИТ компаниите од регионот
Европските држави не го менуваат оперативниот систем поради идеологија, туку поради контрола врз инфраструктурата. Тоа директно го менува пазарот за ИТ компании во регионот. Ако Европа преминува на отворен код, се менува и побарувачката. Шлезвиг-Холштајн веќе бара добавувачи, а Франција најавува што ќе биде стандард во следната деценија.
Во регионот веќе постои база на компании што работат на такви системи. Компании како „Коминг“ (Coming) во Србија, „Спан“ (Span Grupa) во Хрватска или словенечкиот „Смарт Ком“ (Smart Com) со години работат Линукс инфраструктура, „Ред Хет“ (Red Hat) сертификати и корпоративни проекти со отворен код за големи клиенти и државни системи. Компаниите што развиваат и одржуваат Линукс околини и алтернативни облачни системи имаат предност. Оние што остануваат поврзани исклучиво со екосистемот на „Мајкрософт“ влегуваат во ризик да изгубат дел од јавниот сектор како клиент. Најголемиот дел од работата ќе биде миграција на податоци и префрлање од еден систем на друг. Тоа се комплексни проекти што траат со години и бараат квалитетни тимови, каде што регионот како аутсорсинг база има јасна предност.
.webp){kind=icon}
